Η Ελλάδα πρωταθλήτρια στην κατανάλωση αντιβιοτικών: Μια επικίνδυνη συνήθεια με σοβαρές συνέπειες

Παρά τις συστηματικές ενημερωτικές εκστρατείες και τις νομοθετικές ρυθμίσεις των τελευταίων ετών, η Ελλάδα εξακολουθεί να κατέχει μία από τις πρώτες θέσεις στην Ευρώπη όσον αφορά την κατανάλωση αντιβιοτικών. γεγονός που εντείνει τους φόβους για την εξάπλωση της μικροβιακής αντοχής – ενός από τα μεγαλύτερα σύγχρονα προβλήματα δημόσιας υγείας.

Η Ελλάδα πρωταθλήτρια στην κατανάλωση αντιβιοτικών: Μια επικίνδυνη συνήθεια με σοβαρές συνέπειες

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της πρόσφατης πανελλαδικής έρευνας της Kapa Research για λογαριασμό του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, το 75% των Ελλήνων ενηλίκων δήλωσε ότι έλαβε τουλάχιστον μία φορά αντιβιοτικά μέσα στο προηγούμενο έτος. Αντίστοιχα υψηλά είναι και τα ποσοστά κατανάλωσης σε παιδιά και εφήβους. Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη αύξηση σε σύγκριση με προηγούμενα έτη (48% το 2015 και 50% το 2013), γεγονός που καταδεικνύει την εμμονή της ελληνικής κοινωνίας στη χρήση των φαρμάκων αυτών, πολλές φορές χωρίς πραγματική ανάγκη.

Αντιβιοτικά στο ντουλάπι: Μια αδιόρατη απειλή

Αν και έχει σημειωθεί πρόοδος σε σχέση με το παρελθόν –η αποθήκευση αντιβιοτικών στο σπίτι μειώθηκε από το 36% στο 22% την τελευταία δεκαετία–, το πρόβλημα παραμένει έντονο. Η ύπαρξη αντιβιοτικών στο φαρμακείο του σπιτιού συχνά οδηγεί σε αυθαίρετη λήψη χωρίς ιατρική καθοδήγηση, ειδικά σε περιπτώσεις όπου οι ασθενείς επαναλαμβάνουν φαρμακευτικές αγωγές που τους είχαν βοηθήσει στο παρελθόν, χωρίς να γνωρίζουν εάν η τρέχουσα λοίμωξη απαιτεί όντως τέτοια θεραπεία.

Η αυτοδιάγνωση καλά κρατεί

Ανησυχητικό παραμένει το γεγονός ότι 1 στους 4 πολίτες εξακολουθεί να λαμβάνει αντιβιοτικά χωρίς να έχει προηγηθεί επίσκεψη σε γιατρό. Παρόλο που η υποχρεωτική συνταγογράφηση που εφαρμόστηκε πρόσφατα οδήγησε σε μείωση των πωλήσεων αντιβιοτικών χωρίς ιατρική ένδειξη (μόλις 3% στα φαρμακεία), το φαινόμενο της “οικιακής φαρμακευτικής” παραμένει διαδεδομένο. Περίπου 11% των ερωτηθέντων παραδέχτηκαν ότι κατανάλωσαν φάρμακα που είχαν απομείνει από προηγούμενες θεραπείες, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο για ανάπτυξη ανθεκτικών μικροβιακών στελεχών.

Η Ελλάδα πρωταθλήτρια στην κατανάλωση αντιβιοτικών: Μια επικίνδυνη συνήθεια με σοβαρές συνέπειες

Από πού προκύπτει η υπερκατανάλωση;

Τα κυριότερα αίτια χορήγησης αντιβιοτικών παραμένουν τα οδοντιατρικά προβλήματα (58-61%), οι λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού (57%) και οι παθήσεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος (46%). Παρά τη γενική τάση υπερκατανάλωσης, αξίζει να σημειωθεί μια θετική εξέλιξη: μόνο το 10% των πολιτών χρησιμοποιεί αντιβιοτικά για ήπιες ιώσεις, όπως το κοινό κρυολόγημα ή η γαστρεντερίτιδα. Αυτό υποδηλώνει αυξημένη ευαισθητοποίηση του κοινού και καλύτερη κατανόηση των ορίων χρήσης των αντιβιοτικών.

Ιδιαίτερα ενθαρρυντικό είναι επίσης το γεγονός ότι μόλις το 1,5% των πολιτών δήλωσε πως έλαβε αντιβιοτικά για την COVID-19 το τελευταίο έτος – ποσοστό που αντανακλά τη μειωμένη σοβαρότητα της νόσου στην πρόσφατη φάση της πανδημίας, αλλά και την επιτυχία της πληροφόρησης σχετικά με τη μη αποτελεσματικότητα των αντιβιοτικών έναντι ιογενών λοιμώξεων.

Η μικροβιακή αντοχή: Μια σιωπηλή πανδημία

Η υπερβολική και συχνά αδικαιολόγητη χρήση αντιβιοτικών έχει σοβαρές επιπτώσεις. Η Ελλάδα είναι μεταξύ των χωρών με τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας από λοιμώξεις που προκαλούνται από ανθεκτικά μικρόβια. Το φαινόμενο αυτό, γνωστό ως μικροβιακή αντοχή, απειλεί να επιστρέψει την ιατρική εποχή σε περιόδους όπου απλές λοιμώξεις ήταν θανατηφόρες.

Η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί συντονισμένες ενέργειες σε επίπεδο πολιτείας, ιατρικής κοινότητας και κοινωνίας. Η εκπαίδευση του κοινού, η αυστηρή εφαρμογή της υποχρεωτικής συνταγογράφησης, αλλά και η ενίσχυση της πρόληψης, είναι κρίσιμα βήματα για την προστασία της δημόσιας υγείας.