ΗΠΑ και Ιράν μια ανάσα πριν την Κόλαση: Διαπραγματεύσεις–φιάσκο και σενάρια για μεγάλο πόλέμο εβδομάδων στη Μέση Ανατολή

Η ένταση στις σχέσεις Ιράν–ΗΠΑ ανεβαίνει επικίνδυνα, καθώς η Ουάσινγκτον μεταφέρει μαζικά μαχητικά και υποστηρικτικά αεροσκάφη στη Μέση Ανατολή, διαμορφώνοντας τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αεροπορικής ισχύος στην περιοχή εδώ και περισσότερο από δύο δεκαετίες. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ενημερώνεται για σενάρια στρατιωτικών πληγμάτων κατά του Ιράν, από μια περιορισμένη επιχείρηση κατά πυρηνικών και πυραυλικών εγκαταστάσεων μέχρι μια εκστρατεία αποσταθεροποίησης ή και ανατροπής του καθεστώτος της Τεχεράνης. Παράλληλα, οι διαπραγματεύσεις στη Γενεύη για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δείχνουν να προχωρούν με αργά και εύθραυστα βήματα, με τον Λευκό Οίκο να παραδέχεται ότι τα δύο μέρη παραμένουν «πολύ μακριά» σε κρίσιμα ζητήματα. Την ίδια ώρα ο Τραμπ απειλεί: Πιθανή μια συμφωνία με το Ιράν σε 10 ημέρες, αλλιώς θα συμβούν «άσχημα πράγματα»

Τις τελευταίες ημέρες, οι ΗΠΑ έχουν μετακινήσει προηγμένα μαχητικά F-35 και F-22 προς τη Μέση Ανατολή, ενώ ένα δεύτερο αεροπλανοφόρο, φορτωμένο με επιθετικά και αεροσκάφη ηλεκτρονικού πολέμου, πλέει προς την περιοχή. Αεροσκάφη διοίκησης και ελέγχου, κρίσιμα για την οργάνωση ευρείας κλίμακας αεροπορικών επιχειρήσεων, καθώς και ενισχυμένες αντιαεροπορικές άμυνες έχουν ήδη αναπτυχθεί στην περιφέρεια, δίνοντας στις ΗΠΑ τη δυνατότητα όχι για ένα «χειρουργικό» χτύπημα, αλλά για έναν πολλών εβδομάδων πόλεμο κατά του Ιράν. Την ίδια ώρα, Ιρανοί και Αμερικανοί διαπραγματευτές επιχειρούν στη Γενεύη να χτίσουν ένα πλαίσιο συμφωνίας για τον περιορισμό του εμπλουτισμού ουρανίου, με την Τεχεράνη να ετοιμάζεται να καταθέσει πιο αναλυτική πρόταση τις επόμενες εβδομάδες.

Ιράν – ΗΠΑ: Διπλωματία υπό τη σκιά των βομβαρδιστικών

Ο Τραμπ φέρεται να έχει στα χέρια του εισηγήσεις για μια κλιμακούμενη εκστρατεία που θα μπορούσε να περιλαμβάνει στοχευμένες επιθέσεις σε δεκάδες Ιρανούς πολιτικούς και στρατιωτικούς αξιωματούχους, με σαφή στόχο την ανατροπή ή τουλάχιστον την αποδυνάμωση του καθεστώτος. Εναλλακτικό σενάριο προβλέπει πιο περιορισμένη χρήση ισχύος, με πλήγματα αποκλειστικά σε πυρηνικές εγκαταστάσεις και υποδομές βαλλιστικών πυραύλων, κάτι που πάλι προϋποθέτει παρατεταμένη επιχείρηση από αέρα. Ο κύκλος εθνικής ασφάλειας του προέδρου συνεδριάζει στον «Situation Room» συζητώντας όχι μόνο το πώς θα ξεκινήσει ένας πόλεμος, αλλά και το τι θα ακολουθήσει μια πιθανή αποσταθεροποίηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Δημόσια, ο Τραμπ δηλώνει ότι προτιμά μια «μεγάλη συμφωνία» που θα εξαλείφει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, θα διαλύει τα δίκτυα των περιφερειακών του αντιπροσώπων και θα τερματίζει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων, αν και αναγνωρίζει πως η Τεχεράνη δύσκολα θα δεχθεί να εγκαταλείψει το βασικό της αποτρεπτικό όπλο. Ο ίδιος εμφανίζεται να ιεραρχεί ως πρώτη προτεραιότητα τον πυρηνικό φάκελο, ζητώντας δημοσίως από το Ιράν να σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου. Ισραηλινοί αξιωματούχοι, με πρώτο τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, πιέζουν την Ουάσινγκτον να αξιοποιήσει τη στρατιωτική πίεση για περισσότερες παραχωρήσεις από την Τεχεράνη, ιδίως στο ζήτημα των πυραύλων.

Ιράν – ΗΠΑ: Από τα F-22 στον Περσικό

Αν και μέρος της ισχύος μπορεί να προβληθεί από απόσταση, με βομβαρδιστικά B-2 να απογειώνονται απευθείας από τις ΗΠΑ ή από τη βάση Ντιέγκο Γκαρσία, η φυσική παρουσία δεκάδων μαχητικών και υποστηρικτικών αεροσκαφών στην περιοχή στέλνει μήνυμα ετοιμότητας για μια εκτεταμένη επιχείρηση. Στο κοινωνικό του δίκτυο, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι η Ντιέγκο Γκαρσία, αλλά και η αεροπορική βάση Φέρφορντ στο Ηνωμένο Βασίλειο, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ορμητήρια αν δεν υπάρξει συμφωνία με το Ιράν. Με την ανώτερη τεχνολογία stealth και τα όπλα ακριβείας, οι ΗΠΑ διατηρούν σαφές πλεονέκτημα απέναντι σε μια χώρα της οποίας η αεράμυνα έχει ήδη καταπονηθεί από τα ισραηλινά πλήγματα.

Το Ιράν, ωστόσο, δεν είναι άοπλο: διαθέτει ακόμη σημαντικό απόθεμα πυραύλων ικανών να πλήξουν αμερικανικές βάσεις και συμμάχους στην περιοχή, ενώ μπορεί να επιχειρήσει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται κρίσιμος όγκος της παγκόσμιας πετρελαϊκής διακίνησης. Παλαιοί ανώτατοι αξιωματικοί των ΗΠΑ προειδοποιούν ότι μια συμφωνία ίσως αποδειχθεί προτιμότερη από έναν πόλεμο, ελπίζοντας ότι η εντυπωσιακή συγκέντρωση δυνάμεων θα λειτουργήσει αποτρεπτικά και θα πείσει την ιρανική ηγεσία πως ο Τραμπ είναι έτοιμος να χρησιμοποιήσει βία. Παρ’ όλα αυτά, Αμερικανοί και ξένοι αξιωματούχοι φοβούνται πως η Τεχεράνη ενδέχεται απλώς να παγώσει προσωρινά τον εμπλουτισμό, κερδίζοντας χρόνο μέχρι να ολοκληρωθεί η θητεία του Τραμπ.

Ιράν – ΗΠΑ: Το άγνωστο μετά την επίθεση

Στη Μέση Ανατολή, η αμερικανική ανάπτυξη είναι εντυπωσιακή, αλλά δεν θυμίζει τους αριθμούς του Πολέμου του Κόλπου ή της εισβολής στο Ιράκ: δεκάδες μαχητικά και αεροσκάφη υποστήριξης έχουν μεταφερθεί στις βάσεις Μουάφακ Σάλτι στην Ιορδανία και Πρίγκιπας Σουλτάν στη Σαουδική Αραβία, ενώ 13 πλοία, ανάμεσά τους το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln και εννέα αντιτορπιλικά με αντιπυραυλικές δυνατότητες, επιχειρούν ήδη στην περιοχή. Σύντομα αναμένεται να τα ενισχύσει και το υπερσύγχρονο USS Gerald R. Ford με τη δική του ομάδα μάχης, ενώ πρόσθετα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας έχουν αναπτυχθεί σε χώρες της περιοχής. Ταυτόχρονα, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν κλείσει τον εναέριο χώρο τους σε ενδεχόμενα αμερικανικά πλήγματα, περιορίζοντας τις επιλογές πτήσης και ενισχύοντας τον ρόλο της Ιορδανίας.

Το Πεντάγωνο, πάντως, δεν έχει σαφή απάντηση στο ερώτημα τι θα ακολουθήσει μετά μια επιτυχή εκστρατεία εναντίον του Ιράν. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο παραδέχθηκε στο Κογκρέσο ότι η Ουάσινγκτον δεν γνωρίζει ποιος θα μπορούσε να διαδεχθεί τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, με πολλούς αναλυτές να θεωρούν πως ο επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης είναι ο επικρατέστερος. Αντικαθεστωτικοί Ιρανοί, τους οποίους ο Τραμπ είχε υποσχεθεί να στηρίξει μετά τις βίαια κατασταλθείσες διαδηλώσεις του Ιανουαρίου, ίσως δουν σε μια αμερικανική επίθεση ευκαιρία να επιστρέψουν στους δρόμους, γεγονός που θα φέρει τις ΗΠΑ μπροστά σε ένα νέο δίλημμα για το αν θα παρατείνουν τον πόλεμο για να στηρίξουν μια πιθανή αλλαγή καθεστώτος, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.

Όπως επισημαίνει ο ειδικός στην αεροπορική ισχύ Έλιοτ Κόεν, μια παρατεταμένη και «τιμωρητική» αεροεκστρατεία θα μπορούσε να φθείρει τόσο την ιρανική ηγεσία, ώστε οι επιζώντες της ελίτ να αποδεχθούν έναν ευρύ συμβιβασμό με την Ουάσινγκτον. Σε κάθε περίπτωση, το ρολόι μετρά αντίστροφα: όσο η διπλωματία δεν αποδίδει, τόσο ο πειρασμός της χρήσης βίας μεγαλώνει, μετατρέποντας την κόντρα Ιράν–ΗΠΑ από διαπραγμάτευση σε επικίνδυνο παίγνιο υψηλού ρίσκου για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.