Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου : Τι ζήτησε ο ΑΔΜΗΕ και γιατί έκανε τελικά πίσω η Κυπριακή Κυβέρνηση-Τι θα γίνει από εδώ και πέρα

Κυβερνητικές πηγές από τη Λευκωσία υπογραμμίζουν ότι «το έργο αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά η βιωσιμότητά του εξαρτάται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις και δεσμεύσεις που έχει αναλάβει ο ΑΔΜΗΕ και αναμένουμε την πλήρη υλοποίησή τους».

Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου : Τι ζήτησε ο ΑΔΜΗΕ και γιατί έκανε τελικά πίσω η Κυπριακή Κυβέρνηση-Τι θα γίνει από εδώ και πέρα

Η ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου – Κρήτης – Ισραήλ δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική πρόκληση μεγάλης κλίμακας, αλλά την ουσιαστική έξοδο της Κύπρου από την ενεργειακή απομόνωση. Παράλληλα, αντανακλά το στοίχημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για πλήρη διασυνδεσιμότητα των κρατών μελών, ενώ στέλνει και ισχυρό γεωπολιτικό μήνυμα στην Τουρκία.

Τον τελευταίο καιρό παρατηρείται μια σχετική σύγχυση, καθώς φαίνεται ότι η Λευκωσία εκφράζεται με «δύο φωνές». Ο Υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός, υποστηρίζει ότι το έργο δεν είναι οικονομικά βιώσιμο και αντιδρά στις προπληρωμές προς τον Φορέα Υλοποίησης, τον ΑΔΜΗΕ. Αντίθετα, ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης προτάσσει τη στρατηγική αξία του έργου, τονίζοντας ότι η υλοποίηση εξαρτάται από τη δέσμευση του ΑΔΜΗΕ να τηρήσει όσα έχει αναλάβει.

Η θέση Κεραυνού

Ο Υπουργός Οικονομικών έχει τονίσει ότι δύο ανεξάρτητοι και σοβαροί φορείς κατέληξαν στο συμπέρασμα πως η διασύνδεση δεν είναι βιώσιμη. Σε δημόσιες δηλώσεις του, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ελέγξει γιατί δεν έχουν ολοκληρωθεί κρίσιμα στάδια του έργου, ενώ απέρριψε την αποδέσμευση κονδυλίου για την πρώτη δόση πληρωμής. Η θέση του συνοψίζεται στην ακόλουθη φράση: «Τεράστιο οικονομικό ρίσκο χωρίς εγγυήσεις».

Η θέση Χριστοδουλίδη

Από την άλλη, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επιμένει στην στρατηγική σημασία του έργου, δηλώνοντας ότι υπάρχει συμφωνία με τον Έλληνα Πρωθυπουργό για την προώθησή του. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η υλοποίηση εξαρτάται από τον ΑΔΜΗΕ, ο οποίος ως Φορέας Υλοποίησης «έχει αναλάβει δεσμεύσεις» και «αναμένεται να τις υλοποιήσει». Η ουσία είναι σαφής: «ναι στο έργο, αλλά όχι σε λευκή επιταγή».

Κυβερνητικές πηγές στη Λευκωσία τόνισαν στο Protothema.gr πως «η στρατηγική αξία του έργου είναι αδιαμφισβήτητη, αλλά η οικονομική βιωσιμότητά του προϋποθέτει την τήρηση συγκεκριμένων δεσμεύσεων από τον ΑΔΜΗΕ». Ερωτηθείσες για τη φαινομενική διαφορά μεταξύ των δηλώσεων Κεραυνού και Χριστοδουλίδη, οι ίδιες πηγές ξεκαθάρισαν: «Δεν υπάρχει αντίφαση· εφόσον υλοποιηθούν οι δεσμεύσεις, το έργο θα είναι βιώσιμο».

Πληροφορίες που διαρρέουν τις τελευταίες ημέρες αναφέρουν ότι ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ενδέχεται να προχωρήσει σε ανασχηματισμό, αντικαθιστώντας τον Υπουργό Οικονομικών.

Τι ζητά ο ΑΔΜΗΕ και ποιοι είναι οι λόγοι επιφυλακτικότητας της Λευκωσίας

Ο ΑΔΜΗΕ έχει αιτηθεί από την Κύπρο συνολικά 125 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2025–2029, δηλαδή 25 εκατ. ευρώ ετησίως, πριν από την εμπορική λειτουργία της διασύνδεσης. Πρόκειται για ρυθμιζόμενο έσοδο που προορίζεται να στηρίξει τη φάση επενδύσεων και τη χρηματοδότηση του έργου. Η Λευκωσία αντιλαμβάνεται αυτή την απαίτηση ως προπληρωμή χωρίς σαφή χρονοδιάγραμμα, πλήρη κοστολόγηση και ξεκάθαρη κατανομή του κινδύνου για τον καταναλωτή.

Παράλληλα, ο ΑΔΜΗΕ έχει παρουσιάσει επικαιροποιημένη ανάλυση κόστους–οφέλους για το σκέλος Κύπρου–Ισραήλ. Σημειώθηκε προσωρινή αναστολή πληρωμών προς τη γαλλική εταιρεία Nexans για την κατασκευή και εγκατάσταση των καλωδίων, γεγονός που προκάλεσε ανησυχία για τον ρυθμό υλοποίησης του έργου.

Η συνολική εκτίμηση για τη διασύνδεση Κύπρου – Κρήτης ανέρχεται στα 1,9 δισ. ευρώ, εκ των οποίων η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εγκρίνει επιχορήγηση 657 εκατ. ευρώ μέσω του CEF. Σε δημόσιες τοποθετήσεις γίνεται λόγος για συνολική ευρωπαϊκή στήριξη που προσεγγίζει τα 800 εκατ. ευρώ. Σε πολιτικό επίπεδο, Ελλάδα και Κύπρος υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης το 2024 για να δρομολογηθεί το έργο.

Στο φόντο, η Ελλάδα ολοκληρώνει εσωτερικές διασυνδέσεις, αναβαθμίζοντας τον ρόλο της ως κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Αθήνα διαμηνύει ότι η διακρατική διασύνδεση «προχωρά», με σαφή προειδοποίηση προς τρίτους για πιθανές συνέπειες σε περίπτωση παρεμπόδισης, σαφές μήνυμα προς την Τουρκία.

Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου : Τι ζήτησε ο ΑΔΜΗΕ και γιατί έκανε τελικά πίσω η Κυπριακή Κυβέρνηση-Τι θα γίνει από εδώ και πέρα

Η μεγάλη εικόνα: Ευρωπαϊκό και γεωπολιτικό πλαίσιο

Η Ευρωπαϊκή Ένωση χαρακτηρίζει το καλώδιο ως έργο κοινού ενδιαφέροντος, μειώνοντας την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, ενισχύοντας την αξιοποίηση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και αυξάνοντας την ανθεκτικότητα των δικτύων. Παρά τις πολιτικές τριβές Λευκωσίας–Αθήνας, η δημόσια στήριξη της Κομισιόν παραμένει συνεχής.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζουν την ηλεκτρική διασύνδεση στο πλαίσιο της ενεργειακής ασφάλειας και της πρωτοβουλίας IMEC, συνδέοντας τα έργα με τη διαφοροποίηση πηγών και την περιφερειακή σταθερότητα. Το Ισραήλ δηλώνει ότι θα πράξει ό,τι χρειάζεται για την προώθηση του έργου, διασφαλίζοντας πρόσβαση στο ευρωπαϊκό δίκτυο και νέες εξαγωγικές ευκαιρίες.

Αντιθέτως, η Τουρκία έχει εκφράσει αντιρρήσεις για την όδευση του καλωδίου, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει διεκδικήσεις της. Η ΕΕ εξέφρασε ενόχληση με τις δηλώσεις της Άγκυρας, ενώ η ελληνική πλευρά επισημαίνει ότι το διεθνές δίκαιο και η οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο καλύπτουν τη νομιμότητα του έργου. Οι τουρκικές παρεμβάσεις μπορούν να καθυστερήσουν εργασίες, αλλά δεν ανατρέπουν ένα ώριμο ευρωπαϊκό έργο που έχει κλειδώσει τεχνικά και χρηματοδοτικά.

Ρίσκο και όφελος

Οικονομικό ρίσκο: Η προείσπραξη ρυθμιζόμενων εσόδων χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα και πλήρες κόστος αποτελεί σημαντικό οικονομικό ρίσκο. Η επιμονή του Υπουργείου Οικονομικών λειτουργεί ως «ασφαλιστική δικλείδα», απαιτώντας διαφάνεια και δεσμεύσεις από τον ΑΔΜΗΕ.

Στρατηγικό όφελος: Η διασύνδεση σπάει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, ενισχύει την ασφάλεια του συστήματος, διευκολύνει την ένταξη ΑΠΕ και αναβαθμίζει τον γεωπολιτικό ρόλο της Λευκωσίας στο τρίγωνο Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ.

Γεωπολιτική ισορροπία: Παρά τις τουρκικές αντιρρήσεις, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και η στρατηγική συμμαχία με Ελλάδα και Ισραήλ δίνουν στο έργο πολιτική βαρύτητα, εφόσον τηρηθούν οι δεσμεύσεις του ΑΔΜΗΕ.

Στο δια ταύτα

Η Κύπρος καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην αποφυγή ασαφών οικονομικών δεσμεύσεων και στη συμμετοχή σε ένα έργο που μπορεί να αλλάξει την ενεργειακή και γεωπολιτική ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης κρατάει ανοιχτή την πόρτα με ρήτρα αξιοπιστίας από τον ΑΔΜΗΕ, ενώ ο Υπουργός Οικονομικών απαιτεί στέρεο έδαφος πριν από οποιαδήποτε πληρωμή.

Η προώθηση του έργου εξαρτάται από ξεκάθαρο πακέτο δεσμεύσεων από τον ΑΔΜΗΕ, επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα και ρυθμιστική απόφαση που θα διασφαλίζει ότι το καλώδιο δεν θα επιβαρύνει υπέρμετρα τον Κύπριο καταναλωτή.