Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου: «Θα κάνουμε ό,τι κάναμε και στην Κάσο το 2024!» «Λάδι στη φωτιά» της σύγκρουσης ρίχνουν τα τουρκικά ΜΜΕ – Μεθοδεύσεις για τη δημιουργία θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο και δημιουργία ψυχροπολεμικού κλίματος από τους γείτονες με αφορμή την επανέναρξη των ερευνών

«Λάδι στη φωτιά» της έντασης ρίχνουν τα τουρκικά δημοσιεύματα, επαναφέροντας στο προσκήνιο την κρίση του Ιουλίου του 2024 στην Κάσο. Προειδοποιήσεις για νέα παρέμβαση του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού ενόψει της επανέναρξης των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.

Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου: «Θα κάνουμε ό,τι κάναμε και στην Κάσο το 2024!» «Λάδι στη φωτιά» της σύγκρουσης ρίχνουν τα τουρκικά ΜΜΕ – Μεθοδεύσεις για τη δημιουργία θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο και δημιουργία ψυχροπολεμικού κλίματος από τους γείτονες με αφορμή την επανέναρξη των ερευνών

Σε τροχιά νέας έντασης φαίνεται να εισέρχονται οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, με αφορμή την επικείμενη επανέναρξη των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Η Άγκυρα, μέσω δημοσιευμάτων στον τουρκικό Τύπο και επικαλούμενη πηγές ασφαλείας, επαναφέρει με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο τις διεκδικήσεις της στην περιοχή, στέλνοντας παράλληλα μηνύματα ότι δεν προτίθεται να αποδεχθεί ερευνητικές δραστηριότητες χωρίς προηγούμενη συνεννόηση και έγκρισή της.

Στο επίκεντρο της τουρκικής ρητορικής βρίσκεται πλέον ανοιχτά το προηγούμενο του Ιουλίου του 2024, όταν η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή της Κάσου είχε οδηγήσει σε ουσιαστική παρεμπόδιση των ερευνών για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Δύο χρόνια αργότερα, καθώς οι διαδικασίες για την επανεκκίνησή του βρίσκονται σε εξέλιξη, τα τουρκικά δημοσιεύματα ανασύρουν εκείνα τα γεγονότα, προειδοποιώντας ουσιαστικά ότι η Άγκυρα είναι διατεθειμένη να επαναλάβει την ίδια πρακτική.

Το κλίμα που διαμορφώνεται παραπέμπει σε μια προσπάθεια επαναφοράς των συνθηκών έντασης που είχαν επικρατήσει στην περιοχή, με την Τουρκία να επιχειρεί να συνδέσει την πορεία ενός ενεργειακού έργου με τις πάγιες διεκδικήσεις της επί των θαλάσσιων ζωνών. Η επανέναρξη των ερευνών αποκτά έτσι, πέρα από την τεχνική και ενεργειακή της διάσταση, και σαφή γεωπολιτική βαρύτητα.

Τα τουρκικά ΜΜΕ θυμήθηκαν την κρίση της Κάσου: «Θα κάνουμε ό,τι και το 2024»

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας «Αϊντινλίκ», η οποία, επικαλούμενη πηγές ασφαλείας στην Άγκυρα, υποστηρίζει ότι η τουρκική στάση απέναντι στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου παραμένει αμετάβλητη. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Τουρκία εξακολουθεί να θεωρεί απαραίτητο τον συντονισμό με τις τουρκικές αρχές, καθώς και την εξασφάλιση σχετικής άδειας για ερευνητικές δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες η ίδια εντάσσει στην υφαλοκρηπίδα της.

Οι ίδιες πηγές εμφανίζονται κατηγορηματικές ως προς την πρόθεση της Άγκυρας να μην επιτρέψει, όπως υποστηρίζουν, μονομερείς ενέργειες στην περιοχή. Με σαφείς υπαινιγμούς για ενδεχόμενη παρέμβαση, επιχειρούν να καταστήσουν σαφές ότι η Τουρκία προτίθεται να αντιδράσει εάν οι έρευνες προχωρήσουν χωρίς την προηγούμενη ενημέρωση και τη συναίνεσή της.

Το πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο του δημοσιεύματος είναι η ευθεία αναφορά στα γεγονότα της Κάσου το καλοκαίρι του 2024. Η τουρκική εφημερίδα επιχειρεί να συνδέσει την τότε κινητοποίηση του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού με τις σημερινές εξελίξεις, επισημαίνοντας ότι, όπως τότε η Άγκυρα παρενέβη απέναντι στις ερευνητικές δραστηριότητες, ανάλογη θα μπορούσε να είναι και η αντίδρασή της τώρα.

Μάλιστα, το δημοσίευμα επιχειρεί να αναδείξει και τη γαλλική παρουσία στο έργο, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα στηρίζεται πλέον στη Γαλλία για την προώθησή του. Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται ειδική αναφορά στο γαλλικό ερευνητικό πλοίο, το οποίο πρόκειται να αναλάβει τις σχετικές εργασίες, με την τουρκική πλευρά να επιχειρεί να παρουσιάσει τη σημερινή συγκυρία ως επανάληψη της προηγούμενης κρίσης.

Όπως αναφέρεται, το 2024 το τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό είχε αποστείλει πέντε πολεμικά πλοία στην περιοχή, απέναντι από το ιταλικό ερευνητικό σκάφος «Ievoli Relume» και τα ελληνικά πολεμικά πλοία που βρίσκονταν εκεί, προχωρώντας σε de facto παρεμπόδιση των εργασιών.

«Δύο χρόνια αργότερα, ένα γαλλικό ερευνητικό σκάφος αναλαμβάνει το ίδιο έργο», επισημαίνεται, με το δημοσίευμα να εκπέμπει το μήνυμα ότι η Άγκυρα διατηρεί την ίδια επιχειρησιακή ετοιμότητα και προτίθεται να κινηθεί με ανάλογη αποφασιστικότητα, εφόσον κρίνει ότι θίγονται οι διεκδικήσεις της.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η προσπάθεια της τουρκικής πλευράς να μετατοπίσει το επίκεντρο της συζήτησης από το ίδιο το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης στο ζήτημα της θαλάσσιας δικαιοδοσίας. Όπως υποστηρίζει η «Αϊντινλίκ», το βασικό σημείο αντιπαράθεσης αφορά το ποια χώρα θεωρεί ότι έχει αρμοδιότητα επί των θαλάσσιων περιοχών όπου πραγματοποιούνται οι έρευνες στον βυθό και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορούν αυτές να διεξαχθούν.

«Στο επίκεντρο της διαφωνίας δεν βρίσκεται τόσο το ίδιο το καλώδιο, όσο το ζήτημα της θαλάσσιας δικαιοδοσίας: σε ποιας χώρας την περιοχή αρμοδιότητας πραγματοποιούνται οι έρευνες στον βυθό και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορούν να διεξαχθούν. Η Τουρκία υποστηρίζει ότι ένα τμήμα της διαδρομής του καλωδίου διέρχεται από τη δική της υφαλοκρηπίδα. Για τον λόγο αυτό ζητά να της γνωστοποιούνται εγγράφως οι συντεταγμένες των ερευνητικών δραστηριοτήτων και οι σχετικές εργασίες να πραγματοποιούνται σε συντονισμό με την Άγκυρα», καταλήγει το δημοσίευμα της «Αϊντινλίκ».

Με τον τρόπο αυτό, η τουρκική πλευρά επαναφέρει στο προσκήνιο τις γνωστές θέσεις της για τις θαλάσσιες ζώνες, επιχειρώντας να συνδέσει την υλοποίηση του έργου με την αποδοχή των δικών της όρων και διαδικασιών. Πρόκειται για μια προσέγγιση που δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες στην επανεκκίνηση των ερευνών και αναδεικνύει το εύρος της γεωπολιτικής διάστασης που έχει αποκτήσει η ηλεκτρική διασύνδεση.

Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου: «Θα κάνουμε ό,τι κάναμε και στην Κάσο το 2024!» «Λάδι στη φωτιά» της σύγκρουσης ρίχνουν τα τουρκικά ΜΜΕ – Μεθοδεύσεις για τη δημιουργία θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο και δημιουργία ψυχροπολεμικού κλίματος από τους γείτονες με αφορμή την επανέναρξη των ερευνών

NAVTEX από την Κύπρο για το καλώδιο

Την ίδια ώρα, οι διαδικασίες για την επανέναρξη των ερευνητικών εργασιών προχωρούν σε πρακτικό επίπεδο. Η Κυπριακή Δημοκρατία εξέδωσε NAVTEX για τις έρευνες που αφορούν την πόντιση του τηλεπικοινωνιακού καλωδίου EMC (East to Med Corridor), ενώ σε εξέλιξη βρίσκονται οι απαραίτητες διαδικασίες για την έκδοση αντίστοιχης ελληνικής NAVTEX, η οποία θα αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση.

Σύμφωνα με την κυπριακή αναγγελία, το πλοίο «KOBI RUEGG» πρόκειται να πραγματοποιήσει γεωφυσικές έρευνες για το καλωδιακό σύστημα East to Med Corridor, εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) της Κυπριακής Δημοκρατίας, κατά το χρονικό διάστημα από τις 2 έως τις 15 Νοεμβρίου 2026.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των εργασιών που βρίσκονται σε εξέλιξη για την ανάπτυξη καλωδιακών υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο, την ώρα που το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον και στις κινήσεις της ελληνικής πλευράς για την επανεκκίνηση των ερευνών του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Σε ό,τι αφορά την ελληνική NAVTEX, ο φάκελος αδειοδότησης που υπέβαλε πριν από λίγες ημέρες το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» στο υπουργείο Εξωτερικών βρίσκεται υπό εξέταση από τα συναρμόδια υπουργεία και την Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης. Πρόκειται για το απαραίτητο διαδικαστικό στάδιο που πρέπει να ολοκληρωθεί, προκειμένου να δοθεί η έγκριση για την έναρξη των εργασιών και να ακολουθήσει η έκδοση της σχετικής ναυτικής αναγγελίας.

Με την ολοκλήρωση της αδειοδοτικής διαδικασίας, το σχετικό αίτημα θα διαβιβαστεί στην Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, η οποία θα προχωρήσει στην έκδοση της ελληνικής NAVTEX. Η αναγγελία αναμένεται να τεθεί σε άμεση ισχύ, ανοίγοντας τον δρόμο για τον απόπλου του γαλλικού ερευνητικού σκάφους, το οποίο παραμένει ελλιμενισμένο στο Ηράκλειο και αναμένει την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών.

Η πρώτη ελληνική NAVTEX αναμένεται να καλύπτει τα ελληνικά χωρικά ύδατα στην ευρύτερη περιοχή του Ηρακλείου, από όπου θα ξεκινήσει η πορεία του ερευνητικού πλοίου. Πρόκειται για το αρχικό σκέλος των εργασιών, το οποίο θα προηγηθεί της μετάβασης του σκάφους στις περιοχές όπου θα πραγματοποιηθούν οι επόμενες έρευνες.

Η Κάσος στο επίκεντρο: Το προηγούμενο του Ιουλίου 2024

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην έκδοση των NAVTEX ούτε στην ολοκλήρωση των διοικητικών διαδικασιών. Το σημείο που συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη προσοχή είναι η περιοχή της Κάσου, καθώς εκεί αναμένεται να δοκιμαστούν στην πράξη οι συνθήκες υπό τις οποίες θα εξελιχθούν οι ερευνητικές δραστηριότητες.

Η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή αποτελεί σημείο τριβής εξαιτίας των τουρκικών διεκδικήσεων, όπως αυτές αποτυπώνονται και στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η Άγκυρα επιχειρεί να εντάξει σημαντικά τμήματα της περιοχής στις δικές της διεκδικήσεις επί της υφαλοκρηπίδας, αμφισβητώντας τις ελληνικές θέσεις και δημιουργώντας ένα περιβάλλον έντονης αντιπαράθεσης.

Το προηγούμενο του Ιουλίου του 2024 παραμένει καθοριστικό. Τότε, η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή είχε οδηγήσει σε διακοπή των ερευνητικών εργασιών, αναδεικνύοντας με τον πλέον χαρακτηριστικό τρόπο πόσο εύκολα μια τεχνική δραστηριότητα που αφορά την ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών μπορεί να μετατραπεί σε πεδίο ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.

Σήμερα, με το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» να βρίσκεται στο Ηράκλειο και τις διαδικασίες αδειοδότησης να βρίσκονται σε εξέλιξη, η προσοχή στρέφεται αναπόφευκτα στις επόμενες κινήσεις της Άγκυρας. Οι αναφορές των τουρκικών ΜΜΕ στην αποστολή πολεμικών πλοίων το 2024, σε συνδυασμό με τις απαιτήσεις για προηγούμενη ενημέρωση και συντονισμό, δημιουργούν ένα ιδιαίτερα φορτισμένο κλίμα ενόψει της επανέναρξης των ερευνών.