Γιώργος Μαζωνάκης: Τι είναι η πλασμαφαίρεση; Πότε εφαρμόζεται και πώς μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή ανακοπή

Μια ιατρική διαδικασία που χρησιμοποιείται για την απομάκρυνση επικίνδυνων ουσιών από το αίμα μπορεί, σε σπάνιες περιπτώσεις, να συνδεθεί με σοβαρές καρδιαγγειακές επιπλοκές. Ο λόγος είναι ότι κατά τη διάρκεια της πλασμαφαίρεσης μεταβάλλονται προσωρινά ο όγκος του αίματος, η αρτηριακή πίεση και η ισορροπία ορισμένων ηλεκτρολυτών.

Η πλασμαφαίρεση αποτελεί καθιερωμένη θεραπευτική μέθοδο για συγκεκριμένες αιματολογικές, νευρολογικές και ανοσολογικές παθήσεις. Δεν πρόκειται όμως για μια απλή διαδικασία «φιλτραρίσματος», καθώς το αίμα περνά από εξωσωματικό κύκλωμα, το πλάσμα απομακρύνεται και στη συνέχεια τα κύτταρα του αίματος επιστρέφουν στον οργανισμό μαζί με κατάλληλο υγρό αντικατάστασης.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΑΣΜΑΦΑΙΡΕΣΗ

Το πλάσμα είναι το υγρό τμήμα του αίματος μέσα στο οποίο κυκλοφορούν, μεταξύ άλλων, αντισώματα, πρωτεΐνες και άλλες ουσίες.

Στην θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος, οι γιατροί διαχωρίζουν το πλάσμα από τα αιμοσφαίρια και απομακρύνουν το πλάσμα που περιέχει τις ουσίες οι οποίες συνδέονται με τη νόσο. Στη συνέχεια τα αιμοσφαίρια επιστρέφουν στον οργανισμό μαζί με διάλυμα αντικατάστασης, όπως αλβουμίνη ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, πλάσμα δότη.

Στόχος είναι να μειωθεί γρήγορα η ποσότητα παθολογικών αντισωμάτων, ανοσοσυμπλεγμάτων ή άλλων异常 πρωτεϊνών που κυκλοφορούν στο αίμα.

ΠΟΤΕ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ

Η μέθοδος εφαρμόζεται σε συγκεκριμένες καταστάσεις και μπορεί να έχει ιδιαίτερα σημαντικό θεραπευτικό ρόλο.

Μεταξύ των παθήσεων στις οποίες χρησιμοποιείται περιλαμβάνονται:

• η θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα,
• το σύνδρομο Guillain-Barré,
• η χρόνια φλεγμονώδης απομυελινωτική πολυριζονευροπάθεια,
• σοβαρές μορφές μυασθένειας gravis,
• ορισμένες περιπτώσεις υπεργλοιότητας,
• επιλεγμένες αυτοάνοσες και νεφρικές παθήσεις,
• καθώς και συγκεκριμένες περιπτώσεις που σχετίζονται με μεταμοσχεύσεις.

Σε ορισμένες από αυτές τις καταστάσεις, η θεραπεία μπορεί να είναι εξαιρετικά σημαντική, καθώς επιτρέπει την ταχεία απομάκρυνση ουσιών που προκαλούν ή επιδεινώνουν την παθολογική κατάσταση.

ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΠΗΡΕΑΣΤΕΙ Η ΚΑΡΔΙΑ

Το πιο ανησυχητικό σημείο είναι ότι, παρότι η καρδιακή ανακοπή θεωρείται σπάνια επιπλοκή, υπάρχουν μηχανισμοί μέσω των οποίων μια σοβαρή αντίδραση κατά τη διάρκεια της διαδικασίας μπορεί να οδηγήσει σε καρδιαγγειακή κατάρρευση.

ΑΠΟΤΟΜΗ ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

Η μεταβολή του κυκλοφορούντος όγκου ή η αντίδραση στα υγρά αντικατάστασης μπορεί να προκαλέσει σημαντική υπόταση.

Εάν η αρτηριακή πίεση πέσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα, μπορεί να επηρεαστεί η αιμάτωση ζωτικών οργάνων και, σε ακραίες περιπτώσεις, να προκληθεί σοβαρή καρδιαγγειακή απορρύθμιση.

ΤΟ ΑΣΒΕΣΤΙΟ ΠΟΥ «ΠΕΦΤΕΙ»

Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας είναι το κιτρικό, το οποίο χρησιμοποιείται για να εμποδίζεται η πήξη του αίματος στο εξωσωματικό κύκλωμα.

Το κιτρικό δεσμεύει το ιονισμένο ασβέστιο. Εάν η συγκέντρωσή του μειωθεί σημαντικά, μπορεί να εμφανιστούν αρχικά μυρμήγκιασμα και μυϊκές κράμπες. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις, όμως, η διαταραχή του ασβεστίου μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία της καρδιάς και να προκαλέσει επικίνδυνες αρρυθμίες.

ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται επίσης σε σοβαρές αλλεργικές ή αναφυλακτοειδείς αντιδράσεις, οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν πτώση της πίεσης, δυσκολία στην αναπνοή και, σε ακραίες περιπτώσεις, καρδιαγγειακή κατάρρευση.

ΠΟΙΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΓΝΟΟΥΝΤΑΙ

Κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας, η εμφάνιση έντονης αδυναμίας, μεγάλης πτώσης της πίεσης, δυσκολίας στην αναπνοή, έντονου μυρμηγκιάσματος, μυϊκών σπασμών ή διαταραχών στον καρδιακό ρυθμό απαιτεί άμεση αξιολόγηση από την ιατρική ομάδα.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η πλασμαφαίρεση πραγματοποιείται με συνεχή παρακολούθηση του ασθενούς.

ΠΩΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΤΑΙ Ο ΑΣΘΕΝΗΣ

Πριν από τη θεραπεία γίνεται αξιολόγηση της κατάστασης του ασθενούς, ενώ κατά τη διάρκεια της διαδικασίας παρακολουθούνται στενά η αρτηριακή πίεση, ο σφυγμός και τα συμπτώματα.

Οι γιατροί μπορούν να ελέγχουν τους ηλεκτρολύτες, να προσαρμόζουν τη ροή και το υγρό αντικατάστασης, να χορηγούν ασβέστιο όταν χρειάζεται και να διακόψουν τη διαδικασία εφόσον παρουσιαστεί σοβαρή αντίδραση. Η φαρμακευτική αγωγή του ασθενούς αξιολογείται επίσης, καθώς ορισμένα φάρμακα μπορεί να αυξήσουν την πιθανότητα υπότασης κατά τη διαδικασία.

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΙΜΟΚΑΘΑΡΣΗ

Παρά το γεγονός ότι και οι δύο διαδικασίες χρησιμοποιούν εξωσωματικό κύκλωμα, η πλασμαφαίρεση και η αιμοκάθαρση έχουν διαφορετικό σκοπό.

Η αιμοκάθαρση χρησιμοποιείται κυρίως για την απομάκρυνση άχρηστων ουσιών και της περίσσειας υγρών όταν οι νεφροί δεν μπορούν να ανταποκριθούν. Η πλασμαφαίρεση, αντίθετα, στοχεύει στην απομάκρυνση συγκεκριμένων παθολογικών ουσιών που βρίσκονται στο πλάσμα.

ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΜΗΝΥΜΑ

Η πλασμαφαίρεση δεν είναι από μόνη της μια διαδικασία που οδηγεί συνήθως σε καρδιακή ανακοπή. Η ανακοπή καταγράφεται ως σπάνια επιπλοκή και μπορεί να σχετίζεται με σοβαρή υπόταση, διαταραχές ηλεκτρολυτών, αρρυθμίες ή σοβαρές αντιδράσεις κατά τη θεραπεία.

Η σωστή επιλογή ασθενούς, ο έλεγχος πριν από τη θεραπεία και η συνεχής ιατρική παρακολούθηση αποτελούν κρίσιμα στοιχεία για την ασφάλεια της διαδικασίας.

Σημείωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την αξιολόγηση από γιατρό, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν συμπτώματα κατά τη διάρκεια ή μετά από πλασμαφαίρεση.