Γροιλανδία: Γιατί η Ρωσία σιωπά μπροστά στις απειλές Τραμπ ενώ έχει στρατηγικά εθνικά συμφέροντα στην Αρκτική

Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ περί ενδεχόμενης κατάληψης της Γροιλανδίας, με επίκληση λόγων εθνικής ασφάλειας και ισχυρισμούς ότι κινεζικά και ρωσικά πλοία δραστηριοποιούνται «παντού» στην Αρκτική, προκάλεσαν άμεση και αιχμηρή αντίδραση από το Πεκίνο.

Γροιλανδία: Γιατί η Ρωσία σιωπά μπροστά στις απειλές Τραμπ ενώ έχει στρατηγικά εθνικά συμφέροντα στην Αρκτική

Αντιθέτως, η Μόσχα επέλεξε, τουλάχιστον αρχικά, να τηρήσει στάση αξιοσημείωτης σιωπής. Ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, Λιν Τζιαν, κατηγόρησε την Ουάσινγκτον ότι εργαλειοποιεί τη λεγόμενη «κινεζική απειλή» προκειμένου να εξυπηρετήσει στενά και εγωιστικά γεωπολιτικά συμφέροντα. Η ρητορική του Πεκίνου ήταν σαφής και άμεση, σε αντίθεση με τη ρωσική στάση, η οποία φάνηκε πιο μετρημένη και υπολογισμένη.

Η Ρωσία δεν προχώρησε σε επίσημη τοποθέτηση για τις φιλοδοξίες του Τραμπ να αποκτήσει τη Γροιλανδία ούτε για την ανοιχτή αναφορά του στη χρήση στρατιωτικής ισχύος, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο. Αντίθετα, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών περιορίστηκε να καταδικάσει «επιθετικές ενέργειες» των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα, καθώς και την κατάσχεση πετρελαιοφόρου με ρωσική σημαία στον Ατλαντικό, αποφεύγοντας κάθε αναφορά στο αρκτικό ζήτημα.

Η σιωπή αυτή προκαλεί εντύπωση, δεδομένου ότι η Μόσχα έχει, αντικειμενικά, περισσότερους λόγους από το Πεκίνο να τοποθετηθεί δημόσια σε ένα ενδεχόμενο αμερικανικής «εξαγοράς» ή προσάρτησης μιας τόσο κρίσιμης αρκτικής περιοχής. Τα τελευταία χρόνια, η Ρωσία έχει επενδύσει συστηματικά στην Αρκτική, αντιμετωπίζοντάς την ως κομβικό πεδίο γεωστρατηγικού ανταγωνισμού.

Ως το μεγαλύτερο αρκτικό κράτος παγκοσμίως, με ακτογραμμή που καλύπτει περίπου το 53% του Αρκτικού Ωκεανού, η Ρωσία διαθέτει βαθιά ριζωμένα γεωπολιτικά, στρατιωτικά και κοινωνικοοικονομικά συμφέροντα στην περιοχή. Η Αρκτική αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης για τη ρωσική οικονομία, φιλοξενώντας εκτεταμένες δραστηριότητες εξόρυξης πετρελαίου, φυσικού αερίου και ορυκτών, καθώς και κρίσιμες υποδομές μεταφορών, αλιείας και logistics.

Παράλληλα, η περιοχή έχει καίρια στρατιωτική σημασία για τη Μόσχα, καθώς εκεί εδρεύει μεγάλο μέρος της ναυτικής πυρηνικής αποτροπής της, ενώ λειτουργούν στρατιωτικές βάσεις, αεροδρόμια και ένας εξειδικευμένος στόλος παγοθραυστικών που στηρίζει τόσο την εμπορική δραστηριότητα όσο και τη στρατηγική παρουσία της Ρωσίας.

Η διάσπαση του ΝΑΤΟ ως στρατηγική προτεραιότητα

Παρά τα παραπάνω, αναλυτές εκτιμούν ότι η Μόσχα βλέπει τη συζήτηση γύρω από τη Γροιλανδία περισσότερο ως πολιτικό εργαλείο παρά ως άμεση απειλή. Όπως σημείωσε στο CNBC ο Jamie Shea, πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος του ΝΑΤΟ, το άμεσο ρωσικό διακύβευμα στη Γροιλανδία είναι περιορισμένο.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ακόμη και μια ενισχυμένη αμερικανική παρουσία στον Βόρειο Ατλαντικό δεν θα άλλαζε δραστικά τη στρατηγική ισορροπία, καθώς το ΝΑΤΟ έχει ήδη ενισχύσει τη στρατιωτική του δραστηριότητα στον Αρκτικό Κύκλο, με χώρες όπως ο Καναδάς, η Δανία, η Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο να αυξάνουν τις δυνατότητές τους, ενώ η ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας ενίσχυσε περαιτέρω το βόρειο σκέλος της Συμμαχίας.

Ωστόσο, ο Shea υπογράμμισε ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα έβλεπε με ιδιαίτερη ικανοποίηση οποιαδήποτε εξέλιξη οδηγούσε σε εσωτερικές ρήξεις στο ΝΑΤΟ και σε μια βαθιά διατλαντική κρίση. Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε, όπως εκτίμησε, να αποδυναμώσει τη δυτική στήριξη προς την Ουκρανία και να περιορίσει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη.

Γροιλανδία: Γιατί η Ρωσία σιωπά μπροστά στις απειλές Τραμπ ενώ έχει στρατηγικά εθνικά συμφέροντα στην Αρκτική

Παράλληλα, μια ενδεχόμενη «εσωστρέφεια» των ΗΠΑ στο Δυτικό Ημισφαίριο θα άνοιγε, κατά τον ίδιο, μεγαλύτερα περιθώρια για τη Ρωσία να ενισχύσει την επιρροή της σε περιοχές όπως η Αφρική, η Μέση Ανατολή, η Κεντρική Ασία και η Ευρώπη. «Συνολικά, θα επρόκειτο για μια τεράστια στρατηγική νίκη για τον Πούτιν, χωρίς ουσιαστικό κόστος», ανέφερε χαρακτηριστικά.

«Δώρο» για το Κρεμλίνο

Οι πρόσφατες τοποθετήσεις του Τραμπ για τη Γροιλανδία προκάλεσαν έντονο προβληματισμό σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ. Η Δανία και η Γροιλανδία έχουν επαναλάβει κατηγορηματικά ότι το νησί δεν είναι προς πώληση, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια θα έθετε σε κίνδυνο την ίδια τη συνοχή της Συμμαχίας.

Ευρωπαίοι ηγέτες τόνισαν ότι αποκλειστικά η Δανία και η Γροιλανδία έχουν λόγο σε ζητήματα που τις αφορούν, ενώ ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, αναμένεται να συναντηθεί με Δανούς αξιωματούχους τις επόμενες ημέρες.

Ο Edward R. Arnold, ανώτερος ερευνητής στο RUSI, χαρακτήρισε το κλίμα ανασφάλειας και τις φυγόκεντρες τάσεις στο ΝΑΤΟ «απόλυτο δώρο για τον Πούτιν». Όπως σημείωσε, η Ρωσία γνωρίζει ότι δεν μπορεί να νικήσει στρατιωτικά τη Συμμαχία και επιδιώκει να την αποδυναμώσει πολιτικά, υπονομεύοντας στην πράξη το Άρθρο Πέντε.

Σε αυτό το πλαίσιο, μια ρεαλιστική προοπτική προσάρτησης της Γροιλανδίας θα μπορούσε, κατά τον Arnold, να οδηγήσει το ΝΑΤΟ σε εσωτερική πολιτική αυτοϋπονόμευση.

Η επίσημη ρωσική τοποθέτηση

Τελικά, το Κρεμλίνο τοποθετήθηκε, δια του εκπροσώπου του Ντμίτρι Πεσκόφ, υπογραμμίζοντας ότι η Ρωσία διαθέτει «στρατηγικά εθνικά συμφέροντα» στην Αρκτική και παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Ο Πεσκόφ τόνισε την ανάγκη διατήρησης ειρήνης και σταθερότητας στην περιοχή, χαρακτηρίζοντας τις εξελίξεις «ιδιαίτερα δραματικές», αν και –όπως σημείωσε– περιορίζονται προς το παρόν στο επίπεδο δηλώσεων.

Παράλληλα, σχολίασε ότι οι αμερικανικές επιδιώξεις για τη Γροιλανδία αποτελούν ιστορικά ζήτημα μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας, επισημαίνοντας όμως τη «δειλή», όπως τη χαρακτήρισε, αντίδραση της Ευρώπης στις δηλώσεις του Τραμπ.

Σε ό,τι αφορά τη Διώρυγα του Παναμά, το Κρεμλίνο περιορίστηκε να δηλώσει ότι πρόκειται για διμερές ζήτημα μεταξύ Ουάσινγκτον και Παναμά, αποφεύγοντας περαιτέρω σχολιασμό.