Γιατί το δαχτυλίδι του Πάπα Φραγκίσκου θα παραποιηθεί μετά το θάνατό του

Το Δαχτυλίδι του Ψαρά, σύμβολο εξουσίας και παράδοσης του Ποντίφικα, φέρει μια ιστορία που ξεκινά από τον 13ο αιώνα και φτάνει μέχρι σήμερα. Φορεμένο από κάθε Πάπα, το δαχτυλίδι φέρει την εικόνα του Αγίου Πέτρου – του πρώτου Πάπα και ψαρά στο επάγγελμα – και αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα αντικείμενα της παπικής ενδυμασίας.

Κατά τη διάρκεια της 12χρονης θητείας του, ο Πάπας Φραγκίσκος φόρεσε το Δαχτυλίδι του Ψαρά σε επίσημες τελετές, ενώ χιλιάδες πιστοί το φίλησαν ως ένδειξη σεβασμού – μια πράξη που έχει κατά καιρούς αμφισβητηθεί για λόγους υγιεινής. Όμως, όπως ορίζει το πρωτόκολλο του Βατικανού, το δαχτυλίδι αυτό δεν θα συνεχίσει να υφίσταται στην αρχική του μορφή μετά τον θάνατό του.

Η τελετουργία της καταστροφής

Η παράδοση θέλει το δαχτυλίδι κάθε Πάπα να καταστρέφεται ή τουλάχιστον να παραποιείται μετά το τέλος της παποσύνης του, ώστε να αποτραπεί η χρήση του για παραποίηση εγγράφων. Το Δαχτυλίδι του Ψαρά, μαζί με ένα ειδικό μενταγιόν, τη «βούλα», χρησιμοποιούνταν ιστορικά ως σφραγίδες επίσημων παπικών εγγράφων. Η καταστροφή τους με ένα σφυρί μετά τον θάνατο του Πάπα απέτρεπε τη μεταθανάτια πλαστογράφηση. Αυτή η πρακτική ίσχυσε από το 1521 μέχρι και το 2013.

«Η διαδικασία αυτή είναι σαν να αφαιρείς τους κωδικούς πρόσβασης από έναν λογαριασμό στα social media», σχολίασε ο ανταποκριτής του CNNi στο Βατικανό, Κρίστοφερ Λαμπ.

Ο Καμερλένγκο, ο καρδινάλιος που έχει την ευθύνη για τη διαχείριση της παπικής μετάβασης, είναι αυτός που παραποιεί το δαχτυλίδι παρουσία του Κολεγίου των Καρδιναλίων, αφού ανακοινωθεί επίσημα ο θάνατος του Πάπα. Αν και η αρχική χρήση του δαχτυλιδιού ως σφραγίδα έχει σταματήσει από τον 19ο αιώνα, το τελετουργικό διατηρείται, τιμώντας την ιστορική του σημασία.

Όταν ο Πάπας Βενέδικτος XVI παραιτήθηκε – ο πρώτος Πάπας που έκανε κάτι τέτοιο εδώ και έξι αιώνες – η πρακτική της καταστροφής του δαχτυλιδιού άλλαξε. Αντί να καταστραφεί, χαράχτηκε ένας βαθύς σταυρός επάνω του με σμίλη, συμβολίζοντας το τέλος της παπικής του ιδιότητας. Το ίδιο αναμένεται να γίνει και με το δαχτυλίδι του Φραγκίσκου, σύμφωνα με τον Καμερλένγκο Κέβιν Φάρελ, ο οποίος έχει τον ρόλο από το 2023.

Το δαχτυλίδι του Φραγκίσκου: Μια διαφορετική προσέγγιση

Σε αντίθεση με ορισμένους προκατόχους του, ο Πάπας Φραγκίσκος επέλεξε ένα πιο ταπεινό στυλ. Φόρεσε το Δαχτυλίδι του Ψαρά μόνο σε επίσημες εκδηλώσεις, ενώ στην καθημερινότητά του προτιμούσε ένα απλό ασημένιο δαχτυλίδι που διατηρούσε από την εποχή που ήταν καρδινάλιος.

Μάλιστα, υπήρξαν στιγμές που απέφευγε το τελετουργικό φιλήματος του δαχτυλιδιού. Το 2019, καταγράφηκε να αποτραβά το χέρι του όταν πιστοί προσπάθησαν να το φιλήσουν, γεγονός που το Βατικανό εξήγησε ως προσπάθεια περιορισμού της μετάδοσης μικροβίων. Ο Φραγκίσκος προτιμούσε να χαιρετά με μια χειραψία ή να αγκαλιάζει τους πιστούς, επιδιώκοντας πιο άμεση ανθρώπινη επαφή.

Ακόμη και το ίδιο το Δαχτυλίδι του Ψαρά που επέλεξε είχε μια ιδιαίτερη ιστορία: δεν ήταν νέο, αλλά ένα «ανακυκλωμένο» δαχτυλίδι. Αντί να παραγγείλει ένα καινούργιο, ο Φραγκίσκος χρησιμοποίησε ένα δαχτυλίδι από τον γραμματέα του Πάπα Παύλου VI, τον Αρχιεπίσκοπο Πασκουάλε Μάτσι, ο οποίος είχε πεθάνει το 2006. Το δαχτυλίδι ήταν κατασκευασμένο από επιχρυσωμένο ασήμι, όχι από καθαρό χρυσό, υπογραμμίζοντας το λιτό πνεύμα του Πάπα.

Η μοίρα του δαχτυλιδιού μετά το κονκλάβιο, όταν θα εκλεγεί ο επόμενος Πάπας, παραμένει άγνωστη. Όπως πολλά στοιχεία της μυστικής αυτής διαδικασίας, το τι ακριβώς θα συμβεί ίσως μείνει για πάντα στο σκοτάδι.