Ιδιωτικά Πανεπιστήμια: Η δικαιοσύνη έβαλε «φρένο» στην προχειρότητα- Πώς το μεγάλο «στοίχημα» του Μητσοτάκη γύρισε «μπούμερανγκ» για τη Νέα Δημοκρατία

Το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε τις άδειες λειτουργίας τριών μη κρατικών πανεπιστημίων – CITY University, Keele University και Anatolia College – καθώς και το σύνολο των προγραμμάτων σπουδών τους, προκαλώντας έναν νέο, σοβαρό πονοκέφαλο στην κυβέρνηση.

Ιδιωτικά Πανεπιστήμια: Η δικαιοσύνη έβαλε «φρένο» στην προχειρότητα- Πώς το μεγάλο «στοίχημα» του Μητσοτάκη γύρισε «μπούμερανγκ» για τη Νέα Δημοκρατία

Η απόφαση συνιστά ένα σημαντικό πλήγμα για μία από τις πλέον εμβληματικές μεταρρυθμίσεις της Νέας Δημοκρατίας στον χώρο της Παιδείας.

Μια μεταρρύθμιση που παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση ως τομή εκσυγχρονισμού, ως ένα αποφασιστικό βήμα που θα άνοιγε τον δρόμο για την είσοδο διεθνών πανεπιστημίων στην Ελλάδα και θα άλλαζε τον χάρτη της ανώτατης εκπαίδευσης.

Το κυβερνητικό αφήγημα ήταν σαφές: η Ελλάδα θα μπορούσε να μετατραπεί σε εκπαιδευτικό κόμβο, οι νέοι που μέχρι σήμερα αναγκάζονταν να αναζητούν πανεπιστημιακές σπουδές στο εξωτερικό θα είχαν πλέον τη δυνατότητα να σπουδάζουν στη χώρα τους και μεγάλα ξένα πανεπιστήμια θα έφερναν μαζί τους τεχνογνωσία, κύρος και νέες δυνατότητες.

Και όλα αυτά, όπως διαβεβαίωνε η κυβέρνηση, θα γίνονταν υπό αυστηρούς κανόνες, με ελέγχους και αδιαπραγμάτευτες προδιαγραφές ποιότητας.

Μόνο που, λίγο μετά την εφαρμογή του νέου πλαισίου, ήρθε η απόφαση του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου να εντοπίσει νομικά προβλήματα στις σχετικές κανονιστικές πράξεις και να τις ακυρώσει.

Και κάπου εδώ η μεγάλη μεταρρυθμιστική εικόνα αρχίζει να αποκτά ρωγμές.

Το ζήτημα πλέον δεν είναι μόνο πολιτικό ή ιδεολογικό. Είναι απολύτως πρακτικό και αφορά την αξιοπιστία του ίδιου του μηχανισμού που δημιουργήθηκε για να εγγυηθεί ότι τα μη κρατικά πανεπιστήμια θα λειτουργούν με συγκεκριμένες και αυστηρές προϋποθέσεις.

Όταν το Συμβούλιο της Επικρατείας εντοπίζει πλημμέλειες σε ζητήματα που αφορούν τις κτιριακές προϋποθέσεις, στοιχεία που δημιουργούν υπόνοια μεροληψίας στη διαδικασία αξιολόγησης, αλλά και κριτήρια πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών τα οποία δεν ήταν επαρκώς συγκεκριμένα, τότε η συζήτηση αλλάζει επίπεδο.

Το ερώτημα είναι πλέον αυτονόητο: αν αυτά ήταν τα περίφημα αυστηρά φίλτρα που θα διασφάλιζαν την ποιότητα, πόσο αυστηρά ήταν τελικά;

Από τη μεταρρύθμιση στο πολιτικό μπούμερανγκ

Τα μη κρατικά πανεπιστήμια αποτέλεσαν ένα από τα αγαπημένα στοιχήματα του Κυριάκου Μητσοτάκη. Και όχι μόνο για την εκπαιδευτική τους διάσταση.

Είχαν ισχυρό συμβολικό φορτίο.

Η ΝΔ επένδυσε πολιτικά στην εικόνα μιας παράταξης που μπορεί να σπάει ταμπού, να συγκρούεται με τις «ιδεοληψίες της Μεταπολίτευσης» και να παρουσιάζει τον εκσυγχρονισμό ως απάντηση σε παλιές αγκυλώσεις. Ήταν, ταυτόχρονα, ένα μήνυμα προς το πολιτικό Κέντρο: η κυβέρνηση θα προχωρούσε σε αλλαγές που για δεκαετίες θεωρούνταν δύσκολες ή ακόμη και αδύνατες.

Μόνο που η πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ λιγότερο λαμπερή από την πολιτική διαφήμιση.

Γιατί η επιτυχία μιας τέτοιας μεταρρύθμισης δεν κρίνεται μόνο από το αν ψηφίζεται ένας νόμος ή αν ανοίγει τις πόρτες του ένα νέο εκπαιδευτικό ίδρυμα. Κρίνεται κυρίως από το αν υπάρχουν οι θεσμικές ασφαλιστικές δικλίδες που θα διασφαλίσουν ότι αυτό που δημιουργείται ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές που η ίδια η πολιτεία έχει θέσει.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα που ανέδειξε η απόφαση του ΣτΕ.

Η ακύρωση των αδειών των τριών μη κρατικών πανεπιστημίων, αλλά και των πιστοποιήσεων των προγραμμάτων σπουδών τους, πλήττει την κυβέρνηση στο σημείο όπου είχε επενδύσει περισσότερο: στην εικόνα μιας μεταρρύθμισης οργανωμένης, σοβαρής και αυστηρά ελεγχόμενης.

Η αβεβαιότητα, πλέον, δεν αφορά μόνο την κυβέρνηση.

Αφορά φοιτητές που έχουν ήδη ξεκινήσει τις σπουδές τους, οικογένειες που έχουν επενδύσει σημαντικά ποσά, ανθρώπους που επέλεξαν ένα συγκεκριμένο εκπαιδευτικό ίδρυμα θεωρώντας ότι η άδεια του ελληνικού κράτους αποτελεί την απόλυτη εγγύηση νομιμότητας και ποιότητας.

Και αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι της υπόθεσης.

Γιατί στην πολιτική μπορείς να διορθώσεις μια επικοινωνιακή αστοχία. Μπορείς να αλλάξεις αφήγημα, να επαναδιατυπώσεις μια θέση, να μεταφέρεις τη συζήτηση αλλού.

Στην εκπαίδευση, όμως, υπάρχουν φοιτητές, χρόνος, χρήματα και επαγγελματικές προοπτικές. Υπάρχουν οικογένειες που πήραν αποφάσεις με βάση ένα θεσμικό πλαίσιο και τώρα εύλογα αναρωτιούνται τι ακριβώς σημαίνει η ακύρωση των αδειών.

Ιδιωτικά Πανεπιστήμια: Η δικαιοσύνη έβαλε «φρένο» στην προχειρότητα- Πώς το μεγάλο «στοίχημα» του Μητσοτάκη γύρισε «μπούμερανγκ» για τη Νέα Δημοκρατία

Η ειρωνεία της υπόθεσης

Υπάρχει, μάλιστα, μια ειρωνεία που δύσκολα περνά απαρατήρητη.

Η κυβέρνηση παρουσίαζε την έλευση των μη κρατικών πανεπιστημίων ως απόδειξη ότι η Ελλάδα μπορεί να προσελκύσει διεθνές ακαδημαϊκό κύρος και να αποκτήσει θέση στον διεθνή εκπαιδευτικό χάρτη.

Αντί όμως να πανηγυρίζει για την επιβεβαίωση αυτού του αφηγήματος, βρίσκεται τώρα αντιμέτωπη με ένα πολύ διαφορετικό ερώτημα: πώς και γιατί άδειες που χορηγήθηκαν από το ελληνικό κράτος ακυρώνονται από το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο και, κυρίως, τι πρόκειται να συμβεί με όσους ήδη εμπιστεύθηκαν αυτές τις άδειες.

Η κυβέρνηση μπορεί ασφαλώς να υποστηρίξει ότι το ΣτΕ δεν ακύρωσε τον ίδιο τον θεσμό των μη κρατικών πανεπιστημίων.

Και πράγματι, η απόφαση δεν βάζει τέλος στη μεταρρύθμιση ούτε αναιρεί συνολικά το θεσμικό πλαίσιο που επιτρέπει τη λειτουργία τους.

Πολιτικά, όμως, αυτή η διάκριση δύσκολα αρκεί για να ανακουφίσει το κυβερνητικό στρατόπεδο.

Γιατί ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε ήδη κερδίσει την πρώτη και πιο δύσκολη μάχη: να ανοίξει ο δρόμος για την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων.

Η μάχη που ανοίγει τώρα είναι πολύ πιο σύνθετη.

Τι ακριβώς ιδρύθηκε; Με ποιες εγγυήσεις; Με ποια κριτήρια; Και πόσο αξιόπιστοι ήταν τελικά οι έλεγχοι που υποτίθεται ότι θα διασφάλιζαν τη διαφορά ανάμεσα σε ένα πραγματικό πανεπιστήμιο και ένα κολέγιο με πανεπιστημιακή ταμπέλα;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που πλέον βρίσκονται στο τραπέζι.

Και, πολιτικά, είναι πολύ πιο επικίνδυνα για τη ΝΔ από μια ακόμη αντιπαράθεση γύρω από το άρθρο 16.

Γιατί αυτή τη φορά το πρόβλημα δεν το δημιούργησαν οι αντίπαλοι της μεταρρύθμισης.

Δεν προέκυψε από τις αντιδράσεις της αντιπολίτευσης, από τις κινητοποιήσεις ή από την ιδεολογική σύγκρουση που συνόδευσε την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου.

Το πρόβλημα προέκυψε από την ίδια την εφαρμογή της.

Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το πραγματικό μπούμερανγκ.

Η κυβέρνηση θέλησε να παρουσιάσει τα μη κρατικά πανεπιστήμια ως σύμβολο μιας νέας εποχής στην ανώτατη εκπαίδευση. Τώρα καλείται να αποδείξει ότι πίσω από το σύμβολο υπήρχε και η απαιτούμενη θεσμική σοβαρότητα.

Γιατί η Παιδεία δεν αντέχει προχειρότητα, ούτε πειραματισμούς χωρίς επαρκείς δικλίδες ασφαλείας.

Και το Συμβούλιο της Επικρατείας το υπενθύμισε με τον πιο καθαρό τρόπο: η μεταρρύθμιση δεν κρίνεται από τις διακηρύξεις της, αλλά από την ποιότητα της εφαρμογής της.