Η Συρία το “φιτίλι” της μεγάλης ανάφλεξης: Τουρκία και Ισραήλ στα πρόθυρα πολέμου – Τα τεράστια και αντικρουόμενα συμφέροντα πίσω από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή

Το 2026 δεν εμφανίζεται ως μια απλή συνέχεια της αστάθειας στη Μέση Ανατολή, αλλά ως το έτος όπου οι συσσωρευμένες εντάσεις ξεφεύγουν από τον έλεγχο και μετατρέπονται σε ανοιχτή σύγκρουση. Στο επίκεντρο αυτής της επικίνδυνης μετάβασης βρίσκεται η Συρία, η οποία εξελίσσεται στο βασικό πεδίο αντιπαράθεσης ισχυρών περιφερειακών παικτών. Ανάμεσά τους, η Τουρκία και το Ισραήλ βαδίζουν ολοένα και πιο καθαρά προς μια μετωπική σύγκρουση, driven από τεράστια και αντικρουόμενα στρατηγικά συμφέροντα.

Δεν πρόκειται απλώς για περιορισμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις ή για επιδείξεις ισχύος. Το διακύβευμα αφορά τον έλεγχο ζωνών επιρροής, ενεργειακών διαδρομών, στρατηγικού βάθους και –τελικά– την αναδιαμόρφωση της γεωπολιτικής ισορροπίας σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Στη συριακή «σκακιέρα», κάθε κίνηση είναι καθοριστική και κάθε λάθος μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές εξελίξεις χωρίς επιστροφή.

Η αποδυνάμωση του Ιράν και των συμμάχων του τα τελευταία δύο χρόνια, καθώς και η κατάρρευση του φιλοϊρανικού καθεστώτος Άσαντ, δημιούργησαν ένα επικίνδυνο κενό εξουσίας. Το κενό αυτό επιχειρούν πλέον να καλύψουν η Άγκυρα και το Τελ Αβίβ, μετατρέποντας τη Συρία σε πεδίο σφοδρής γεωπολιτικής αντιπαλότητας. Όπως επισημαίνουν αναλύσεις, η σύγκρουση δεν ήρθε ξαφνικά· είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς, μεθοδικής πορείας προς την αναμέτρηση.

Στη Δαμασκό, μια κυβέρνηση φιλικά προσκείμενη στην Τουρκία, υπό τον Άχμεντ αλ-Σαράα, ελέγχει τμήμα της χώρας, ενώ σε περιοχές όπως η Σουγουάιντα και η βορειοανατολική Συρία έχουν διαμορφωθεί αυτόνομες διοικήσεις με δικές τους ένοπλες δυνάμεις. Η Άγκυρα στηρίζει ανοιχτά ένα συγκεντρωτικό συριακό κράτος, συμμετέχει στη λειτουργία βασικών υπουργείων και, μέσω των συμμάχων της από το Κατάρ, χρηματοδοτεί τη λειτουργία του νέου μηχανισμού εξουσίας.

Αντίθετα, το Ισραήλ επιδιώκει μια αδύναμη και αποκεντρωμένη Συρία. Επενδύει πολιτικά στους Δρούζους, συνομιλεί με τους Κούρδους και διατηρεί ισχυρή στρατιωτική παρουσία στο νότιο τμήμα της χώρας. Οι δύο πλευρές διαθέτουν στρατεύματα και βάσεις σε συριακό έδαφος: η Τουρκία κυριαρχεί στον βορρά, ενώ το Ισραήλ ελέγχει κρίσιμες περιοχές στον νότο και απαιτεί πλήρη αποστρατιωτικοποίηση μεγάλου μέρους της χώρας, ακόμη και γύρω από τη Δαμασκό.

Η Τουρκία συνεχίζει τις επιθέσεις κατά κουρδικών σχηματισμών, θεωρώντας ότι το PKK έχει δημιουργήσει de facto κρατική οντότητα κατά μήκος των συνόρων της. Ωστόσο, οι παράλληλες διαπραγματεύσεις με το PKK για ειρηνική διευθέτηση του κουρδικού ζητήματος περιορίζουν –προς το παρόν– την πιθανότητα μιας γενικευμένης τουρκικής επίθεσης.

Το Ισραήλ, από την πλευρά του, εντείνει τις επιχειρήσεις στη νότια Συρία, πραγματοποιεί συλλήψεις και περιπολίες και προχωρά σε αεροπορικά πλήγματα κατά στρατιωτικών υποδομών. Με την αεροπορική του υπεροχή, επιχειρεί να επιβάλει τετελεσμένα και να διατηρήσει απόλυτη ελευθερία δράσης στην περιοχή.

Η πρόσφατη κλιμάκωση συνδέεται άμεσα με τις κινήσεις της Άγκυρας για ανάπτυξη συστημάτων ραντάρ σε συριακό έδαφος. Σύμφωνα με δυτικές πηγές, μια τέτοια εξέλιξη θα περιόριζε σοβαρά την ικανότητα της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας να χρησιμοποιεί τον συριακό εναέριο χώρο για επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Παρότι η Τουρκία εμφανίζει την κίνηση ως ενίσχυση των συριακών δυνάμεων, ο έλεγχος των συστημάτων θα παραμείνει στα χέρια της Άγκυρας.

Το Τελ Αβίβ απάντησε με αεροπορικά πλήγματα σε συριακές βάσεις, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι δεν θα ανεχθεί περαιτέρω τουρκική στρατιωτική εδραίωση. Η ρητορική κλιμακώνεται επικίνδυνα, με φιλοκυβερνητικά τουρκικά μέσα να χαρακτηρίζουν το Ισραήλ «νούμερο ένα εχθρό» και τους ηγέτες των δύο χωρών να ανταλλάσσουν αιχμές περί αυτοκρατορικών φιλοδοξιών και αδιαπραγμάτευτων δικαιωμάτων.

Με αυτά τα δεδομένα, αναλυτές εκτιμούν ότι η Τουρκία ενδέχεται να δοκιμάσει τις αντοχές του Ισραήλ μέσω έμμεσων κινήσεων εντός Συρίας, χρησιμοποιώντας δυνάμεις «χαμηλής ορατότητας». Η απάντηση του Ισραήλ, ωστόσο, θεωρείται βέβαιο ότι θα είναι άμεση και σκληρή. Το αρχικό στάδιο ενδέχεται να θυμίζει υβριδικό πόλεμο, αλλά όλα δείχνουν ότι η σύγκρουση μπορεί γρήγορα να εξελιχθεί σε ανοιχτή πολεμική αναμέτρηση – με τη Συρία να πληρώνει για ακόμη μία φορά το βαρύτερο τίμημα.