Η Λιβύη άναψε “φωτιές” με την έγκριση του Τουρκο-Λιβυκού Μνημονίου και ανοίγει νέο μέτωπο με την Ελλάδα – Φόβοι για τετελεσμένα και θερμό επεισόδιο Νότια της Κρήτης – Ποιές θα είναι οι επόμενες κινήσεις της Άγκυρας;

Η Ανατολική Μεσόγειος μπαίνει ξανά σε τροχιά έντασης, μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης να εγκρίνει το αμφιλεγόμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019. Η εξέλιξη προκαλεί νέα διπλωματική αντιπαράθεση, καθώς η Αθήνα απορρίπτει κατηγορηματικά τη συμφωνία και προειδοποιεί ότι δεν μπορεί να μεταβάλει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών της περιοχής.

Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς η ανατολική λιβυκή πλευρά, η οποία επί χρόνια δεν είχε εγκρίνει τη συμφωνία, εμφανίζεται πλέον να κάνει ένα σημαντικό βήμα προς την προσέγγιση με την Άγκυρα. Η Τουρκία, από την πλευρά της, χαιρετίζει την εξέλιξη, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα διπλωματική πρόκληση σε μια περιοχή όπου διασταυρώνονται ενεργειακά συμφέροντα, θαλάσσιες διεκδικήσεις και στρατηγικοί ανταγωνισμοί.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο στο προσκήνιο

Η έγκριση από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης δίνει στην Άγκυρα τη δυνατότητα να επικαλεστεί ευρύτερη λιβυκή πολιτική στήριξη στη συμφωνία. Ωστόσο, η απόφαση δεν σημαίνει ότι επιλύονται οι διεθνείς νομικές διαφωνίες ούτε ότι το μνημόνιο αναγνωρίζεται αυτομάτως από τη διεθνή κοινότητα.

Η συμφωνία του 2019 χαράσσει θαλάσσια όρια μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, αγνοώντας, κατά την ελληνική θέση, τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες. Αθήνα και Κάιρο έχουν αντιταχθεί στη συμφωνία, ενώ η Άγκυρα υποστηρίζει ότι αυτή κατοχυρώνει τα δικαιώματα των δύο χωρών.

Στο επίκεντρο η Κρήτη και οι ενεργειακές έρευνες

Ένα από τα βασικά σενάρια που αναλύονται είναι το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει να αξιοποιήσει πολιτικά την έγκριση, προχωρώντας σε ερευνητικές δραστηριότητες ή άλλες κινήσεις σε θαλάσσιες περιοχές νότια και νοτιοανατολικά της Κρήτης.

Μια τέτοια ενέργεια θα μπορούσε να προκαλέσει νέα ένταση, ιδιαίτερα εάν συνοδευόταν από πολεμικά πλοία ή αμφισβητήσεις των ελληνικών ενεργειακών σχεδιασμών. Πρόκειται, ωστόσο, για ενδεχόμενο που αναφέρεται σε αναλύσεις και όχι για επιβεβαιωμένη απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης.

Η περιοχή έχει ήδη βρεθεί στο επίκεντρο ανταγωνισμών για τις θαλάσσιες ζώνες και την αξιοποίηση υδρογονανθράκων, ενώ η Ελλάδα έχει προχωρήσει σε συμφωνίες οριοθέτησης με την Αίγυπτο και την Ιταλία.

Η απάντηση της Αθήνας και το μήνυμα προς τη Λιβύη

Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε επισήμως την απόφαση της λιβυκής Βουλής, τονίζοντας ότι οι μονομερείς κοινοβουλευτικές αποφάσεις δεν μπορούν να μεταβάλουν τη γεωγραφία ούτε να ανατρέψουν τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.

Παράλληλα, η Αθήνα ανακοίνωσε ότι έχει ενημερώσει τους εταίρους και τους συμμάχους της και ότι θα προχωρήσει σε κάθε κατάλληλη ενέργεια για την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων της.

Η διπλωματική αντιπαράθεση, επομένως, δεν αφορά μόνο το κύρος μιας συμφωνίας, αλλά και το ποια ερμηνεία του διεθνούς δικαίου θα επικρατήσει στην Ανατολική Μεσόγειο.

Νέος κύκλος έντασης χωρίς βεβαιότητες για στρατιωτική σύγκρουση

Η εξέλιξη δημιουργεί νέα δεδομένα στις σχέσεις Αθήνας, Άγκυρας και Τρίπολης, αυξάνοντας την ανάγκη για διπλωματικές κινήσεις και προσεκτική παρακολούθηση των επόμενων βημάτων.

Παρά τις εκτιμήσεις για πιθανή κλιμάκωση, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ώστε να θεωρείται δεδομένη μια στρατιωτική αντιπαράθεση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η νέα απόφαση θα μείνει στο διπλωματικό πεδίο ή εάν θα ακολουθήσουν πρακτικές κινήσεις που θα εντείνουν την αμφισβήτηση των θαλάσσιων δικαιωμάτων στην περιοχή.

Η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε ακόμη μία περίοδο αβεβαιότητας, με την Ελλάδα να επιμένει στη διεθνή νομιμότητα και την Τουρκία να επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της μέσω της συμφωνίας με τη Λιβύη.