Η Κίνα έσωσε τον πλανήτη από το ενεργειακό σοκ του πολέμου στο Ιράν – Πρωτοφανής παραδοχή ΕΚΤ

Η Κίνα λειτούργησε ως ο βασικός σταθεροποιητικός παράγοντας της παγκόσμιας οικονομίας μετά το ξέσπασμα του πολέμου με το Ιράν, σύμφωνα με οικονομολόγους της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), οι οποίοι εκτιμούν ότι τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου, η ταχεία ηλεκτροκίνηση και η διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος της χώρας απέτρεψαν μια νέα διεθνή ενεργειακή κρίση αντίστοιχη ή και σοβαρότερη από εκείνη του 2022.

Η Κίνα έσωσε τον πλανήτη από το ενεργειακό σοκ του πολέμου στο Ιράν – Πρωτοφανής παραδοχή ΕΚΤ

Σε ανάλυσή τους, οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ σημειώνουν ότι η «εκτεταμένη αποθεματοποίηση» αργού πετρελαίου από το Πεκίνο, η στροφή προς τα ηλεκτρικά οχήματα και η μειωμένη κατανάλωση πετροχημικών προϊόντων συνέβαλαν ώστε η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου να παραμείνει «συγκριτικά περιορισμένη».
Η έκθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς προέρχεται από την ίδια την ΕΚΤ σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές οικονομίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλό ενεργειακό κόστος, ασθενική ανάπτυξη και αυξημένη αβεβαιότητα στις αγορές

Τα κινεζικά αποθέματα ως ασπίδα

Η έκθεση σημειώνει ότι τα αποθέματα αργού πετρελαίου της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου αυξήθηκαν από 92 ημέρες εισαγωγών το 2023 σε 115 ημέρες στις αρχές του 2026.
Κατά τους αναλυτές της ΕΚΤ, αυτή η αύξηση βοήθησε να απορροφηθεί μέρος των απωλειών προσφοράς, οι οποίες είναι πολλαπλάσιες εκείνων που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Η σημασία του κινεζικού αποθέματος είναι διπλή: αφενός περιορίζει την ανάγκη άμεσων αγορών από τη διεθνή αγορά σε περιόδους κρίσης, αφετέρου λειτουργεί ως ψυχολογικός παράγοντας σταθεροποίησης για τους επενδυτές και τις εταιρείες εμπορίας ενέργειας.

Πολύ μεγαλύτερο σοκ από την Ουκρανία

Σύμφωνα με την έκθεση, ο πόλεμος με το Ιράν έχει αφαιρέσει περίπου 14 εκατ. βαρέλια ημερησίως από την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου, δηλαδή περίπου το 14% της παγκόσμιας παραγωγής.
Αντίθετα, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία οι απώλειες προσφοράς ανήλθαν σε περίπου 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως ή μόλις το 1% της παγκόσμιας παραγωγής.
Παρά τη μεγάλη αυτή διαφορά, οι δύο κρίσεις προκάλεσαν σχεδόν παρόμοια άνοδο στις τιμές της ενέργειας.
Στις αρχές Ιουνίου το πετρέλαιο βρισκόταν περίπου 29% υψηλότερα από τα προπολεμικά επίπεδα, έναντι κορύφωσης 30% μετά την εισβολή της Ρωσίας.

Η ηλεκτροκίνηση αλλάζει τους κανόνες

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ρόλο της ηλεκτροκίνησης.
Η Κίνα, που αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά ηλεκτρικών οχημάτων στον κόσμο, έχει μειώσει αισθητά την εξάρτησή της από τα καύσιμα μεταφορών.
Η ταχεία διείσδυση ηλεκτρικών αυτοκινήτων, λεωφορείων και φορτηγών περιορίζει τη ζήτηση βενζίνης και ντίζελ, ενώ η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της πυρηνικής παραγωγής μειώνει σταδιακά την ανάγκη για εισαγόμενο πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Η ΕΚΤ εκτιμά ότι αυτή η δομική μεταβολή της κινεζικής οικονομίας έχει πλέον παγκόσμιες συνέπειες, καθώς η Κίνα αντιπροσωπεύει μεγάλο μέρος της διεθνούς ενεργειακής ζήτησης.

Οι πρόσθετοι παράγοντες που συγκράτησαν τις τιμές

Οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ, σημειώνει η Euractiv, επισημαίνουν ότι στην αποκλιμάκωση συνέβαλαν επίσης η αυξημένη παραγωγή σχιστολιθικού πετρελαίου στις ΗΠΑ, οι αποδεσμεύσεις στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου από δυτικές χώρες και η πεποίθηση των επενδυτών ότι η σύγκρουση θα επιλυθεί σχετικά γρήγορα.
Η ανάλυση δημοσιεύεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχουν υποχωρήσει, καθώς οι δύο πλευρές έχουν αναστείλει τις αμοιβαίες επιθέσεις μετά την κατάρρευση της πρόσφατης εκεχειρίας.

Το πετρέλαιο υποχωρεί, αλλά ο κίνδυνος παραμένει

Το Brent διαπραγματευόταν την Τρίτη στα 86 δολάρια το βαρέλι, αφού την προηγούμενη εβδομάδα είχε ξεπεράσει τα 100 δολάρια.
Παράλληλα, οι αποδόσεις του γερμανικού 10ετούς ομολόγου υποχώρησαν στο 3,13% από υψηλό 15 ετών στο 3,21%.

Hormuz, το μεγάλο ρίσκο για τις αγορές

Ο πόλεμος έχει προκαλέσει σοβαρές ζημιές σε ενεργειακές υποδομές της Μέσης Ανατολής και οδήγησε την Τεχεράνη στο κλείσιμο των Στενών του Hormuz, από όπου πριν από τη σύγκρουση διέρχονταν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ενεργειακής προσφοράς.
Οι αναλυτές της ΕΚΤ εκτιμούν ότι μια διαρκής επαναλειτουργία των Στενών θα μπορούσε να ασκήσει σημαντικές πτωτικές πιέσεις στις τιμές της ενέργειας.
Ωστόσο προειδοποιούν ότι οι συνθήκες στα Στενά του Hormuz και, κατ’ επέκταση, στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές παραμένουν εξαιρετικά ασταθείς.
«Ένα παρατεταμένο κλείσιμο θα εξαντλούσε σταδιακά τα διαθέσιμα αποθέματα και θα ανάγκαζε τις αγορές να εγκαταλείψουν την προσδοκία μιας γρήγορης λύσης, αυξάνοντας τον κίνδυνο νέας ανοδικής πίεσης στις τιμές», καταλήγει η έκθεση.

Τι σημαίνει για την Ευρώπη

Η ανάλυση της ΕΚΤ εμπεριέχει και σαφές μήνυμα προς την Ευρώπη.
Εάν η Κίνα δεν διέθετε τόσο μεγάλα αποθέματα και δεν είχε μειώσει τόσο γρήγορα την ενεργειακή της εξάρτηση, η Ευρώπη θα αντιμετώπιζε πιθανότατα πολύ υψηλότερες τιμές πετρελαίου, ισχυρότερες πληθωριστικές πιέσεις και μεγαλύτερη ανάγκη για αυστηρή νομισματική πολιτική.
Με άλλα λόγια, η ΕΚΤ αναγνωρίζει εμμέσως ότι η ενεργειακή στρατηγική του Πεκίνου δεν επηρέασε μόνο την κινεζική οικονομία αλλά λειτούργησε ως παράγοντας σταθερότητας για ολόκληρο το διεθνές οικονομικό σύστημα.
Η παγκόσμια οικονομία απέφυγε μέχρι στιγμής ένα νέο ενεργειακό σοκ όχι επειδή ο πόλεμος με το Ιράν ήταν περιορισμένος, αλλά επειδή η Κίνα είχε προετοιμαστεί εγκαίρως για ένα πολύ μεγαλύτερο σοκ.