Η Ε.Ε. απορρίπτει το Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο και στέλνει… “αυστηρό” μήνυμα στην Άγκυρα – Κατόπιν εορτής στο… “πλευρό” Ελλάδας και Κύπρου η Φον ντερ Λάιεν

Νέα έντονη διπλωματική αντιπαράθεση πυροδοτεί στην Ανατολική Μεσόγειο η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το Κοινοβούλιο της Λιβύης, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να παρεμβαίνει δυναμικά και να επαναφέρει στο προσκήνιο τις σοβαρές ενστάσεις της απέναντι στη συμφωνία Άγκυρας – Τρίπολης.

Το μήνυμα από τις Βρυξέλλες είναι ξεκάθαρο: η συμφωνία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων δικαιοδοσιών στη Μεσόγειο δεν γίνεται αποδεκτή από την ΕΕ, καθώς, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή θέση, προσκρούει στα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συμβαδίζει με το Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, η ευρωπαϊκή ηγεσία επαναβεβαιώνει τη στήριξή της προς την Ελλάδα και την Κύπρο, σε μια εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία για τις γεωπολιτικές ισορροπίες της περιοχής.

Ηχηρή παρέμβαση από τη Φον ντερ Λάιεν – «Άκυρο και ανίσχυρο» το μνημόνιο

Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία αντέδρασε στην επικύρωση της συμφωνίας από τη λιβυκή Βουλή, επαναλαμβάνοντας ότι η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει σταθερή από το 2019.

Η επικεφαλής της Κομισιόν υπογράμμισε ότι η συγκεκριμένη συμφωνία δεν μπορεί να παραγνωρίζει τα δικαιώματα άλλων χωρών, ενώ χαρακτήρισε το μνημόνιο άκυρο και χωρίς ισχύ, με βάση την πάγια ευρωπαϊκή θέση.

Η παρέμβασή της αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο έντονου ανταγωνισμού για τις θαλάσσιες ζώνες, την ενεργειακή αξιοποίηση και τη γεωπολιτική επιρροή.

Μήνυμα αλληλεγγύης σε Αθήνα και Λευκωσία

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ρητή αναφορά της ευρωπαϊκής ηγεσίας στην Ελλάδα και την Κύπρο. Η Φον ντερ Λάιεν επανέλαβε τη στήριξη της ΕΕ προς τις δύο χώρες, στέλνοντας μήνυμα ότι οι ευρωπαϊκές αντιρρήσεις απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένουν ενεργές.

Για την Αθήνα, το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τις θαλάσσιες διεκδικήσεις στην περιοχή, καθώς το μνημόνιο του 2019 μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης αμφισβητεί την ελληνική προσέγγιση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η επαναβεβαίωση της ευρωπαϊκής θέσης αποτελεί, επομένως, σημαντική διπλωματική εξέλιξη για την Ελλάδα και την Κύπρο, χωρίς ωστόσο να σημαίνει ότι οι διαφωνίες ή οι περιφερειακές εντάσεις έχουν επιλυθεί.

Στο μικροσκόπιο και η κατάσταση στη Λιβύη

Η ευρωπαϊκή παρέμβαση δεν περιορίστηκε μόνο στη νομιμότητα του μνημονίου. Η Φον ντερ Λάιεν επανέλαβε επίσης την πάγια αντίθεση της ΕΕ σε εξωτερικές παρεμβάσεις στη Λιβύη, μια χώρα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σύνθετες πολιτικές ισορροπίες και ανταγωνισμούς ξένων δυνάμεων.

Η επικύρωση της συμφωνίας από τη λιβυκή Βουλή επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα κατά πόσο οι διμερείς κινήσεις Τουρκίας και Λιβύης μπορούν να επηρεάσουν τις ισορροπίες στην περιοχή, παρά τις αντιδράσεις της Ελλάδας και τις επανειλημμένες ευρωπαϊκές ενστάσεις.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιμένει ότι η επίλυση των διαφορών πρέπει να στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο και στον σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών.

Νέα δοκιμασία για τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο

Η τελευταία εξέλιξη ανοίγει έναν ακόμη κύκλο διπλωματικών αντιπαραθέσεων γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο εξακολουθεί να αποτελεί σημείο τριβής μεταξύ Άγκυρας και Αθήνας.

Η σαφής τοποθέτηση της ευρωπαϊκής ηγεσίας ενισχύει τη διπλωματική θέση της Ελλάδας και της Κύπρου, ωστόσο το πραγματικό διακύβευμα παραμένει η εφαρμογή των αρχών του διεθνούς δικαίου και η αποτροπή νέων τετελεσμένων στην περιοχή.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οι αντιδράσεις της Αθήνας, της Λευκωσίας, της Τρίπολης και της Άγκυρας θα καθορίσουν σε σημαντικό βαθμό το πώς θα εξελιχθεί η νέα αυτή εστία έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.