Η Άγκυρα δεσμεύει το Αιγαίο για δύο χρόνια με NAVTEX και στήνει σκηνικό πιέσεων πριν το τετ-α-τετ Μητσοτάκη–Ερντογάν, με τη σκιά Τραμπ να πλανάται πάνω από τις εξελίξεις – Πως θα αντιδράσει η Αθήνα;

Σε μια κίνηση υψηλού πολιτικού και γεωστρατηγικού συμβολισμού, η Τουρκία προχώρησε στην έκδοση δύο NAVTEX, επιχειρώντας ουσιαστικά να «παγώσει» το Αιγαίο για τα επόμενα δύο χρόνια και να διαμορφώσει ένα ασφυκτικό πλαίσιο τετελεσμένων. Οι ανακοινώσεις αυτές έρχονται σε εξαιρετικά κρίσιμη χρονική στιγμή, λίγες μόλις εβδομάδες πριν από την προγραμματιζόμενη –αν και ακόμη όχι επισήμως ορισμένη– συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που τοποθετείται στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Φεβρουαρίου.

Οι τουρκικές NAVTEX εκδόθηκαν από τους σταθμούς της Σμύρνης και της Αττάλειας και συμπίπτουν με τις σαφείς δημόσιες τοποθετήσεις της ελληνικής κυβέρνησης –διά στόματος Γιώργου Γεραπετρίτη και Νίκου Δένδια– ότι η Ελλάδα διατηρεί το αδιαπραγμάτευτο και απολύτως νόμιμο δικαίωμα, βάσει του Δικαίου της Θάλασσας, να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια.

Η πρώτη NAVTEX λειτουργεί ως μια «γενική υπενθύμιση» των τουρκικών διεκδικήσεων, κάνοντας λόγο για αγγελίες που αφορούν περιοχές τις οποίες η Άγκυρα χαρακτηρίζει ως «τουρκική υφαλοκρηπίδα στο Αιγαίο», υπογραμμίζοντας ότι τα όριά της –κατά τον τουρκικό ισχυρισμό– παραμένουν ανοριοθέτητα και πρέπει να καθοριστούν από τα παράκτια κράτη. Παράλληλα, διατυπώνεται η απαίτηση όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες να πραγματοποιούνται αποκλειστικά σε συντονισμό με τις τουρκικές αρχές, επιχειρώντας να επιβληθεί ρόλος «επιτηρητή» στο Αιγαίο.

Η δεύτερη NAVTEX προχωρά ακόμη πιο μακριά, κατονομάζοντας ευθέως δεκάδες ελληνικά νησιά – από τη Θάσο και τη Σαμοθράκη μέχρι τη Ρόδο, την Κω και το σύμπλεγμα του Καστελλορίζου – τα οποία η Τουρκία εντάσσει αυθαίρετα σε καθεστώς «μόνιμης αποστρατικοποίησης». Για να στηρίξει τη θέση της, επικαλείται διεθνείς συνθήκες, όπως εκείνες του Λονδίνου (1914), της Λωζάννης (1923) και των Παρισίων (1947), υποστηρίζοντας ότι απαγορεύονται στρατιωτικές δραστηριότητες στα χωρικά ύδατα των νησιών αυτών.

Χωρίς να κατονομάζει ευθέως την Ελλάδα, η τουρκική ανακοίνωση αφήνει αιχμές για «κάποιους σταθμούς» που εκδίδουν αγγελίες ασκήσεων, υποστηρίζοντας ότι αυτές παραβιάζουν διεθνείς συνθήκες και δημιουργούν κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα. Το μήνυμα είναι σαφές: η Άγκυρα επιχειρεί να αμφισβητήσει εμπράκτως την ελληνική κυριαρχία και να δημιουργήσει ένα νέο «κανονιστικό» πλαίσιο στο Αιγαίο.

Δεν αποκλείεται οι δύο NAVTEX να αποτελούν τον προάγγελο των αξιώσεων που η τουρκική πλευρά θα θέσει στο τραπέζι των συνομιλιών με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Άλλωστε, ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει ξεκαθαρίσει ότι μοναδικά αντικείμενα συζήτησης με την Τουρκία είναι η ΑΟΖ και η υφαλοκρηπίδα. Εκεί ακριβώς εντοπίζεται και η σύγκρουση στρατηγικών: η Ελλάδα επιδιώκει την άσκηση των δικαιωμάτων της, ενώ η Τουρκία ζητά τον δραστικό περιορισμό τους.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, ωστόσο, ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών και η προσωπική σχέση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Ντόναλντ Τραμπ. Πρόσφατα, η Αμερικανίδα πρέσβης Κίμπερλι Γκιλφόιλ κάλεσε Ελλάδα και Τουρκία σε διάλογο «για όσα τις χωρίζουν», δηλώνοντας ότι μαζί με τον Αμερικανό πρέσβη στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ, θα συμβάλουν στην «επίλυση» όλων των ζητημάτων.

Το πρόβλημα, όμως, παραμένει θεμελιώδες: η Ελλάδα δεν έχει καμία αναθεωρητική απαίτηση απέναντι στην Τουρκία. Όλες οι αξιώσεις για αλλαγές, υποχωρήσεις και «επαναδιαπραγμάτευση» του status quo προέρχονται από την Άγκυρα. Και στις διαπραγματεύσεις, όποιος δεν διεκδικεί, αλλά καλείται μόνο να παραχωρήσει, κινδυνεύει να χάσει ακόμη και όσα θεωρούσε δεδομένα.

Οι σημερινές τουρκικές NAVTEX δεν είναι απλώς τεχνικές ανακοινώσεις. Είναι ένα ξεκάθαρο μήνυμα ισχύος και προειδοποίησης, που διαμορφώνει το κλίμα των επόμενων ημερών και προαναγγέλλει μια περίοδο έντονων πιέσεων στο Αιγαίο.