Γιώργος Μαζωνάκης: Τι σημαίνει «ενδεχόμενος δόλος» και η αναβάθμιση της κατηγορίας – Τι αναζητούν οι διωκτικές αρχές σχετικά με τους γιατρούς που έκαναν την πλασμαφαίρεση

Στο πιο κρίσιμο στάδιό της εισέρχεται η δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης του Γιώργου Μαζωνάκη, με δύο διαφορετικούς ποινικούς χαρακτηρισμούς να βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο της έρευνας.

Γιώργος Μαζωνάκης: Τι σημαίνει «ενδεχόμενος δόλος» και η αναβάθμιση της κατηγορίας – Τι αναζητούν οι διωκτικές αρχές σχετικά με τους γιατρούς που έκαναν την πλασμαφαίρεση

Από τη μία πλευρά, οι δύο γιατροί αντιμετωπίζουν την κατηγορία της έκθεσης, από την οποία επήλθε θάνατος. Από την άλλη, η οικογένεια του τραγουδιστή ζητά να εξεταστεί το ενδεχόμενο αναβάθμισης της κατηγορίας σε ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο.

Πού βρίσκεται, όμως, η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στα δύο αδικήματα; Πότε μια πράξη ή παράλειψη παραμένει στο πεδίο της έκθεσης και πότε μπορεί να οδηγήσει τη δικαστική έρευνα στο βαρύτερο αδίκημα της ανθρωποκτονίας με πρόθεση;

Η νομική προσέγγιση του ζητήματος εστιάζει στην έννοια του ενδεχόμενου δόλου, αλλά και στις πραγματικές συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκε η πλασμαφαίρεση. Κρίσιμο ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστεί τι γνώριζαν οι εμπλεκόμενοι γιατροί, ποιους κινδύνους μπορούσαν να προβλέψουν και ποια μέτρα είχαν ληφθεί για την αποτροπή μιας σοβαρής επιπλοκής.

«Γνωρίζω τον κίνδυνο και αποδέχομαι το αποτέλεσμα»

Η έννοια του ενδεχόμενου δόλου μπορεί να αποδοθεί με τρόπο απλό, αλλά ταυτόχρονα ιδιαίτερα κρίσιμο για την ποινική αξιολόγηση μιας υπόθεσης:

«Ανθρωποκτονία με πρόθεση και ενδεχόμενο δόλο, σημαίνει ότι γνωρίζω πως αυτό το οποίο κάνω ενδέχεται να προκαλέσει τον θάνατο του άλλου, και εγώ αυτό το αποδέχομαι».

Στην καρδιά της νομικής αξιολόγησης βρίσκεται, επομένως, το εάν μπορεί να αποδειχθεί τόσο η γνώση του κινδύνου όσο και η αποδοχή του ενδεχόμενου θανατηφόρου αποτελέσματος.

Δεν αρκεί, δηλαδή, να αποδειχθεί ότι κάποιος γνώριζε πως υπήρχε ένας θεωρητικός κίνδυνος. Θα πρέπει να εξεταστεί εάν, παρά τη γνώση αυτή, συνέχισε συνειδητά τη συμπεριφορά του, συμβιβαζόμενος με την πιθανότητα να επέλθει ο θάνατος.

Διαφορετική είναι η περίπτωση κατά την οποία κάποιος προβλέπει ότι μπορεί να επέλθει το αποτέλεσμα, αλλά πιστεύει ή ελπίζει ότι τελικά θα το αποφύγει. Εκεί βρίσκεται η λεπτή και συχνά δυσδιάκριτη απόσταση ανάμεσα στον ενδεχόμενο δόλο και την ενσυνείδητη αμέλεια. Πρόκειται για μια διάκριση με ιδιαίτερη σημασία στην ποινική αξιολόγηση και η οποία αποτυπώνεται και στα άρθρα 27 και 28 του Ποινικού Κώδικα.

Τα ερωτήματα για την πλασμαφαίρεση

Η νομική συζήτηση μεταφέρεται πλέον στα πραγματικά περιστατικά που καλούνται να ελέγξουν οι δικαστικές Αρχές.

Με βάση τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, στο μικροσκόπιο της έρευνας αναμένεται να βρεθούν μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα:

• η ειδικότητα και η απαιτούμενη εκπαίδευση των γιατρών,
• η καταλληλότητα και η αδειοδότηση του χώρου,
• η νομιμότητα εγκατάστασης και λειτουργίας του εξοπλισμού,
• ο προεγχειρητικός ή προθεραπευτικός έλεγχος του ασθενούς,
• η ύπαρξη λειτουργικού εξοπλισμού ανάνηψης,
• η δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης μιας σοβαρής επιπλοκής.

Η πλασμαφαίρεση αποτελεί σοβαρή ιατρική πράξη, η οποία μπορεί να συνοδεύεται από επικίνδυνες επιπλοκές και, για τον λόγο αυτό, προϋποθέτει συγκεκριμένες συνθήκες ασφαλούς διενέργειας, κατάλληλη παρακολούθηση και δυνατότητα άμεσης ιατρικής παρέμβασης.

Γιώργος Μαζωνάκης: Τι σημαίνει «ενδεχόμενος δόλος» και η αναβάθμιση της κατηγορίας – Τι αναζητούν οι διωκτικές αρχές σχετικά με τους γιατρούς που έκαναν την πλασμαφαίρεση

Μεταξύ των κινδύνων που συνδέονται με τη διαδικασία περιλαμβάνονται η απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης, οι διαταραχές των ηλεκτρολυτών και οι καρδιακές αρρυθμίες.

Παράλληλα, πριν από τη διαδικασία είναι κρίσιμο να έχουν αξιολογηθεί δεδομένα που αφορούν την κατάσταση του ασθενούς, το βάρος του, την ποσότητα αίματος που μπορεί να απομακρυνθεί, αλλά και την ανάγκη χορήγησης της προβλεπόμενης αγωγής.

Οι συγκεκριμένες παράμετροι δεν αποτελούν από μόνες τους διαπίστωση για το τι συνέβη στη συγκεκριμένη περίπτωση. Συνιστούν, αντίθετα, τα επιμέρους στοιχεία τα οποία καλείται να διερευνήσει η αρμόδια δικαστική έρευνα, προκειμένου να αποσαφηνιστούν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκε η διαδικασία.

Το ερώτημα που βρίσκεται στην καρδιά της έρευνας

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν οι κατηγορούμενοι γνώριζαν τους συγκεκριμένους κινδύνους και εάν είχαν λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για να τους αποτρέψουν.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται: «Εάν λες ότι το φοβήθηκες, αλλά ήλπισες ότι δεν θα επέλθει, θα πρέπει να αποδείξεις ότι είχες λάβει όλα τα μέτρα που απαιτούνται για τη σωστή διενέργεια της πλασμαφαίρεσης και την αποτροπή των επιπλοκών».

Η διάκριση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Εφόσον αποδειχθεί πως υπήρχαν όλες οι απαιτούμενες προϋποθέσεις, ο κατάλληλος εξοπλισμός και τα αναγκαία μέτρα ασφαλείας, τότε μπορεί να εξεταστεί ο ισχυρισμός ότι οι εμπλεκόμενοι ανέμεναν πως το δυσμενές αποτέλεσμα δεν θα επερχόταν.

Εάν, αντίθετα, διαπιστωθεί ότι έλειπαν κρίσιμες δικλίδες ασφαλείας, τότε το ζήτημα της γνώσης και της αποδοχής του κινδύνου αποκτά διαφορετική βαρύτητα και μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά τον νομικό χαρακτηρισμό των πράξεων ή παραλείψεων.

Με άλλα λόγια, η έρευνα δεν περιορίζεται μόνο στο τι συνέβη κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Επεκτείνεται στο τι είχε προηγηθεί, ποιοι έλεγχοι είχαν πραγματοποιηθεί, ποια μέτρα είχαν ληφθεί και εάν υπήρχε η δυνατότητα άμεσης αντίδρασης σε περίπτωση που εκδηλωνόταν μια σοβαρή επιπλοκή.

Το άρθρο 306 και η θανατηφόρα έκθεση

Η κατηγορία που έχει ασκηθεί αφορά το άρθρο 306 του Ποινικού Κώδικα. Η διάταξη αφορά τόσο εκείνον που εκθέτει άλλον και τον καθιστά αβοήθητο, όσο και εκείνον που αφήνει με πρόθεση αβοήθητο πρόσωπο το οποίο έχει υποχρέωση να προστατεύσει, να περιθάλψει ή να μεταφέρει.

Όταν από την πράξη επέλθει ο θάνατος του παθόντος, το αδίκημα αποκτά κακουργηματικό χαρακτήρα.

Η αναφορά στο άρθρο 308 περί σωματικής βλάβης δεν αποτυπώνει, επομένως, τον πυρήνα της συγκεκριμένης δικογραφίας. Η βασική νομική αντιπαράθεση αφορά το άρθρο 306 και το εάν τα στοιχεία που θα προκύψουν από την έρευνα μπορούν να οδηγήσουν προς τον βαρύτερο χαρακτηρισμό της ανθρωποκτονίας με ενδεχόμενο δόλο.

Το σημείο αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς η διαφορά ανάμεσα στην έκθεση και την ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο δεν είναι απλώς ζήτημα διαφορετικής ορολογίας. Συνδέεται άμεσα με το τι γνώριζε ο δράστης, τι μπορούσε να προβλέψει και, κυρίως, με το εάν αποδέχθηκε το ενδεχόμενο να επέλθει το θανατηφόρο αποτέλεσμα.