Γιατί δεν πάει κανείς να γίνει οδηγός στις διεθνείς μεταφορές ακόμη και αν παίρνει 5.000 € τον μήνα στην τσέπη του; – 500.000 θέσεις εργασίας κενές στον συγκεκριμένο κλάδο

Σε κρίσιμο σταυροδρόμι βρίσκεται ο κλάδος των ευρωπαϊκών οδικών μεταφορών, καθώς η έλλειψη επαγγελματιών οδηγών φορτηγών δεν αποτελεί πλέον μια πρόσκαιρη δυσκολία, αλλά ένα ολοένα εντονότερο διαρθρωτικό πρόβλημα.

Γιατί δεν πάει κανείς να γίνει οδηγός στις διεθνείς μεταφορές ακόμη και αν παίρνει 5.000 € τον μήνα στην τσέπη του; – 500.000 θέσεις εργασίας κενές στον συγκεκριμένο κλάδο

Οι κενές θέσεις αυξάνονται με ταχύ ρυθμό, ενώ η γήρανση του ανθρώπινου δυναμικού προμηνύει ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις τα επόμενα χρόνια.

Σύμφωνα με έρευνα της Διεθνούς Ένωσης Οδικών Μεταφορών (IRU), που δημοσιεύθηκε στα τέλη Ιουνίου, οι κενές θέσεις οδηγών φορτηγών στην Ευρώπη έχουν υπερδιπλασιαστεί μέσα σε μόλις δύο χρόνια, αγγίζοντας πλέον τις 502.000.

Πρόκειται για έναν αριθμό που αντιστοιχεί περίπου στο 13% του συνολικού εργατικού δυναμικού που χρειάζεται ο κλάδος προκειμένου να ανταποκριθεί στις ανάγκες του. Και το πρόβλημα δεν φαίνεται να σταματά εδώ. Μέχρι το 2030, εκτιμάται ότι ακόμη 660.500 οδηγοί θα αποχωρήσουν από το επάγγελμα λόγω συνταξιοδότησης, αφήνοντας ένα ακόμη μεγαλύτερο κενό πίσω τους.

Η εικόνα αυτή προκαλεί εύλογη ανησυχία για το μέλλον της ευρωπαϊκής εφοδιαστικής αλυσίδας. Όσο λιγότεροι είναι οι διαθέσιμοι οδηγοί, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η πίεση στις επιχειρήσεις μεταφορών, με τις συνέπειες να είναι πιθανό να αποτυπωθούν στο κόστος των μετακινήσεων, στους χρόνους παράδοσης, αλλά και συνολικά στην ομαλή διακίνηση των εμπορευμάτων.

Και αυτό γιατί οι οδικές μεταφορές εξακολουθούν να αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» των εμπορευματικών μεταφορών στην Ευρώπη, μεταφέροντας περίπου το ένα τέταρτο του συνόλου των εμπορευμάτων. Με άλλα λόγια, η έλλειψη οδηγών δεν αφορά μόνο τις ίδιες τις μεταφορικές εταιρείες. Αποτελεί έναν κρίκο που, εάν αποδυναμωθεί σημαντικά, μπορεί να επηρεάσει ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού, από την παραγωγή και την αποθήκευση μέχρι την τελική παράδοση.

Γιατί κανείς δεν επιλέγει το επάγγελμα

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσοι οδηγοί λείπουν, αλλά και γιατί όλο και λιγότεροι εργαζόμενοι επιλέγουν να καθίσουν πίσω από το τιμόνι ενός φορτηγού.

Μεταξύ των παραγόντων που λειτουργούν αποτρεπτικά είναι η αυξανόμενη εγκληματικότητα στους δρόμους, η ανασφάλεια κατά τις στάσεις και τις διανυκτερεύσεις, αλλά και το ολοένα πιο σύνθετο περιβάλλον κανονισμών και συνοριακών ελέγχων που καλούνται να διαχειριστούν οι επαγγελματίες οδηγοί.

Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτυπώνουν με χαρακτηριστικό τρόπο το μέγεθος του προβλήματος. Περίπου το 85% των μεταφορέων έχει αντιμετωπίσει περιστατικά κλοπής ή βανδαλισμού όταν τα οχήματά τους ήταν σταθμευμένα σε μη ασφαλείς περιοχές.

Ακόμη όμως και η επιλογή ασφαλέστερων χώρων στάθμευσης δεν εξαλείφει τον κίνδυνο. Εκεί, το αντίστοιχο ποσοστό παραμένει ιδιαίτερα υψηλό, καθώς διαμορφώνεται στο 41%.

Την ίδια στιγμή, η έλλειψη διαθέσιμου προσωπικού ωθεί ήδη αρκετές εταιρείες μεταφορών στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη να αναζητήσουν εργαζομένους σε χώρες εκτός ΕΕ.

Γιατί δεν πάει κανείς να γίνει οδηγός στις διεθνείς μεταφορές ακόμη και αν παίρνει 5.000 € τον μήνα στην τσέπη του; – 500.000 θέσεις εργασίας κενές στον συγκεκριμένο κλάδο

Η λύση αυτή, ωστόσο, προσκρούει σε ένα ολοένα αυστηρότερο κανονιστικό περιβάλλον, καθώς οι κυβερνήσεις προχωρούν σε αυστηρότερους κανόνες για την αναγνώριση ξένων αδειών οδήγησης, στο πλαίσιο των μέτρων για την αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης.

Έτσι, ο κλάδος βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα παράδοξο: από τη μία πλευρά, αναζητά επειγόντως ανθρώπινο δυναμικό για να καλύψει τις αυξανόμενες ανάγκες του και, από την άλλη, οι διαθέσιμες δεξαμενές εργαζομένων περιορίζονται από δημογραφικές, επαγγελματικές και κανονιστικές πιέσεις.

Η αυτόνομη οδήγηση στο προσκήνιο

Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, η αυτόνομη οδήγηση αρχίζει να προβάλλει όχι πλέον ως μια μακρινή τεχνολογική προοπτική, αλλά ως μία από τις πιο ρεαλιστικές λύσεις για την αντιμετώπιση της έλλειψης οδηγών.

Η μετάβαση, βέβαια, σε ένα μοντέλο μεταφορών όπου τα φορτηγά θα μπορούν να πραγματοποιούν ολοένα περισσότερες διαδρομές με μειωμένη ή και χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση δεν είναι απλή υπόθεση. Απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές, τεχνολογίες και συστήματα υποστήριξης, αλλά και ένα σαφές, ολοκληρωμένο και κοινά αποδεκτό νομικό πλαίσιο.

Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη και τα αυτοματοποιημένα συστήματα logistics εξελίσσονται με ταχύτατους ρυθμούς, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μια βαθιά αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται και πραγματοποιούνται οι οδικές μεταφορές.

Το φορτηγό του μέλλοντος, επομένως, ενδέχεται να είναι πολύ διαφορετικό από αυτό που γνωρίζουμε σήμερα. Η τεχνολογία δεν έρχεται απλώς να βελτιώσει την απόδοση των υφιστάμενων συστημάτων, αλλά σταδιακά να αλλάξει τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη μεταφορά εμπορευμάτων.

Η ευρωπαϊκή αγορά μεταφορών βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια αλλαγή που δύσκολα μπορεί πλέον να αγνοηθεί. Από τη μία πλευρά, η έλλειψη εκατοντάδων χιλιάδων οδηγών δημιουργεί άμεσες και ολοένα εντονότερες πιέσεις στον κλάδο. Από την άλλη, η τεχνολογία ανοίγει έναν νέο δρόμο, προς ένα μέλλον όπου τα φορτηγά θα μπορούν να κινούνται ολοένα και περισσότερο χωρίς οδηγό στο τιμόνι.

Το ζητούμενο είναι αν η τεχνολογία θα προλάβει να καλύψει το κενό που αφήνει πίσω της η δημογραφική και επαγγελματική πραγματικότητα. Και, κυρίως, αν η Ευρώπη θα μπορέσει να δημιουργήσει εγκαίρως τις υποδομές και το θεσμικό πλαίσιο που θα επιτρέψουν σε αυτή τη μετάβαση να γίνει πράξη.