Η “αμαρτωλή”, η Οσία και το μύρο: Η αλήθεια για το τροπάριο της Κασσιανής που ψάλλεται τη Μεγάλη Τρίτη

Η Μεγάλη Τρίτη δεν είναι απλώς άλλη μια στάση στο οδοιπορικό της Μεγάλης Εβδομάδας. Είναι μια νύχτα γεμάτη δάκρυα, ψίθυρους μετανοίας και έναν ύμνο που συγκλονίζει τις ψυχές: το περίφημο Τροπάριο της Κασσιανής. Όμως, πόσα απ’ όσα νομίζουμε πως ξέρουμε για αυτό το τροπάριο είναι αλήθεια;

Η “αμαρτωλή”, η Οσία και το μύρο: Η αλήθεια για το τροπάριο της Κασσιανής που ψάλλεται τη Μεγάλη Τρίτη

Το τροπάριο «Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή» ψάλλεται το βράδυ της Μεγάλης Τρίτης, στον Όρθρο της Μεγάλης Τετάρτης. Οι εικόνες που το συνοδεύουν είναι δυνατές: μια γυναίκα, γονατισμένη, πλένει τα πόδια του Χριστού με μύρο και τα δάκρυά της, και τα σκουπίζει με τα μαλλιά της. Το Ευαγγέλιο είναι ξεκάθαρο: πρόκειται για μια πόρνη. Οι υμνωδοί, επίσης, δεν αφήνουν καμία αμφιβολία. Κι όμως — η ταυτότητά της παραμένει άγνωστη. Ανώνυμη. Άχρονη. Παγκόσμια.

Και κάπου εκεί, ξεκινά το μπέρδεμα.

Αμέτρητοι πιστοί υποθέτουν ότι η γυναίκα στο τροπάριο είναι η Κασσιανή. Λάθος τραγικό. Η Οσία Κασσιανή, που συνέθεσε τον ύμνο, δεν ήταν πόρνη. Δεν ήταν η γυναίκα του Ευαγγελίου. Ήταν μια μοναχή, λόγια, με βαθύ θεολογικό στοχασμό και ποιητικό χάρισμα. Αντί για δόξες και βασιλικούς γάμους, επέλεξε τον δρόμο της σιωπής και της υμνολογίας.

Και όχι, ούτε η Μαρία η Μαγδαληνή ήταν η γυναίκα που άλειψε τα πόδια του Χριστού. Όπως ξεκάθαρα αναφέρει ο Ευαγγελιστής Λουκάς, η Μαγδαληνή ήταν δαιμονισμένη — όχι πόρνη. Ο Ιησούς την θεράπευσε, και εκείνη Τον ακολούθησε πιστά μέχρι τον Σταυρό και την Ανάσταση. Η σύνδεσή της με την αμαρτωλή γυναίκα είναι αυθαίρετη και άδικη.

Η “αμαρτωλή”, η Οσία και το μύρο: Η αλήθεια για το τροπάριο της Κασσιανής που ψάλλεται τη Μεγάλη Τρίτη

Η Εκκλησία, με σοφία και εσκεμμένη σιωπή, δεν αποκαλύπτει ποτέ το όνομα της γυναίκας που μετανοεί στα πόδια του Χριστού. Γιατί; Για να μπορεί ο καθένας από εμάς να δει τον εαυτό του στη θέση της. Για να μη στιγματίζεται ένα πρόσωπο, αλλά να τονίζεται η πράξη: η μετάνοια, η ταπείνωση, η λύτρωση.

Το Τροπάριο της Κασσιανής είναι ποίηση, αλλά και καταγγελία: όχι μόνο της αμαρτίας, αλλά και της υποκρισίας, της κρίσης, της ηθικολογίας. Μιλά για τη μετάνοια που σώζει, αλλά και την κοινωνία που εύκολα καταδικάζει. Και καθώς οι λέξεις της Κασσιανής ακούγονται μέσα στις σκοτεινές Εκκλησίες, γίνονται καθρέφτης και κάλεσμα: «Μή με την σην δούλην παρίδῃς, ὁ ἀμέτρητον ἔχων το ἔλεος».

Ας προσέχουμε, λοιπόν. Όχι μόνο το πότε ψάλλεται το τροπάριο της Κασσιανής — αλλά και το πώς το ακούμε. Γιατί δεν είναι απλώς μια συγκινητική μελωδία της Μεγάλης Τρίτης. Είναι μια υπενθύμιση ότι κανείς δεν είναι πέρα από τη συγχώρεση. Ούτε και εμείς.