ΗΠΑ: Η ρεπουμπλικανική νίκη Τραμπ για τη φορολογική μεταρρύθμιση σκιάζεται από κοινωνικό και δημοσιονομικό κόστος

Με ενθουσιασμό αλλά και σφοδρές αντιδράσεις ψηφίστηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων το πολυδιαφημισμένο νομοσχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ, που φέρει τον χαρακτηριστικό τίτλο «Ένα Μεγάλο Όμορφο Νομοσχέδιο». Η ψήφισή του αποτέλεσε ένα τακτικό θρίαμβο για τον πρώην πρόεδρο και τους συμμάχους του στους Ρεπουμπλικανούς, ωστόσο συνοδεύεται από έντονη ανησυχία για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες, τόσο στο δημόσιο χρέος όσο και στην κοινωνική συνοχή.

ΗΠΑ: Η ρεπουμπλικανική νίκη Τραμπ για τη φορολογική μεταρρύθμιση σκιάζεται από κοινωνικό και δημοσιονομικό κόστος

Το νομοσχέδιο συνδυάζει εκτεταμένες φορολογικές ελαφρύνσεις, βασισμένες σε μέτρα της πρώτης θητείας Τραμπ, με νέες προτάσεις-«βιτρίνα», όπως μηδενική φορολόγηση φιλοδωρημάτων και υπερωριών. Παράλληλα, εισάγει αυξημένες δαπάνες για την άμυνα, τη μετανάστευση και την τεχνολογική αναβάθμιση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Το κόστος όλων αυτών, όμως, είναι αστρονομικό: σύμφωνα με την εκτίμηση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO), το πακέτο θα εκτινάξει το εθνικό χρέος κατά 2,4 τρισεκατομμύρια δολάρια μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Για να εξισορροπηθεί αυτό το βάρος, το σχέδιο προβλέπει δραστικές περικοπές σε κοινωνικά προγράμματα, με πάνω από 1 τρισ. δολάρια να «κόβονται» από βασικά δίχτυα ασφαλείας. Η πιο ανησυχητική πρόβλεψη είναι η απώλεια πρόσβασης στην ασφάλιση για εκατομμύρια πολίτες: το CBO εκτιμά ότι περίπου 16 εκατομμύρια άνθρωποι θα μείνουν ανασφάλιστοι, κυρίως λόγω των επιπτώσεων στο Medicaid και τη μείωση επιδομάτων.

Η ψήφιση του νομοσχεδίου ήρθε έπειτα από μαραθώνια συνεδρίαση διάρκειας 24 ωρών, όπου οι Ρεπουμπλικανοί επιστράτευσαν κάθε μέσο – από καφέδες μέχρι ενεργειακά ποτά – για να διατηρήσουν τη συνοχή και την ετοιμότητα των μελών τους. Ο ίδιος ο Τραμπ επενέβη προσωπικά, οργανώνοντας συναντήσεις, τηλεφωνικές παρεμβάσεις και επαφές στο ιδιωτικό του θέρετρο στη Φλόριντα, πιέζοντας τους επιφυλακτικούς βουλευτές να συνταχθούν με την κομματική γραμμή. Μέχρι και την παραμονή της ψηφοφορίας, ο Λευκός Οίκος απειλούσε ότι η απόρριψη του νομοσχεδίου θα συνιστούσε «προδοσία» έναντι της κομματικής ενότητας.

ΗΠΑ: Η ρεπουμπλικανική νίκη Τραμπ για τη φορολογική μεταρρύθμιση σκιάζεται από κοινωνικό και δημοσιονομικό κόστος

Το πολιτικό αφήγημα του νομοσχεδίου είναι καθαρά προεκλογικό. Πολλές από τις διατάξεις του αντλούν έμπνευση απευθείας από ομιλίες του Τραμπ σε προεκλογικές συγκεντρώσεις: όπως ο ίδιος δήλωσε, η ιδέα για τη μηδενική φορολόγηση φιλοδωρημάτων γεννήθηκε έπειτα από συνομιλία με μία σερβιτόρα. Αν και κάποιες προτάσεις – όπως η κατάργηση της φορολόγησης κοινωνικών παροχών – τελικά αποσύρθηκαν, στη θέση τους προστέθηκαν συμβολικές φορολογικές ελαφρύνσεις, όπως επιπλέον έκπτωση 4.000 δολαρίων για τους ηλικιωμένους.

Οι υποστηρικτές του νομοσχεδίου δηλώνουν πως πρόκειται για ένα όραμα οικονομικής ανάταξης. «Οι Αμερικανοί θα έχουν περισσότερα χρήματα στην τσέπη τους» δήλωσε ο επικεφαλής της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας, Στιβ Σκαλίζ, σε εκδήλωση συντηρητικών την Τρίτη. Ωστόσο, οι επικριτές κάνουν λόγο για ακραία δημοσιονομική ανευθυνότητα και επικίνδυνη αποδόμηση του κράτους πρόνοιας.

Στο μέτωπο των αγορών, οι εξελίξεις προκάλεσαν νευρικότητα. Με το εθνικό χρέος να ξεπερνά ήδη τα 36 τρισεκατομμύρια, η προοπτική νέας αύξησης χωρίς σαφή χρηματοδότηση ανέβασε τις αποδόσεις των ομολόγων, σηματοδοτώντας επιφυλακτικότητα από τους επενδυτές για τη μακροπρόθεσμη οικονομική σταθερότητα.

Πλέον, το νομοσχέδιο κατευθύνεται προς τη Γερουσία, όπου αναμένονται σημαντικές αλλαγές, καθώς ακόμα και εντός του Ρεπουμπλικανικού κόμματος υπάρχουν ιδεολογικές αντιθέσεις και διαφωνίες ως προς τον βαθμό παρέμβασης του κράτους στην οικονομία.

Παρότι οι Ρεπουμπλικάνοι καταγράφουν προς το παρόν μια πολιτική νίκη, αυτή ενδέχεται να αποδειχθεί πύρρειος αν οι κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες επιβεβαιώσουν τις δυσοίωνες προβλέψεις.