Η Βρετανία στήνει Ευρωπαϊκή ναυτική αρμάδα με 9 χώρες απέναντι στη Ρωσία και γυρίζει την πλάτη στις ΗΠΑ: Το νέο γεωπολιτικό μέτωπο, το ρήγμα στο ΝΑΤΟ και η μάχη κυριαρχίας στον Βόρειο Ατλαντικό

Σε μια κίνηση με έντονο γεωστρατηγικό αποτύπωμα, η Βρετανία ηγείται πρωτοβουλίας για τη συγκρότηση ενιαίας ευρωπαϊκής ναυτικής δύναμης μαζί με εννέα ακόμη χώρες, με αποστολή την αποτροπή πιθανών ρωσικών κινήσεων στο βόρειο θαλάσσιο μέτωπο και την προστασία κρίσιμων θαλάσσιων διαδρόμων.

Ο επικεφαλής των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων, σερ Γκουίν Τζένκινς, αποκάλυψε ότι τα μέλη της Joint Expeditionary Force (JEF) υπέγραψαν κοινή δήλωση προθέσεων για τη δημιουργία πολυεθνικού ναυτικού σχηματισμού, ο οποίος θα λειτουργεί μεν σε συντονισμό με το ΝΑΤΟ, αλλά θα διαθέτει σαφές ευρωπαϊκό επιχειρησιακό στίγμα και αυτοτελή χαρακτήρα.

Το εγχείρημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς δεν προβλέπει αμερικανική συμμετοχή, στοιχείο που ερμηνεύεται ως μήνυμα στρατηγικής αυτονόμησης από την Ουάσιγκτον. Η επιλογή αυτή αποκτά πολιτική φόρτιση, ιδιαίτερα μέσα στο κλίμα ψυχρότητας μεταξύ Λονδίνου και ΗΠΑ, με τις δημόσιες επικρίσεις του Ντόναλντ Τραμπ προς τη βρετανική στάση στη Μέση Ανατολή να έχουν επιβαρύνει σοβαρά τις σχέσεις.

Παρά τη φλεγόμενη κατάσταση στον Περσικό Κόλπο και τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, το Λονδίνο επιμένει πως η κύρια στρατηγική απειλή παραμένει η Ρωσία. Η αυξανόμενη δραστηριότητα ρωσικών υποβρυχίων γύρω από υποθαλάσσιες ενεργειακές και τηλεπικοινωνιακές υποδομές έχει σημάνει συναγερμό, ενώ οι βρετανικές αρχές μιλούν πλέον ανοιχτά για ένα «θαλάσσιο σύνορο» με τη Μόσχα που απαιτεί διαρκή στρατιωτική παρουσία.

Ο σχεδιασμός της νέας δύναμης αφορά ευέλικτη ναυτική αποτροπή στον Βόρειο Ατλαντικό και τη βόρεια Ευρώπη, με κοινά σχέδια μάχης, διαλειτουργικότητα και δυνατότητα διοίκησης από το στρατηγείο του Northwood. Στο σχήμα συμμετέχουν οι σκανδιναβικές χώρες, τα κράτη της Βαλτικής, η Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ εξετάζεται ακόμη και καναδική εμπλοκή.

Ωστόσο πίσω από τις μεγάλες εξαγγελίες παραμένουν σοβαρά ερωτήματα για τις πραγματικές δυνατότητες της Βρετανίας. Καθυστερήσεις σε αναπτύξεις πλοίων, τεχνικές δυσλειτουργίες και χρόνια υποχρηματοδότηση έχουν αναδείξει τα κενά ισχύος του βρετανικού ναυτικού, τροφοδοτώντας σκεπτικισμό ακόμη και στο εσωτερικό του στρατιωτικού κατεστημένου.

Ως απάντηση, το Λονδίνο στρέφεται σε νέα δόγματα πολέμου, επενδύοντας σε μη επανδρωμένα συνοδευτικά πλοία και θαλάσσια drones που θα ενισχύουν τη δύναμη πυρός με χαμηλότερο κόστος, σε ευθυγράμμιση με τις ευρύτερες νατοϊκές συζητήσεις για τεχνολογική αναβάθμιση των ναυτικών επιχειρήσεων.

Την ίδια ώρα, η αντιπαράθεση με τη Ρωσία επεκτείνεται και στο μέτωπο των κυρώσεων. Η παρουσία ρωσικών φρεγατών που συνοδεύουν δεξαμενόπλοια της λεγόμενης «σκιώδους αρμάδας» στα βρετανικά ύδατα ενισχύει την εικόνα μιας ακήρυχτης ναυτικής αναμέτρησης, όπου η πολιτική ρητορική συχνά δοκιμάζεται απέναντι στην επιχειρησιακή πραγματικότητα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκή ναυτική δύναμη φιλοδοξεί να αποτελέσει ταυτόχρονα μήνυμα αποτροπής προς τη Μόσχα και ένδειξη ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονόμησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το μεγάλο ερώτημα, όμως, παραμένει ανοιχτό: μπορεί η Ευρώπη να μετατρέψει τις φιλοδοξίες για έναν ανεξάρτητο ναυτικό βραχίονα σε πραγματική στρατιωτική ισχύ ή πρόκειται για ακόμη μία μεγαλεπήβολη εξαγγελία που θα συγκρουστεί με τα όρια πόρων, πολιτικής βούλησης και επιχειρησιακής πραγματικότητας;