Η ιστορία επαναλαμβάνεται: Οι μεγάλοι «βλέπουν» φούσκα, η αγορά τρέχει πιο γρήγορα από τον φόβο

Το ίδιο μοτίβο επανέρχεται σήμερα: υψηλές αποτιμήσεις, ακραία συγκέντρωση απόδοσης στους “Magnificent 7”, εκρηκτικές προσδοκίες γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και μια αγορά που συνεχίζει να ανεβαίνει κόντρα στους φόβους – και ίσως εξαιτίας τους.

Η ιστορία επαναλαμβάνεται: Οι μεγάλοι «βλέπουν» φούσκα, η αγορά τρέχει πιο γρήγορα από τον φόβο

Πόσο κοντά βρισκόμαστε σε ένα νέο 2000; Και γιατί το δύσκολο δεν είναι να δεις τη φούσκα, αλλά να προβλέψεις τη στιγμή που θα σπάσει; Ο Economist θυμίζει τι είχε γίνει πριν από 30 χρόνια στα χρηματιστήρια.

Τη δεκαετία του ’90 είχαμε τις ακόλουθες προειδοποιήσεις:

Ο Ρέι Ντάλιο, το 1995, μιλούσε για «blow-off phase».

Ο Πίτερ Λιντς ανησυχούσε ότι «κανείς δεν φοβάται».

Ο Χάουαρντ Μαρκς παρατηρούσε ότι ακόμη και οι ταξιτζήδες μιλούν για “hot stocks”.

Ο Τζορτζ Σόρος σόρταρε ανοιχτά τεχνολογικές μετοχές.

Ο Μπάφετ δεν ήθελε ούτε να αγγίξει τις ιντερνετικές εταιρείες.

Όλοι έχουν δίκιο – αλλά πολύ νωρίς. Από το 1995 μέχρι τον Μάρτιο του 2000, ο Nasdaq εκτοξεύεται κατά σχεδόν 1.100%. Όταν τελικά η φούσκα θα σπάσει, ο δείκτης καταρρέει πάνω από 80%.

Οι μεγάλοι επενδυτές δικαιώνονται, αλλά οι περισσότεροι έχουν ήδη χάσει χρήματα ή πελάτες. Η φούσκα, αποδεικνύεται, είναι πανεύκολο να προβλεφθεί. Και σχεδόν αδύνατο να χρονομετρηθεί. Το ίδιο βλέπουμε και σήμερα. Οι προειδοποιήσεις πληθαίνουν. Αλλά κανείς δεν μπορεί να πει το πότε.

Υπερτιμήσεις παντού – αλλά αυτό δεν αρκεί για να “σκάσει” η αγορά
Η τρέχουσα συζήτηση επικεντρώνεται στις αποτιμήσεις γύρω από το AI. Κι όχι μόνο γύρω από το AI.

Η δυνατότερη ένδειξη υπερτίμησης είναι η εικόνα του S&P 500:

Ως προς τα πραγματικά κέρδη της τελευταίας δεκαετίας, είναι πιο ακριβός απ’ ό,τι ήταν σχεδόν σε όλη την ιστορία του – με εξαίρεση το 1999–2000.
Ως προς τις πωλήσεις, είναι κατά 60% ακριβότερος ακόμη και από το peak της dotcom φούσκας.
Αν η αγορά ήταν μια εξίσωση, οι αριθμοί θα έδειχναν “κόκκινο”.
Αλλά η αγορά δεν είναι εξίσωση – είναι ψυχολογία.

Παράλληλα, μεμονωμένες μετοχές κινούνται σε επίπεδα ακραίων πολλαπλασιαστών:

Η Palantir αποτιμάται σε πάνω από 200x τα εκτιμώμενα κέρδη.
Στον χώρο των chips, ο ενθουσιασμός γύρω από τις υποδομές AI ανεβάζει τις αποτιμήσεις σε ιστορικά ύψη.
Στην Ευρώπη, εταιρείες όπως η ARM διαπραγματεύονται σε πολλαπλάσια σχεδόν 90 φορές τα αναμενόμενα κέρδη του 2026 – υπερδιπλάσια της Nvidia.
Όλα αυτά μοιάζουν με φούσκα. Αλλά οι φούσκες σπάνια σπάνε όταν όλοι τις συζητούν. Τους αρέσει να εκπλήσσουν.
Το νέο σήμα κινδύνου: όχι η αποτίμηση, αλλά το… Google Search
Εφόσον οι παραδοσιακοί δείκτες αποτυγχάνουν στο timing, κάποιοι αναλυτές στρέφονται σε εναλλακτικές μεθόδους:

Οι αιχμές στις αναζητήσεις Google για δημοφιλείς επενδυτικές μανίες συχνά εμφανίζονται πολύ κοντά στο peak των τιμών.

Σε μια σειρά φαινομένων:

Οι αναζητήσεις χτυπούν κορυφή σχεδόν ταυτόχρονα με την κορύφωση των τιμών. Και στη συνέχεια ακολουθεί πτώση 10–70% σε διάστημα ενός έτους.

Οι αναζητήσεις για “AI stocks” κορυφώθηκαν τον Αύγουστο. Οι τιμές κορυφώθηκαν λίγο μετά. Οι αναζητήσεις έκτοτε έχουν μειωθεί δραστικά. Οι τιμές αρχίζουν να τρέμουν. Δεν είναι απόδειξη – αλλά είναι μοτίβο.

Η ΕΚΤ, στην τελευταία Financial Stability Review, μιλά για «επίμονα υψηλές» τιμές μετοχών και μια αγορά που αντανακλά «αισιοδοξία ότι οι κίνδυνοι δεν θα υλοποιηθούν».

Βλέπει επίσης τρία δομικά προβλήματα:

Υπερσυγκέντρωση στους hyperscalers – Alphabet, Microsoft, Nvidia, Meta.
Υψηλή μόχλευση και περιορισμένη διαφάνεια σε hedge funds και private markets.
Κίνδυνο ξαφνικής διόρθωσης, εάν οι προσδοκίες για τα κέρδη στην τεχνητή νοημοσύνη δεν επιβεβαιωθούν
Και η αντίθετη άποψη
Ρέι Ντάλιο, Τζορτζ Σόρος, Λάρι Φινκ και Τράπεζα της Αγγλίας έχουν προβεί σε ανάλογες προειδοποιήσεις. Ωστόσο υπάρχουν και εκείνοι που διαφωνούν πλήρως. Την αντίθετη άποψη εκφράζει ο Νταν Ιβς της Wedbush: «Βρισκόμαστε στο έτος 3 ενός 8–10ετούς υπερκύλου», λέει.

Η θέση αυτή υποστηρίζει ότι:

Τα κέρδη της τεχνολογίας είναι εξαιρετικά ισχυρά
Οι επενδύσεις AI βρίσκονται στο 10% του τελικού τους εύρους.
Η καινοτομία στην υποδομή cloud και chips δεν έχει αποτυπωθεί πλήρως στις αποτιμήσεις.
Με άλλα λόγια: Δεν είναι φούσκα – είναι η αρχή της επανάστασης.

Με πληροφορίες από Economist, MarketWatch, Wall Street Journal