Γιατί ο Πούτιν φαίνεται να βγαίνει ο πιο κερδισμένος από τον «οικονομικό πόλεμο» στη Μέση Ανατολή

Οι επιπτώσεις του πολέμου στην Μέση Ανατολή γίνονται ήδη αισθητές σε όλο τον κόσμο, από τους αυξανόμενους λογαριασμούς θέρμανσης στα ευρωπαϊκά νοικοκυριά μέχρι το κλείσιμο σχολείων στο Πακιστάν.

Γιατί ο Πούτιν φαίνεται να βγαίνει ο πιο κερδισμένος από τον «οικονομικό πόλεμο» στη Μέση Ανατολή

Η οικονομική ζημιά που προκαλείται από τα αντίποινα της Τεχεράνης φαίνεται να είναι βαθιά και άνιση – και ενώ οι περισσότεροι υφίστανται απώλειες, λίγοι είναι εκείνοι που επωφελούνται.

Οι κερδισμένοι: Νορβηγία, Καναδάς και Ρωσία

Παρά την αυξανόμενη στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η εξάρτησή μας από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο παραμένει ισχυρή. Το αργό πετρέλαιο, γνωστό και ως «μαύρος χρυσός», προσφέρει τεράστιο πλούτο στους παραγωγούς όταν οι τιμές εκτοξεύονται, ενώ οι καταναλωτές πληρώνουν το τίμημα.

Ωστόσο, αυτή η φορά η συνηθισμένη εξίσωση κερδισμένων–χαμένων παίρνει διαφορετική μορφή. Η Μέση Ανατολή, με το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο της παγκόσμιας ενεργειακής διακίνησης, πλήττεται άγρια. Οι επιθέσεις στις υποδομές του Κόλπου, όπως οι πυραυλικές επιδρομές της Τεχεράνης κατά συμμάχων των ΗΠΑ, έχουν επηρεάσει παραγωγούς όπως η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, μειώνοντας δραστικά την παραγωγή τους.

Σε αυτό το κενό, χώρες όπως η Νορβηγία και ο Καναδάς φαίνονται να κερδίζουν έδαφος. Η Νορβηγία, μετά την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, κατάφερε να αυξήσει την παραγωγή της, εκμεταλλευόμενη την παγκόσμια ζήτηση. Ο Καναδάς, με δηλώσεις όπως του υπουργού Ενέργειας Τιμ Χόντσον, προσπαθεί να παρουσιάσει τη χώρα ως «σταθερό, αξιόπιστο παραγωγό ενέργειας», αν και η ικανότητά του να αυξήσει σημαντικά την παραγωγή παραμένει αμφισβητήσιμη.

Αλλά ο πραγματικός μεγάλος κερδισμένος φαίνεται να είναι η Ρωσία. Καθώς οι ΗΠΑ χαλαρώνουν κάποιους περιορισμούς για να αντιμετωπιστεί η παγκόσμια κρίση εφοδιασμού, οι εξαγωγές πετρελαίου της Μόσχας προς την Ινδία έχουν αυξηθεί κατά 50%. Οι αναλυτές προβλέπουν κέρδη που μπορεί να φτάσουν τα 5 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το τέλος Μαρτίου, δημιουργώντας ενδεχομένως τη μεγαλύτερη χρονιά εσόδων από καύσιμα μετά το 2022. Με άλλα λόγια, η Ουάσινγκτον μπορεί άθελά της να προσφέρει στη Μόσχα ένα τεράστιο απροσδόκητο όφελος, εις βάρος των παραδοσιακών συμμάχων της στον Κόλπο.

Υπάρχουν και άλλοι πιθανώς κερδισμένοι: η αύξηση της ζήτησης άνθρακα δημιουργεί ευκαιρίες για μεγάλους εξαγωγείς όπως η Ινδονησία, καθώς οι τιμές του καυσίμου αυξάνονται.

Γιατί ο Πούτιν φαίνεται να βγαίνει ο πιο κερδισμένος από τον «οικονομικό πόλεμο» στη Μέση Ανατολή

Οι χαμένοι: ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο και Ευρώπη

Αν και ορισμένοι Αμερικανοί παραγωγοί πετρελαίου μπορούν να αποκομίσουν μεγάλα κέρδη, η εικόνα για τις ΗΠΑ δεν είναι καθαρά θετική. Η ExxonMobil, για παράδειγμα, επηρεάζεται από τις διακοπές παραγωγής στον βιομηχανικό κόμβο Ras Laffan του Κατάρ, ο οποίος έχει πληγεί από ιρανικές επιθέσεις, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές. Επιπλέον, πολλοί παραγωγοί σχιστολιθικού πετρελαίου δεν μπορούν να αυξήσουν άμεσα την παραγωγή τους μετά από χρόνια περιορισμών.

Οι Αμερικανοί, ως οι μεγαλύτεροι καταναλωτές ενέργειας στον κόσμο, αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος. Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι εάν οι τιμές του πετρελαίου εκτοξευθούν στα 140 δολάρια, η οικονομία των ΗΠΑ μπορεί να συρρικνωθεί, και αντίστοιχοι κίνδυνοι απειλούν και την Ευρώπη, λόγω της εξάρτησης από το εισαγόμενο φυσικό αέριο.

Παγκόσμιο διπλό πλήγμα στον πληθωρισμό

Με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο να αντιπροσωπεύουν πάνω από το ήμισυ της ενεργειακής κατανάλωσης σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι αυξήσεις των τιμών πλήττουν νοικοκυριά και βιομηχανία. Ο αντίκτυπος στις τιμές λιπασμάτων και στις μεταφορές μπορεί να προσθέσει επιπλέον 0,5% στον πληθωρισμό φέτος, ενώ οι κυβερνήσεις διστάζουν να παρέμβουν με μεγάλες διασώσεις.

Οι μεγαλύτεροι καταναλωτές της Ασίας, όπως η Νότια Κορέα, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη Μέση Ανατολή για το αργό τους, και η αναταραχή απειλεί κρίσιμους τομείς, όπως η παραγωγή τσιπ μνήμης. Ωστόσο, χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία έχουν δημιουργήσει στρατηγικά αποθέματα ή αναζητούν εναλλακτικές πηγές, μερικώς θωρακίζοντας την οικονομία τους.

Το μέλλον παραμένει αβέβαιο

Το ποιοι τελικά θα επηρεαστούν περισσότερο θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη του πολέμου και την αντίδραση των κυβερνήσεων. Οι ΗΠΑ μπορεί να μην είχαν προβλέψει πλήρως τις οικονομικές συνέπειες, ενώ όσο παρατείνεται η σύγκρουση, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος για αλυσιδωτές οικονομικές ζημιές παγκοσμίως.