Γερμανικά ΜΜΕ «βράζουν» με την Ανατολική Λιβύη: «Πώς καταφέρνει ένας στρατάρχης να εκβιάζει ολόκληρη την Ευρώπη;»- Στο επίκεντρο οι ανεξέλεγκτες ροές λαθρομεταναστών στην Κρήτη- Συνεχίζονται οι παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση για τον δήθεν περιορισμό του φαινομένου

Ένα αποκαλυπτικό ερευνητικό ρεπορτάζ των γερμανικών μέσων Spiegel και Report Mainz φωτίζει τις παρασκηνιακές κινήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον περιορισμό των μεταναστευτικών ροών από την Ανατολική Λιβύη προς την Κρήτη.

Γερμανικά ΜΜΕ «βράζουν» με την Ανατολική Λιβύη: «Πώς καταφέρνει ένας στρατάρχης να εκβιάζει ολόκληρη την Ευρώπη;»- Στο επίκεντρο οι ανεξέλεγκτες ροές λαθρομεταναστών στην Κρήτη- Συνεχίζονται οι παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση για τον δήθεν περιορισμό του φαινομένου

Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα σχέδιο συνεργασίας με τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ και τις στρατιωτικές δυνάμεις που ελέγχουν την Ανατολική Λιβύη.

Το ρεπορτάζ ξεκινά από μια εικόνα που αποτυπώνει με χαρακτηριστικό τρόπο τη νέα πραγματικότητα στα νότια παράλια της Κρήτης: «Τέλη Ιουλίου, στα νότια παράλια της Κρήτης, ομάδα 76 προσφύγων είναι εξουθενωμένη στην άμμο. Μόλις έχουν φτάσει διά θαλάσσης από την Ανατολική Λιβύη. Λίγα μέτρα πιο μακριά, τουρίστες βρέχονται στη θάλασσα.

Μια σκηνή που τα τελευταία χρόνια είναι ολοένα πιο συχνή. Πλοιάρια που μεταφέρουν μετανάστες, συνεχίζουν να φτάνουν έτσι στην Κρήτη.

Η Ανατολική Λιβύη κυβερνάται από τον στρατάρχη Χαλιφά Χαφτάρ και τους γιους του. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους κατηγορούν για εγκλήματα πολέμου. Οι δυνάμεις του Χαφτάρ πολέμησαν για πολύ κατά της κυβέρνησης στην Τρίπολη. Η χώρα είναι διχασμένη. Η ΕΕ δεν αναγνωρίζει το καθεστώς του Χαφτάρ στην Ανατολική Λιβύη, όμως τώρα ο στρατάρχης έχει ένα κρυφό πλεονέκτημα: πρόσφυγες».

Και αυτό το «πλεονέκτημα», σύμφωνα με τους ερευνητές του ρεπορτάζ, φαίνεται να μετατρέπεται σε ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στην Ευρώπη. Ο Βόλφραμ Λάχερ, ειδικός σε θέματα Λιβύης στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων και Ασφάλειας (SWP), εξηγεί: «ο Χαφτάρ και οι γιοι του είναι σε θέση να ανοίγουν και να κλείνουν τις μεταναστευτικές οδούς, όπως επιθυμούν, καθιστώντας την ΕΕ ευάλωτη σε εκβιασμό».

Η δημοσιογραφική έρευνα, επικαλούμενη εμπιστευτικά έγγραφα, υποστηρίζει ότι πίσω από τις δημόσιες τοποθετήσεις των Βρυξελλών βρίσκεται μια διαφορετική πραγματικότητα: «η ΕΕ θέλει στην πραγματικότητα συνεργασία με τον Χαφτάρ».

Τι σχεδιάζουν απόρρητα οι Βρυξέλλες

Σύμφωνα με τα στοιχεία που φέρνει στο φως το ρεπορτάζ, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει ένα σχέδιο μακροπρόθεσμης συνεργασίας με τις δυνάμεις της Ανατολικής Λιβύης. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η χρηματοδότηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων για την ακτοφυλακή, η αποστολή σύγχρονων ραντάρ, αλλά και η δημιουργία ενός «κέντρου θαλάσσιας διάσωσης» στη Βεγγάζη.

Ο διακηρυγμένος στόχος είναι ο περιορισμός των μεταναστευτικών ροών. Ωστόσο, τα εμπιστευτικά έγγραφα που επικαλείται η έρευνα αποτυπώνουν τις αντιφάσεις μιας τέτοιας επιλογής: η Ευρώπη επιχειρεί να ανακόψει μια μεταναστευτική διαδρομή, στρεφόμενη για αυτόν τον σκοπό σε έναν παράγοντα που μέχρι σήμερα αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη επιφυλακτικότητα.

Όπως αναφέρει η ιστοσελίδα tagesschau.de, οι σχετικές συζητήσεις βρίσκονται εδώ και αρκετό καιρό σε τεχνικό επίπεδο. Τα εσωτερικά έγγραφα, σύμφωνα με το γερμανικό μέσο, δείχνουν «πώς η ΕΕ υπέκυψε στην πίεση από την οικογένεια Χαφτάρ, αν και είχε διακρίνει απόπειρα εκβιασμού».

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς συνδέεται και με την ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση «ΕΙΡΗΝΗ». Η αποστολή, που μέχρι σήμερα έχει ως βασικές αποστολές την εφαρμογή του εμπάργκο όπλων και την αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου, αναμένεται, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, να αποκτήσει και έναν νέο ρόλο: την εκπαίδευση και τον εξοπλισμό μονάδων της Ανατολικής Λιβύης.

Η επιλογή αυτή περιγράφεται με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο σε εσωτερικό έγγραφο. «Αυτό σημαίνει ότι αντί να αναληφθεί δράση κατά του Χαφτάρ, αυτός θα λάβει στήριξη», ενώ την ίδια στιγμή εκφράζονται φόβοι ότι σε διαφορετική περίπτωση θα μπορούσε να υπάρξει «αναζωπύρωση της μεταναστευτικής πίεσης».

Με άλλα λόγια, η μεταναστευτική οδός προς την Κρήτη φαίνεται να έχει εξελιχθεί σε κρίσιμο παράγοντα των ευρωπαϊκών υπολογισμών απέναντι στην Ανατολική Λιβύη. Η δυνατότητα ελέγχου των αναχωρήσεων αποκτά έτσι γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς συνδέεται άμεσα με την πίεση που δέχεται η Ευρώπη στα νότια σύνορά της.

Γερμανικά ΜΜΕ «βράζουν» με την Ανατολική Λιβύη: «Πώς καταφέρνει ένας στρατάρχης να εκβιάζει ολόκληρη την Ευρώπη;»- Στο επίκεντρο οι ανεξέλεγκτες ροές λαθρομεταναστών στην Κρήτη- Συνεχίζονται οι παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση για τον δήθεν περιορισμό του φαινομένου

Οι καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται, μεταξύ άλλων, η λιβυκή Ταξιαρχία Tareq bin Zeyad, γνωστή ως ΤΒΖ. Πρόκειται για δύναμη που συνδέεται με τον γιο του Χαφτάρ και έχει βρεθεί στο στόχαστρο σοβαρών καταγγελιών για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εγκλήματα πολέμου, σύμφωνα με την οργάνωση Sea-Watch.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη διάσταση εξαιτίας στοιχείων που, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, περιλαμβάνονται σε έκθεση της Frontex. Όπως αναφέρεται, «έκθεση της Frontex αποκαλύπτει τη βιαιότητα της TBZ στη θάλασσα και μάλιστα περιγράφει περιστατικό από τον Οκτώβριο του 2025, σύμφωνα με το οποίο πλοίο με το όνομα ΤΒΖ σταμάτησε σκάφος με πρόσφυγες και άρχισε να τους πυροβολεί. Τρεις τραυματίστηκαν σοβαρά. Η έκθεση καταλήγει ότι η ΤΒΖ έθεσε σε κίνδυνο ζωές προσφύγων».

Το εύλογο ερώτημα που ανακύπτει είναι πώς μπορεί η Ευρώπη να συνεργαστεί επιχειρησιακά με δυνάμεις που βαρύνονται με τέτοιες καταγγελίες. Η ίδια η tagesschau.de το θέτει με χαρακτηριστικό τρόπο:

«Είναι, λοιπόν, αυτοί οι νέοι εταίροι της Ευρώπης; Κατόπιν έρευνας, η Κομισιόν δήλωσε ότι δεν έχει επαφές με την Ταξιαρχία. Στόχος της είναι να ‘διαχειριστεί τη μετανάστευση, βελτιώνοντας τις συνθήκες για μετανάστες σύμφωνα με διεθνή πρότυπα’».

Ωστόσο, το ρεπορτάζ προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο που περιπλέκει την εικόνα. Διμερείς εκπαιδευτικές ασκήσεις με μονάδες της Ανατολικής Λιβύης, όπως αναφέρεται, «πραγματοποιούνται ήδη σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Σύμφωνα με εμπιστευτικές πηγές τουλάχιστον δύο συμμετέοντες στις ασκήσεις είναι μέλη της ΤΒΖ».

Έτσι, πίσω από τον επίσημο στόχο της «διαχείρισης της μετανάστευσης» αναδύεται ένα πολύ πιο σύνθετο σκηνικό. Η Ευρώπη καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη να περιορίσει τις αφίξεις στα νότια σύνορά της και στον κίνδυνο να νομιμοποιήσει ή να ενισχύσει, έστω έμμεσα, δυνάμεις που κατηγορούνται για σοβαρές παραβιάσεις.

Και σε αυτή την αντίφαση συμπυκνώνεται ίσως το μεγαλύτερο ερώτημα της υπόθεσης: πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να κλείσει μια μεταναστευτική οδό;

Ο Βόλφραμ Λάχερ δίνει μια ιδιαίτερα σκληρή απάντηση, περιγράφοντας το πραγματικό κέντρο εξουσίας στην Ανατολική Λιβύη: «Όλοι ξέρουν ότι η πραγματική εξουσία στην Ανατολική Λιβύη βρίσκεται στα χέρια του Χαφτάρ και των γιων του, άρα και στην ΤΒΖ. Αν συνεργαστείς μαζί τους, τότε συνεργάζεσαι με εγκληματίες, με εγκληματίες πολέμου και διακινητές».