Η επόμενη μέρα στη Βενεζουέλα μετά τον Μαδούρο: Η Ντέλσι Ροντρίγκες, το σχέδιο της Ουάσιγκτον, οι ισορροπίες και ο ρόλος του Στρατού

Η αιφνιδιαστική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών για τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, και τη μεταφορά του στη Νέα Υόρκη για να δικαστεί, άφησε πίσω της ένα κενό εξουσίας που καλύφθηκε αμέσως. Στην κορυφή του κράτους βρέθηκε μια γυναίκα την οποία η Ουάσιγκτον γνωρίζει εδώ και χρόνια: η αντιπρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες.

Η Ροντρίγκες δεν προέκυψε τυχαία. Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις μυστικές επαφές, είχε ήδη συζητηθεί ως επικεφαλής μιας μεταβατικής κυβέρνησης σε διαπραγματεύσεις που πραγματοποιήθηκαν πέρυσι μεταξύ της Ουάσιγκτον και του αδελφού της, Χόρχε Ροντρίγκες. Τότε, το σενάριο προέβλεπε ότι ο πρόεδρος της Βενεζουέλας θα αποχωρούσε με ασφάλεια στο εξωτερικό. Το σχέδιο δεν προχώρησε, αλλά η επιλογή προσώπου είχε ήδη γίνει.

Για επενδυτές και διπλωμάτες, το μήνυμα ήταν σαφές: οι ΗΠΑ «χτίζουν» τη μετά-Μαδούρο εποχή γύρω από τη Ντέλσι Ροντρίγκες εδώ και καιρό. Όχι ως μαριονέτα, αλλά ως τη μόνη φιγούρα του καθεστώτος που έδειχνε διάθεση συνεννόησης.

Μαδούρο και το λεπτό σχοινί της διαδοχής
Η άνοδος της 56χρονης Ροντρίγκες την έφερε αμέσως σε μια εξαιρετικά επισφαλή θέση. Από τη μία πλευρά, πρέπει να κατευνάσει τις σκληρές δυνάμεις του καθεστώτος και να δείξει πίστη στον ανατραπέντα Μαδούρο. Από την άλλη, οφείλει να στείλει σήματα συνεργασίας στην Ουάσιγκτον, που πλέον κρατά το πάνω χέρι.

Το Σάββατο, σε μια αιφνιδιαστική συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, εμφανίστηκε πλαισιωμένη από ανώτατους στρατιωτικούς και πολιτικούς αξιωματούχους, δηλώνοντας χωρίς περιστροφές: «Υπάρχει μόνο ένας πρόεδρος σε αυτή τη χώρα, και το όνομά του είναι Νικολάς Μαδούρο». Λίγες ώρες αργότερα, το Ανώτατο Δικαστήριο της Βενεζουέλας της παραχώρησε εκτελεστικές προεδρικές αρμοδιότητες σε προσωρινή βάση.

Την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ εναλλασσόταν ανάμεσα σε προειδοποιήσεις και απειλές. Δήλωσε ότι αν η νέα ηγεσία «δεν συμπεριφερθεί σωστά», οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε «δεύτερο χτύπημα», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η Ροντρίγκες να έχει χειρότερη τύχη από τον Μαδούρο.

Μαδούρο, Ουάσιγκτον και το διπλό μήνυμα της Ροντρίγκες

Την Κυριακή το βράδυ, η Ροντρίγκες υιοθέτησε εντελώς διαφορετικό τόνο. Σε δημόσια δήλωσή της, μίλησε για «προτεραιότητα» στη δημιουργία «ισορροπημένης και αμοιβαία σεβαστής σχέσης» με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Για τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τα λόγια αυτά είχαν κυρίως εσωτερική στόχευση.

«Θα αξιολογήσουμε τι θα κάνουν, όχι τι λένε», τόνισε, ξεκαθαρίζοντας ότι η Ουάσιγκτον περιμένει πράξεις, και μάλιστα άμεσα.

Διπλωμάτες στο Καράκας σημειώνουν ότι η επιθετική ρητορική της Ροντρίγκες προς το εσωτερικό είναι αναγκαία για τη σταθεροποίηση της εξουσίας της. Αν και θεωρείται από τις πιο «ανοιχτές» φιγούρες του καθεστώτος, παραμένει σκληρή «Chavista» και δύσκολη να «πουληθεί» τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς.

Μαδούρο και το «αποδεκτό πρόσωπο» του τσαβισμού
Η Ντέλσι Ροντρίγκες έχει αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στις επαφές με τη Δύση. Κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Μπάιντεν, εντυπωσίασε στελέχη ενεργειακών κολοσσών με τον πραγματισμό και την τεχνική της γνώση, οδηγώντας σε περιορισμένες άδειες λειτουργίας για εταιρείες όπως η Chevron.

Γεννημένη στο Καράκας το 1969, κόρη αριστερού αντάρτη που ίδρυσε μαρξιστικό κόμμα και σκοτώθηκε στη φυλακή, έχει τη φήμη σκληρής αλλά αποτελεσματικής διαχειρίστριας κρίσεων. Για την Ουάσιγκτον, αυτό την καθιστά το «αποδεκτό πρόσωπο» του τσαβισμού μετά τον Μαδούρο.

Ωστόσο, όσοι τη γνωρίζουν επιμένουν ότι παραμένει βαθιά ιδεολογικά δεμένη με την επανάσταση. Πρώην υψηλόβαθμος Αμερικανός αξιωματούχος θυμάται να του αφηγείται με ένταση τον θάνατο του πατέρα της, δείχνοντας ότι βλέπει τον εαυτό της ως μέρος μιας οικογένειας που «θυσιάστηκε για το κοινό καλό».

Μαδούρο χωρίς Μαδούρο: Ποιος έχει πραγματικά την εξουσία

Παρά την απομάκρυνση του Μαδούρο, ο πυρήνας του καθεστώτος παραμένει. Τα πραγματικά κλειδιά της ασφάλειας βρίσκονται στα χέρια του υπουργού Άμυνας Βλαντίμιρ Παδρίνο Λόπες και του ισχυρού υπουργού Εσωτερικών Ντιοσντάδο Καμπέγιο, επικεφαλής και των διαβόητων πολιτοφυλακών colectivos.

Η Ροντρίγκες δεν ελέγχει άμεσα τον στρατό. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Καμπέγιο βρισκόταν στο ίδιο δωμάτιο όταν μιλούσε τηλεφωνικά με τον Ρούμπιο, ένδειξη της βαθιάς δυσπιστίας μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής πτέρυγας.

Αναλυτές εκτιμούν ότι το μοναδικό της σταθερό στήριγμα είναι ο αδελφός της Χόρχε. Για να επιβιώσει, πιθανότατα θα αναγκαστεί να συνάψει συμμαχία με τους ανθρώπους της ασφάλειας – με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Μαδούρο, αντιπολίτευση και το αμερικανικό δίλημμα

Στηρίζοντας τη Ροντρίγκες, η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να παραμερίζει τη δημοκρατική αντιπολίτευση και τη Μαρία Κορίνα Ματσάδο, βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης, της οποίας ο σύμμαχος θεωρείται νικητής των εκλογών του 2024.

Για την Ουάσιγκτον, όμως, το πρόβλημα είναι πρακτικό: η αντιπολίτευση δεν έχει καμία επιρροή στις δυνάμεις ασφαλείας. «Μιλάμε για τις επόμενες δύο ή τρεις εβδομάδες», είπε ο Ρούμπιο, υπογραμμίζοντας ότι προέχει η άμεση διαχείριση της κατάστασης.

Κάποιοι προειδοποιούν ότι το σχέδιο μπορεί να καταρρεύσει. Όπως σχολίασε η Βανέσα Νόιμαν, πρώην εκπρόσωπος της αντιπολίτευσης, η Ροντρίγκες μπορεί να «χορέψει τανγκό με την ομάδα Τραμπ», αλλά τελικά να προδοθεί από τους σκληρούς του καθεστώτος – και τότε οι ΗΠΑ να επιστρέψουν με πιο βίαιο τρόπο.

Η εποχή μετά τον Μαδούρο μόλις ξεκίνησε. Και τίποτα δεν δείχνει ότι θα είναι σταθερή ή ειρηνική.