Η Χίος παραδομένη στις φλόγες για τρίτο συνεχόμενο 24ωρο – Ασύλληπτο το μέγεθος της καταστροφής (Βίντεο)

Τρίτο συνεχόμενο εικοσιτετράωρο μαίνεται η μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε την Κυριακή 22 Ιουνίου στις νότιες περιοχές της Χίου, αφήνοντας πίσω της μια εικόνα καταστροφής και εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για τις αιτίες και την επάρκεια της διαχείρισής της.

Η Χίος παραδομένη στις φλόγες για τρίτο συνεχόμενο 24ωρο – Ασύλληπτο το μέγεθος της καταστροφής

Μέχρι στιγμής, έχουν καεί τουλάχιστον 65.000 στρέμματα αγροτοδασικής γης – με το μεγαλύτερο πλήγμα να εντοπίζεται από τον Βροντάδο έως το Χαλκειός. Παρά την τεράστια κινητοποίηση του κρατικού μηχανισμού και των εθελοντών, η καταστροφή δεν αποφεύχθηκε. Το βράδυ της Δευτέρας καταγράφηκαν μικρές αναζωπυρώσεις, ενώ η πυροσβεστική δίνει ιδιαίτερο βάρος στην περιοχή του Λιθίου, όπου η φωτιά καίει σε δύσβατο σημείο – προσβάσιμο μόνο από αέρος.

Στο νησί επιχειρούν 444 πυροσβέστες, ενισχυμένοι από 21 πεζοπόρα τμήματα, 85 οχήματα, καθώς και δύο αεροσκάφη και πέντε ελικόπτερα.

Πρωτοφανής η ανταπόκριση των πολιτών

Ο αντιδήμαρχος Χίου, Νίκος Καρασούλης, περιγράφει τη δραματική προσπάθεια αντιμετώπισης των πύρινων μετώπων, κάνοντας ιδιαίτερη μνεία στην αλληλεγγύη των πολιτών:

«Η συγκινητική κινητοποίηση του κόσμου, που έσπευσε με αγροτικά και βυτία να υπερασπιστεί τα μαστιχόδεντρα, ήταν συγκλονιστική. Η φωτιά είχε τρία ενεργά μέτωπα και παρά τις δυσκολίες, δεκάδες εθελοντές από όλη τη χώρα ήρθαν να συνδράμουν».

Η Χίος παραδομένη στις φλόγες για τρίτο συνεχόμενο 24ωρο – Ασύλληπτο το μέγεθος της καταστροφής

Γιατί κρατάει η φωτιά τόσες ημέρες;

Παρά την οργανωμένη επιχείρηση, η φωτιά μαίνεται για τρίτη ημέρα, γεγονός που γεννά εύλογα ερωτήματα. Η απάντηση φαίνεται να εντοπίζεται σε ένα μίγμα φυσικών και διαχειριστικών παραγόντων:

• Δύσβατο ανάγλυφο: Η φωτιά κινήθηκε σε απόκρημνα βουνά, δυσχεραίνοντας την πρόσβαση των επίγειων δυνάμεων.

• Πολλαπλές εστίες: Η ταυτόχρονη εμφάνιση μετώπων κατέστησε την αντιμετώπιση εξαιρετικά περίπλοκη.

• Ελλιπής τεχνολογική υποστήριξη: Η απουσία συστημάτων γεωχωρικής παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο άφησε τους επιχειρησιακούς φορείς χωρίς κρίσιμες πληροφορίες.

Η τεχνολογική ανεπάρκεια ως επιβαρυντικός παράγοντας

Ο πυρομετεωρολόγος Θοδωρής Γιάνναρος, ερευνητής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, τονίζει ότι η απουσία τεχνολογίας χαρτογράφησης της πυρκαγιάς σε πραγματικό χρόνο αποτελεί σημαντικό κενό.

«Δεν διαθέτουμε drone ή αεροσκάφη με θερμικές κάμερες που να καταγράφουν περιοδικά την εξέλιξη της φωτιάς. Αυτό θα μας επέτρεπε να σχεδιάσουμε στοχευμένα και έγκαιρα την αντίδρασή μας», σημειώνει, αναφερόμενος ως παράδειγμα στην Πορτογαλία, η οποία χρησιμοποιεί τέτοια μέσα συστηματικά.

Μέχρι σήμερα, ο μόνος διαθέσιμος χάρτης για τις καμένες εκτάσεις προέρχεται από το ευρωπαϊκό σύστημα Copernicus, με βάση δορυφορικές εικόνες – δεδομένα που είναι ωστόσο εκ των υστέρων και δεν εξυπηρετούν την άμεση διαχείριση.

Ο ρόλος των καιρικών συνθηκών

Η ημέρα εκδήλωσης της πυρκαγιάς είχε χαρακτηριστεί ως υψηλού κινδύνου (κατηγορία 4), με ισχυρούς βόρειους ανέμους και εξαιρετικά χαμηλή υγρασία στη νεκρή βλάστηση, δηλαδή στα ξερά χόρτα και τους μικρούς θάμνους.

«Η φωτιά έτρεχε με ταχύτητα, σε σημείο που άφηνε νησίδες αβλαβούς βλάστησης, χαρακτηριστικό των πυρκαγιών υψηλής έντασης», εξηγεί ο Γιάνναρος.

Η Χίος παραδομένη στις φλόγες για τρίτο συνεχόμενο 24ωρο – Ασύλληπτο το μέγεθος της καταστροφής

Ανησυχητικό φαινόμενο αποτελεί επίσης η συνεχιζόμενη ένταση της φωτιάς κατά τη διάρκεια της νύχτας, που παλαιότερα θεωρούνταν φυσική ανάπαυλα στη μάχη των πυροσβεστών. Η κλιματική αλλαγή φαίνεται να έχει ακυρώσει αυτό το «νυχτερινό παράθυρο».

«Η βλάστηση δεν ανέκτησε υγρασία ούτε τη νύχτα – παρέμεινε σε επίπεδα κάτω του 10%. Αυτό σημαίνει ότι οι πυρκαγιές πια δεν φρενάρουν ούτε το βράδυ», προειδοποιεί ο επιστήμονας.

Αναπάντητα ερωτήματα και επιχειρησιακά κενά

Παράλληλα, έχει ζητηθεί ενημέρωση από τη Διεύθυνση Δασών Χίου σχετικά με την ύπαρξη ή μη δασικών και αγροτικών δρόμων στην περιοχή – υποδομές που θα μπορούσαν να έχουν διευκολύνει την ταχεία πρόσβαση των δυνάμεων. Ωστόσο, μέχρι τη δημοσίευση του ρεπορτάζ, δεν είχε υπάρξει ανταπόκριση.

Τι μας επιφυλάσσει το φετινό καλοκαίρι;

Η επιστημονική ομάδα FLAME – Fire Meteorology Group, υπό τον Γιάνναρο, εκπονεί φέτος πιλοτικά εποχικές προβλέψεις για το πυρομετεωρολογικό δυναμικό στη χώρα. Οι εκτιμήσεις είναι σαφείς:

Ο Ιούλιος και ο Αύγουστος αναμένονται ιδιαίτερα επικίνδυνοι μήνες, με περιοχές υψηλού κινδύνου την Πελοπόννησο, τη Δυτική Ελλάδα, το Νότιο Αιγαίο, και προς το τέλος του καλοκαιριού την Αττική, την Εύβοια και τη Βοιωτία.

Αν και η φετινή περίοδος ξεκίνησε ηπιότερα σε σύγκριση με πέρυσι, το παράδειγμα της Χίου δείχνει ότι οι συνθήκες μπορούν να αλλάξουν ραγδαία.

«Η ξηρασία του καλοκαιριού συνδυάζεται με τα υπολείμματα της βλάστησης από τον υγρό χειμώνα, δημιουργώντας έναν επικίνδυνο συνδυασμό», επισημαίνει ο Γιάνναρος.