Η Δημοκρατία ασφυκτιά και η ελευθερία του Τύπου αργοπεθαίνει: Στο χαμηλότερο επίπεδο της 50ετίας η ελευθερία του Τύπου παγκοσμίως

Η ελευθερία του Τύπου παγκοσμίως βιώνει ιστορική κατάρρευση μέσα σε μόλις πέντε χρόνια, καθώς κυβερνήσεις αυξάνουν τις παρεμβάσεις τους και οι διώξεις κατά δημοσιογράφων γίνονται όλο και πιο συχνές.

Η Δημοκρατία ασφυκτιά και η ελευθερία του Τύπου αργοπεθαίνει: Στο χαμηλότερο επίπεδο της 50ετίας η ελευθερία του Τύπου παγκοσμίως

Τα στοιχεία έρχονται από νέα έκθεση αναφοράς για τη δημοκρατία σε παγκόσμιο επίπεδο, που δόθηκε σήμερα, Πέμπτη 11 Σεπτεμβρίου, στη δημοσιότητα. Σύμφωνα με την έκθεση, τα μέσα ενημέρωσης βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο τους εδώ και μισό αιώνα, γεγονός που εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την ελευθερία της έκφρασης, την πολυφωνία και τη διαφάνεια στον δημόσιο διάλογο.

«Η κατάσταση της δημοκρατίας σήμερα είναι ιδιαίτερα ανησυχητική», τόνισε ο Κέβιν Κάσας-Σαμόρα, γενικός γραμματέας του International IDEA, με έδρα τη Στοκχόλμη, σε δηλώσεις του στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, πάνω από μία στις δύο χώρες στον κόσμο (54%) κατέγραψαν σημαντική υποχώρηση σε τουλάχιστον έναν από τους πέντε βασικούς δείκτες που καθορίζουν την ποιότητα της δημοκρατίας, μεταξύ 2019 και 2024. «Το πιο ανησυχητικό εύρημα της έκθεσής μας είναι η δραματική επιδείνωση της ελευθερίας του Τύπου», πρόσθεσε ο κ. Κάσας-Σαμόρα.

Η μεγαλύτερη πτώση σε μισό αιώνα

Η ελευθερία του Τύπου, σύμφωνα με την έκθεση, σημείωσε τη μεγαλύτερη πτώση της τελευταίας 50ετίας μέσα σε μόλις πέντε χρόνια, με επιδείνωση σε 43 χώρες σε όλες τις ηπείρους — ανάμεσά τους 15 στην Αφρική και 15 στην Ευρώπη.

Η Δημοκρατία ασφυκτιά και η ελευθερία του Τύπου αργοπεθαίνει: Στο χαμηλότερο επίπεδο της 50ετίας η ελευθερία του Τύπου παγκοσμίως

«Δημιουργείται ένα τοξικό μείγμα», εξήγησε ο κ. Κάσας-Σαμόρα, «από τη μία πλευρά, επεμβάσεις με βαρύ χέρι από κυβερνήσεις, πολλές εκ των οποίων είναι κατάλοιπα της πανδημίας του κορονοϊού». Από την άλλη πλευρά, η παραπληροφόρηση, μέρος της οποίας είναι πραγματική, ενώ άλλο μέρος χρησιμοποιείται από κυβερνήσεις ως πρόσχημα για περιορισμούς στην ελευθεροτυπία, επιδεινώνει την κατάσταση.

Επιπλέον, η συγκέντρωση των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης και η εξαφάνιση τοπικών μέσων σε πολλές χώρες πλήττει τον δημοκρατικό διάλογο, καθώς τα τοπικά μέσα διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ενημέρωση των πολιτών και στην ενίσχυση της λογοδοσίας.

Χώρες-«κόκκινη ζώνη» και ανησυχητικές τάσεις

Χώρες όπως το Αφγανιστάν, η Μπουρκίνα Φάσο και η Μιανμάρ, που ήδη βρισκόντουσαν στον πάτο της κατάταξης, κατέγραψαν τις μεγαλύτερες υποχωρήσεις στην ελευθερία του Τύπου. Εντυπωσιακή, όμως, είναι η τέταρτη μεγαλύτερη πτώση που καταγράφηκε στη Νότια Κορέα, όπου σημειώθηκε πολλαπλασιασμός μηνύσεων για συκοφαντική δυσφήμιση και έρευνες σε σπίτια δημοσιογράφων.

Η έκθεση δεν περιλαμβάνει ακόμη τις πρώτες συνέπειες της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ωστόσο οι παρατηρήσεις κατά τις εκλογές και τους πρώτους μήνες του 2025 ήταν ήδη ανησυχητικές. «Καθώς ό,τι συμβαίνει στις ΗΠΑ τείνει να επηρεάζει την παγκόσμια σκηνή, αυτά τα φαινόμενα δεν προμηνύουν κάτι θετικό για τη δημοκρατία διεθνώς», προειδοποίησε ο κ. Κάσας-Σαμόρα.