Γερμανία: Σε ηλικία 96 ετών πέθανε ο κορυφαίος Γερμανός φιλόσοφος, Γιούργκεν Χάμπερμας

Η πνευματική κληρονομιά του Χάμπερμας

Ο Γιούργκεν Χάμπερμας αναγνωρίστηκε παγκοσμίως ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της δεύτερης γενιάς της «Κριτικής Θεωρίας» και της διάσημης Σχολής της Φρανκφούρτης. Το έργο του υπήρξε καθοριστικό για την εξέλιξη της Κοινωνιολογίας και της Πολιτικής Επιστήμης, ενώ οι θεωρητικές του αναζητήσεις συνεχίζουν να αποτελούν σημείο αναφοράς για μελετητές σε όλο τον κόσμο.

Η «Θεωρία της επικοινωνιακής δράσης», που κυκλοφόρησε το 1981, θεωρείται το κορυφαίο έργο του και αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τις συζητήσεις γύρω από την επικοινωνία, τη δημόσια σφαίρα και τη δημοκρατία. Μέσα από τα γραπτά του αλλά και τη δημόσια παρουσία του, ο Χάμπερμας παρέμεινε ενεργός και επιδραστικός στο πνευματικό γίγνεσθαι μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής του.

Ο βίος του Γερμανού φιλοσόφου

Γεννημένος στο Ντίσελντορφ της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, ο Γιούργκεν Χάμπερμας πέρασε τα πρώτα του χρόνια στο Γκούμερσμπαχ κοντά στην Κολωνία. Ο πατέρας του, Ερνστ Χάμπερμας, υπήρξε εκτελεστικός διευθυντής του Υπουργείου Βιομηχανίας και Εμπορίου της Κολωνίας και είχε πολιτικές πεποιθήσεις που επηρέασαν την ανατροφή του. Ο Χάμπερμας ανατράφηκε σε αυστηρό προτεσταντικό περιβάλλον, με τον παππού του να διευθύνει ιερατική σχολή στην περιοχή.

Σπούδασε στα Πανεπιστήμια του Γκέτιγκεν, της Ζυρίχης και της Βόννης, όπου απέκτησε διδακτορικό στη Φιλοσοφία το 1954 με διατριβή υπό τον τίτλο «Το απόλυτο και η ιστορία: περί της αντίφασης στη σκέψη του Σέλινγκ». Ακολούθησαν μεταδιδακτορικές σπουδές στη Φιλοσοφία και Κοινωνιολογία στο Ινστιτούτο Κοινωνικής Έρευνας της Φρανκφούρτης υπό την καθοδήγηση των Μαξ Χορκχάιμερ και Τέοντορ Αντόρνο, ενώ τελικά ολοκλήρωσε τις σπουδές του στις Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο του Μάρμπουργκ, με έμφαση στον «δομικό μετασχηματισμό της δημόσιας σφαίρας».

Η ακαδημαϊκή του πορεία υπήρξε εξαιρετικά πλούσια: από υφηγητής στο Μάρμπουργκ το 1961 έως καθηγητής φιλοσοφίας και κοινωνιολογίας στη Χαϊδελβέργη και στη Φρανκφούρτη, διευθυντής στο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ και συνεχής συνεισφορά στη διανόηση μέχρι και μετά τη συνταξιοδότησή του το 1993.

Ο Χάμπερμας τιμήθηκε με πλήθος διεθνών βραβείων, όπως το Βραβείο Λάιμπνιτς (1986), το Βραβείο Πρίγκιπα των Αστουριών στις Κοινωνικές Επιστήμες (2003), το Βραβείο Κυότο (2004) και το Holberg International Memorial Prize (2005). Κατείχε επίσης θέσεις σε κορυφαία πανεπιστήμια των ΗΠΑ, όπως το Πανεπιστήμιο Northwestern και το New School της Νέας Υόρκης, ενώ συνέβαλε καθοριστικά σε διεθνή συμπόσια για τη δημοκρατία, τη θρησκεία και τη δημόσια σφαίρα.