Η Τουρκία θεωρεί “δικό της” όλο τον χώρο Νότια του Καστελλορίζου – Τουρκικός “τσαμπουκάς” εν όψει τής επανεκκίνησης των εργασιών για το καλώδιο τής ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου

«Αυτός ο χώρος είναι δικός μου!». Με αυτήν τη χαρακτηριστική φράση, η τουρκική εφημερίδα Hürriyet επιχειρεί να αποτυπώσει τη θέση της Άγκυρας για τον θαλάσσιο χώρο νότια του Καστελλορίζου, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις τουρκικές διεκδικήσεις και την αμφισβήτηση των ελληνικών αρμοδιοτήτων στην περιοχή.

Η Τουρκία θεωρεί “δικό της” όλο τον χώρο Νότια του Καστελλορίζου – Τουρκικός “τσαμπουκάς” εν όψει τής επανεκκίνησης των εργασιών για το καλώδιο τής ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου

Το δημοσίευμα έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το ενδιαφέρον στρέφεται εκ νέου στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, με την προοπτική επανεκκίνησης των ερευνών να αναζωπυρώνει τις ήδη υφιστάμενες εντάσεις.

Η Hürriyet παρουσιάζει την τουρκική αντι-NAVTEX ως απάντηση στην ελληνική ναυτιλιακή αναγγελία, επιχειρώντας να αναδείξει με τον πλέον σαφή τρόπο ότι η Άγκυρα δεν προτίθεται να αποδεχθεί τον ρόλο που αποδίδει η Αθήνα στις ελληνικές αρχές για τη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ευθύ: η Τουρκία προβάλλει τη δική της αντίληψη για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες στην Ανατολική Μεσόγειο και επιχειρεί να την επιβάλει στην πράξη, μέσω παράλληλων αναγγελιών και επίσημων αμφισβητήσεων.

Η αντι-NAVTEX και η αμφισβήτηση των ελληνικών αρμοδιοτήτων

Η τουρκική αντίδραση δεν περιορίστηκε στην αμφισβήτηση του τρόπου διεξαγωγής της πολυεθνικής άσκησης EUNOMIA. Η Άγκυρα χαρακτήρισε αναρμόδιο τον ελληνικό σταθμό Ηρακλείου και προχώρησε στην έκδοση δικής της ναυτιλιακής αναγγελίας μέσω του σταθμού της Αττάλειας, για την ίδια θαλάσσια περιοχή.

Με την κίνηση αυτή, η τουρκική πλευρά επιχειρεί να αμφισβητήσει ευθέως την αρμοδιότητα των ελληνικών αρχών να εκδίδουν ναυτιλιακές προειδοποιήσεις στην περιοχή, προβάλλοντας παράλληλα τις δικές της διεκδικήσεις. Πρόκειται για μια πρακτική που εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της ελληνοτουρκικής διαφωνίας για τα όρια των θαλάσσιων δικαιοδοσιών, με την κάθε πλευρά να επιδιώκει να κατοχυρώσει τη θέση της τόσο σε διπλωματικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο.

Χρειάζεται, ωστόσο, να γίνει μια ουσιώδης διάκριση: η έκδοση της τουρκικής αντι-NAVTEX δεν συνιστά ανακοίνωση προσάρτησης θαλάσσιας περιοχής. Αποτελεί, όμως, σαφή αμφισβήτηση της ελληνικής αρμοδιότητας και μια προσπάθεια προβολής της τουρκικής θέσης ως προς το ποιος δικαιούται να εκδίδει τις σχετικές ναυτιλιακές αναγγελίες.

Με άλλα λόγια, η αντιπαράθεση δεν εξαντλείται σε μια διαφωνία για τις διαδικασίες διεξαγωγής μιας πολυεθνικής άσκησης. Αγγίζει τον πυρήνα της διαμάχης για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια περιοχή όπου κάθε νέα αναγγελία, κάθε ερευνητική δραστηριότητα και κάθε επίσημη διαμαρτυρία αποκτά ευρύτερη πολιτική και διπλωματική σημασία.

Στο επίκεντρο το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Πίσω από τη νέα αντιπαράθεση βρίσκεται και το ζήτημα του Great Sea Interconnector, του υποθαλάσσιου καλωδίου που προβλέπεται να συνδέσει ηλεκτρικά την Ελλάδα με την Κύπρο. Η Hürriyet συνδέει ευθέως την τουρκική αντίδραση με το συγκεκριμένο έργο, καθώς τμήμα της επίμαχης θαλάσσιας περιοχής συμπίπτει με τη σχεδιαζόμενη διαδρομή των ερευνών που απαιτούνται για την υλοποίησή του.

Η χρονική συγκυρία αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η προοπτική επανεκκίνησης των εργασιών επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα των όρων υπό τους οποίους μπορούν να πραγματοποιηθούν οι σχετικές έρευνες. Για την Άγκυρα, η συγκεκριμένη περιοχή εντάσσεται στην υφαλοκρηπίδα που η ίδια διεκδικεί, θέση η οποία έρχεται σε αντίθεση με την ελληνική προσέγγιση για την άσκηση των αρμοδιοτήτων στην περιοχή.

Σύμφωνα με το τουρκικό δημοσίευμα, η Άγκυρα αναμένει διπλωματικό συντονισμό με τη Γαλλία, καθώς το ερευνητικό σκάφος φέρει γαλλική σημαία, πριν από την πραγματοποίηση εργασιών στη θαλάσσια έκταση που η Τουρκία θεωρεί τμήμα της δικής της υφαλοκρηπίδας.

Η Τουρκία θεωρεί “δικό της” όλο τον χώρο Νότια του Καστελλορίζου – Τουρκικός “τσαμπουκάς” εν όψει τής επανεκκίνησης των εργασιών για το καλώδιο τής ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου

Η αναφορά αυτή καταδεικνύει ότι η τουρκική πλευρά επιχειρεί να συνδέσει το ζήτημα των ερευνών όχι μόνο με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά και με τον ρόλο τρίτων κρατών που εμπλέκονται στην υλοποίηση του έργου.

Η Αθήνα, από την πλευρά της, υποστηρίζει διαφορετική θέση. Όπως επισημαίνεται από την ελληνική πλευρά, οι σχετικές αιτήσεις της γαλλικής εταιρείας Nexans έχουν υποβληθεί αποκλειστικά στις αρμόδιες ελληνικές αρχές, ενώ δεν έχει υπάρξει συμφωνία αδειοδότησης με τρίτη χώρα. Η διαφορά αυτή αποτυπώνει τη βαθύτερη σύγκρουση των δύο προσεγγίσεων ως προς το καθεστώς της περιοχής και τις προϋποθέσεις για τη διεξαγωγή των υποθαλάσσιων ερευνών.

Μια διαμάχη με ευρύτερες προεκτάσεις

Η νέα ανταλλαγή αναγγελιών και οι δημόσιες τοποθετήσεις που τη συνοδεύουν δεν αποτελούν ένα μεμονωμένο επεισόδιο. Εντάσσονται σε μια διαρκή αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες ζώνες, την υφαλοκρηπίδα και την άσκηση αρμοδιοτήτων στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η ενεργειακή και ηλεκτρική διασύνδεση αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.

Η υπόθεση του Great Sea Interconnector προσδίδει στη διαφωνία πρόσθετο βάρος, καθώς η πρόοδος ενός έργου διασύνδεσης δεν αφορά μόνο την τεχνική υλοποίηση μιας υποθαλάσσιας υποδομής, αλλά συνδέεται και με ευρύτερα ζητήματα ενεργειακής συνεργασίας, περιφερειακής πολιτικής και διπλωματικών ισορροπιών.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η φράση της Hürriyet ότι «Αυτός ο χώρος είναι δικός μου!» συμπυκνώνει τη γραμμή που επιχειρεί να προβάλει η τουρκική πλευρά: την αμφισβήτηση των ελληνικών αρμοδιοτήτων και την ανάδειξη των δικών της διεκδικήσεων ως καθοριστικού παράγοντα για κάθε δραστηριότητα στην περιοχή.

Το κρίσιμο ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο η έκδοση μιας αντι-NAVTEX, αλλά το κατά πόσο η επανεκκίνηση των ερευνών για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου θα συνοδευτεί από νέα διπλωματική ένταση και πρόσθετες κινήσεις αμφισβήτησης. Η εξέλιξη της υπόθεσης θα εξαρτηθεί από τις επόμενες κινήσεις των εμπλεκόμενων πλευρών, καθώς και από τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπιστούν οι αντικρουόμενες θέσεις για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο.