Η Μέση Ανατολή στις φλόγες, η Κύπρος στο επίκεντρο και η Δημοκρατία σε δοκιμασία: Ο Προκόπης Παυλόπουλος μιλά για την κρίση στην περιοχή, την προκλητική στάση της Τουρκίας, τα σκάνδαλα που τραυματίζουν τους θεσμούς και την ανάγκη βαθιάς θεσμικής αναγέννησης στην Ελλάδα

Συνέντευξη στην εφημερίδα Κυριακάτικη Δημοκρατία (φύλλο της 8ης Μαρτίου 2026) και στον δημοσιογράφο Ανδρέα Καψαμπέλη παραχώρησε ο ακαδημαϊκός και πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, σχολιάζοντας την εκρηκτική γεωπολιτική κατάσταση στη Μέση Ανατολή αλλά και τις εξελίξεις στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας.

Ο πρώην Πρόεδρος αναφέρθηκε εκτενώς τόσο στη διεθνή συγκυρία όσο και στη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών στη χώρα, υποστηρίζοντας ότι, παρότι δεν υφίσταται πρόβλημα ύπαρξης Δημοκρατίας, υπάρχει σαφές ζήτημα ως προς την ποιότητα της λειτουργίας της. Όπως τόνισε, σημαντικό μέρος της ευθύνης αποδίδεται στην κυβέρνηση, η οποία –κατά την άποψή του– δεν τηρεί πλήρως τις θεσμικές της υποχρεώσεις, ιδιαίτερα σε ζητήματα που αφορούν μεγάλα σκάνδαλα και την υπόθεση των τηλεφωνικών παρακολουθήσεων. Για το σκάνδαλο των υποκλοπών μάλιστα εκτιμά ότι, μετά την πρόσφατη δικαστική απόφαση, η έρευνα πρέπει να επανεκκινήσει ώστε να αποδοθούν ευθύνες όπου υπάρχουν.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή και η θέση της Ελλάδας

Σχολιάζοντας την πολεμική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, ο κ. Παυλόπουλος υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν είχε καμία εμπλοκή στην έναρξη των συγκρούσεων, ωστόσο –ως μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκή Ένωση– στάθηκε εξαρχής στο πλευρό της διεθνούς κοινότητας καταδικάζοντας τη στάση του Ιράν, το οποίο κατηγόρησε ότι διαχρονικά συμβάλλει στην αποσταθεροποίηση της περιοχής.

Κατά τον ίδιο, η Τεχεράνη έχει αποτελέσει πηγή υποστήριξης και χρηματοδότησης οργανώσεων όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι, γεγονός που –όπως είπε– επιβαρύνει περαιτέρω το ήδη εκρηκτικό γεωπολιτικό περιβάλλον.

Παράλληλα, επεσήμανε ότι η Ελλάδα ορθώς εκφράζει έμπρακτη στήριξη προς την Κύπρος, η οποία, όπως τόνισε, βρίσκεται χωρίς δική της ευθύνη στο επίκεντρο των εξελίξεων. Υπενθύμισε μάλιστα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσμική υποχρέωση να ενεργοποιήσει τη «ρήτρα αλληλεγγύης», όπως προβλέπεται από το άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης της Ένωσης.

Η στάση της Τουρκίας και τα ερωτήματα προς τη Δύση

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη στάση της Τουρκία, η οποία –παρότι αποτελεί μέλος του ΝΑΤΟ και παραμένει υποψήφια για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση– ακολουθεί, όπως είπε, μια πολιτική που αντιστρατεύεται τη γραμμή των δυτικών συμμάχων.

Σύμφωνα με τον κ. Παυλόπουλο, η ανοιχτή στήριξη της Άγκυρας προς το Ιράν δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για τη στάση των δυτικών οργανισμών απέναντί της. Τόνισε ότι η διεθνής κοινότητα συνεχίζει να ανέχεται την τουρκική συμπεριφορά, παρά το γεγονός ότι η χώρα εξακολουθεί να κατέχει μεγάλο μέρος του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Υπό αυτό το πρίσμα, υποστήριξε ότι η Ελλάδα οφείλει να υπενθυμίζει σταθερά στους συμμάχους της τις ευθύνες τους, ακόμη και με τη χρήση του δικαιώματος veto, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο.

«Δεν υπάρχει πρόβλημα Δημοκρατίας, αλλά πρόβλημα ποιότητας»

Σε ό,τι αφορά την εσωτερική πολιτική κατάσταση, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας σημείωσε ότι από την έναρξη ισχύος του Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975 η Δημοκρατία στη χώρα έχει εδραιωθεί. Ωστόσο, όπως τόνισε, η λειτουργία της παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες.

Κατά την άποψή του, το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως σε δύο τομείς:

στην πλήρη και ανεμπόδιστη άσκηση βασικών συνταγματικών δικαιωμάτων

στη λειτουργία της Δικαιοσύνης ως εγγυήτριας αυτών των δικαιωμάτων.

Υποστήριξε μάλιστα ότι πρόσφατα γεγονότα δείχνουν πως η εκτελεστική εξουσία δεν ανταποκρίνεται πάντα στις θεσμικές της υποχρεώσεις, ενώ και η δικαστική εξουσία εμφανίζεται σε ορισμένες περιπτώσεις ανεπαρκής.

Τα σκάνδαλα και η υπόθεση των υποκλοπών

Ο κ. Παυλόπουλος αναφέρθηκε ιδιαίτερα σε υποθέσεις που έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην ελληνική κοινωνία, όπως η τραγωδία των Σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών και το σκάνδαλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Ωστόσο, στάθηκε κυρίως στο ζήτημα των τηλεφωνικών παρακολουθήσεων, το οποίο χαρακτήρισε βαθιά τραυματικό για την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς. Όπως είπε, δεν δόθηκαν ποτέ επαρκείς εξηγήσεις για τον μεγάλο αριθμό αιτημάτων παρακολούθησης ούτε για τους λόγους που οδήγησαν στην παρακολούθηση τόσων προσώπων.

Εκτίμησε ότι η πρόσφατη δικαστική απόφαση ανοίγει τον δρόμο για επανεκκίνηση της έρευνας, ώστε να διαλευκανθεί πλήρως η υπόθεση και να εντοπιστούν οι υπεύθυνοι.

Η συνταγματική αναθεώρηση και η Δικαιοσύνη

Αναφερόμενος στη σχεδιαζόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος, σχολίασε την πρόταση για αλλαγή της διαδικασίας επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Εξέφρασε όμως επιφυλάξεις ως προς το αν η αναθεώρηση είναι πραγματικά απαραίτητη, υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα ίσως δεν βρίσκεται στις συνταγματικές διατάξεις αλλά στον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται από τις κυβερνήσεις.

Επισήμανε επίσης τον κίνδυνο «προσχηματικών αναθεωρήσεων», δηλαδή αλλαγών που επιχειρούνται όχι επειδή το Σύνταγμα έχει κενά, αλλά επειδή η εφαρμογή του υπήρξε προβληματική.

Το άρθρο 86 και η ευθύνη των υπουργών

Τέλος, ο πρώην Πρόεδρος στάθηκε στο πολυσυζητημένο άρθρο 86 για την ευθύνη των υπουργών. Αν και αναγνώρισε ότι η αναθεώρηση του 2001 βελτίωσε σημαντικά το προηγούμενο καθεστώς, υποστήριξε ότι στην πράξη αποδείχθηκε ανεπαρκές.

Κατά την άποψή του, απαιτείται νέα ριζική μεταρρύθμιση, ώστε η διαδικασία απόδοσης ποινικών ευθυνών σε μέλη της κυβέρνησης να αποσυνδεθεί πλήρως από τη Βουλή και να μεταφερθεί στον φυσικό δικαστή, ενισχύοντας έτσι την αξιοπιστία και την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.