Η Τουρκία πιέζει ασφυκτικά για να “βαφτιστούν ευρωπαϊκά” τα αυτοκίνητά της – Ο Ερντογάν θέλει το σήμα “Made in Europe” και η ΕΕ διχάζεται εν μέσω του κινεζικού ανταγωνισμού

Με ολοένα και πιο έντονους ρυθμούς, η Τουρκία κλιμακώνει την πίεση προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, διεκδικώντας θέση στο υπό διαμόρφωση πλαίσιο του «Made in Europe» για τα αυτοκίνητα. Η κίνηση αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς συμπίπτει με μια κρίσιμη καμπή για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, η οποία επανεξετάζει συνολικά τη στρατηγική της απέναντι στην ηλεκτροκίνηση και τον αυξανόμενο ανταγωνισμό από την Κίνα.

Η Άγκυρα επιδιώκει να αναγνωριστεί επισήμως ως αναπόσπαστο κομμάτι της ευρωπαϊκής παραγωγικής αλυσίδας, φιλοδοξώντας να κατοχυρώσει τα τουρκικά εργοστάσια και τα προϊόντα τους κάτω από την ευρωπαϊκή «ομπρέλα». Στόχος είναι σαφής: να διασφαλιστεί ότι τα οχήματα και τα εξαρτήματα που παράγονται στην Τουρκία δεν θα βρεθούν εκτός των νέων κανόνων, επιδοτήσεων και κινήτρων που σχεδιάζονται στις Βρυξέλλες.

Στα τέλη Ιανουαρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να ανοίξει τον φάκελο των νέων κανόνων επισήμανσης, που θα ξεκαθαρίζουν αν ένα αυτοκίνητο θεωρείται προϊόν εντός ή εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκεί ακριβώς εστιάζει η τουρκική διπλωματία, γνωρίζοντας ότι μια αρνητική απόφαση θα μπορούσε να πλήξει καίρια την παρουσία της στην ευρωπαϊκή αγορά.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του εμπορικού συνδέσμου E-mobility Europe, Χαλούκ Σαγιάρ, η Τουρκία είναι ήδη βαθιά ενσωματωμένη στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα: η συντριπτική πλειονότητα των οχημάτων και των εξαρτημάτων που κατασκευάζονται εκεί εισέρχονται στην ΕΕ χωρίς ουσιαστικά εμπόδια. Όπως τονίζει, ένας αποκλεισμός από το «Made in Europe» θα δημιουργούσε σοβαρές απώλειες και για τις δύο πλευρές.

Πολλές κορυφαίες ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες αντιμετωπίζουν εδώ και χρόνια την Τουρκία ως κρίσιμο κρίκο της παραγωγής τους. Ford, Renault, Toyota, Mercedes-Benz και MAN έχουν αναπτύξει μεγάλες βιομηχανικές μονάδες στη χώρα, καθιστώντας την έναν από τους σημαντικότερους κόμβους παραγωγής για την ευρωπαϊκή αγορά.

Τα οικονομικά στοιχεία ενισχύουν το επιχείρημα της Άγκυρας. Η Τουρκία αποτελεί τον πέμπτο μεγαλύτερο προμηθευτή αυτοκινήτων της ΕΕ, με εξαγωγές που το 2024 άγγιξαν τα 22 δισ. ευρώ. Σε αρκετά μοντέλα που κυκλοφορούν στους ευρωπαϊκούς δρόμους, τα τουρκικής προέλευσης εξαρτήματα καλύπτουν έως και το 40% ή ακόμη και το 60% της συνολικής κατασκευής. Παρότι το συνολικό εμπορικό ισοζύγιο Τουρκίας–ΕΕ είναι ελλειμματικό, ο τομέας της αυτοκινητοβιομηχανίας εμφανίζει ετήσιο πλεόνασμα 8 έως 10 δισ. ευρώ.

Η συζήτηση για το «Made in Europe» δεν είναι αποκομμένη από τη γενικότερη ευρωπαϊκή στρατηγική. Η Κομισιόν εξετάζει πλέον τη σύνδεση επιδοτήσεων, κρατικών ενισχύσεων και δημοσίων προμηθειών με αυστηρά ποσοστά ευρωπαϊκού περιεχομένου, ιδίως στα ηλεκτρικά οχήματα. Αυτό ακριβώς προκαλεί ανησυχία στους τουρκικούς βιομηχανικούς κύκλους, που φοβούνται ότι μια στενή ερμηνεία του όρου θα τους αφήσει εκτός παιχνιδιού, παρά τη μακρόχρονη παρουσία τους στην ευρωπαϊκή αγορά.

Την ίδια στιγμή, η Τουρκία επιταχύνει τη δική της μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση. Η εγχώρια μάρκα Togg, που εμφανίστηκε το 2023, έχει ήδη αποσπάσει περίπου το 30% της τουρκικής αγοράς ηλεκτρικών οχημάτων. Παράλληλα, η κυβέρνηση επενδύει τεράστια κεφάλαια σε εργοστάσια μπαταριών και δίκτυα φόρτισης, επιδιώκοντας πλήρη καθετοποίηση της παραγωγής.

Στο παιχνίδι μπαίνουν και κινεζικές εταιρείες ηλεκτρικών αυτοκινήτων, οι οποίες εξετάζουν ή έχουν ανακοινώσει επενδύσεις στην Τουρκία, αξιοποιώντας την τελωνειακή ένωση με την ΕΕ. Ωστόσο, η αβεβαιότητα γύρω από το μελλοντικό καθεστώς του «Made in Europe» έχει ήδη παγώσει ή ανακατευθύνει επενδυτικά σχέδια εντός των ευρωπαϊκών συνόρων.

Όπως προειδοποιούν παράγοντες της αγοράς, ένας πλήρης αποκλεισμός της Τουρκίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση κόστους, διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και τελικά σε αποδυνάμωση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας απέναντι στην Κίνα, σε μια εποχή που η μάχη για το μέλλον της αυτοκίνησης μόλις ξεκινά.