ΗΠΑ: Λίγους μήνες πριν τις ενδιάμεσες εκλογές η δημοτικότητα του Τραμπ καταρρέει – Οικονομία, ακρίβεια και παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν απειλούν να μετατρέψουν τις κάλπες σε δημοψήφισμα για τον Αμερικανό Πρόεδρο ενώ οι Δημοκρατικοί αποκτούν προβάδισμα στο μεγάλο «κάστρο» των Ρεπουμπλικανών

Λιγότερο από τρεις μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν ένα ολοένα και πιο δύσκολο πολιτικό περιβάλλον για τον Ντόναλντ Τραμπ και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.

Η οικονομία, η ακρίβεια και η παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν συνθέτουν ένα σκηνικό που απειλεί να μετατρέψει τις κάλπες σε δημοψήφισμα για την προεδρία του.

Σύμφωνα με έρευνα των Financial Times και της Focaldata, το 53% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων δηλώνει ότι βρίσκεται σε χειρότερη οικονομική κατάσταση από όταν ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025. Το ποσοστό ανεβαίνει στο 57% μεταξύ των ανεξάρτητων ψηφοφόρων, ενώ ακόμη και το ένα τέταρτο των Ρεπουμπλικανών αναφέρει επιδείνωση των οικονομικών του συνθηκών.

Την ίδια στιγμή, σχεδόν δύο στους τρεις ψηφοφόρους αποδοκιμάζουν τους χειρισμούς του προέδρου στο ζήτημα του πληθωρισμού και του κόστους ζωής, δημιουργώντας μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για τον Λευκό Οίκο.

Οι Δημοκρατικοί αποκτούν προβάδισμα στο μεγάλο «κάστρο» των Ρεπουμπλικανών

Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο για τους Ρεπουμπλικανούς δεν είναι μόνο η πτώση της δημοτικότητας του Τραμπ, αλλά η μεταβολή που καταγράφεται στην αντίληψη των πολιτών για την οικονομία.

Δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos δείχνει ότι το 37% των Αμερικανών εμπιστεύεται περισσότερο τους Δημοκρατικούς για τη διαχείριση της οικονομίας, έναντι 36% που επιλέγει τους Ρεπουμπλικανούς. Αν και η διαφορά είναι μικρή, έχει ιδιαίτερη ιστορική σημασία, καθώς είναι η πρώτη φορά εδώ και σχεδόν μία δεκαετία που οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται μπροστά σε αυτόν τον δείκτη.

Παράλληλα, οι Δημοκρατικοί προηγούνται και στο υποθετικό ερώτημα για την ψήφο στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ενώ μεταξύ των ανεξάρτητων ψηφοφόρων το προβάδισμά τους διευρύνεται ακόμη περισσότερο.

Για τους επιτελείς του Λευκού Οίκου, ο συνδυασμός χαμηλής δημοτικότητας του προέδρου, αρνητικής αξιολόγησης της οικονομίας και αυξημένης εμπιστοσύνης προς τους Δημοκρατικούς συνιστά ίσως το πιο ανησυχητικό προεκλογικό σενάριο.

Η ακρίβεια παραμένει ο μεγαλύτερος αντίπαλος του Τραμπ

Το πρόβλημα για τον Αμερικανό πρόεδρο δεν είναι απαραίτητα ότι η οικονομία βρίσκεται σε ύφεση. Είναι ότι εκατομμύρια πολίτες δεν νιώθουν βελτίωση στην καθημερινότητά τους.

Έρευνα των Washington Post/Ipsos καταγράφει ότι το 54% των ψηφοφόρων θεωρεί την οικονομία και τις υψηλές τιμές βασικό παράγοντα για την ψήφο του στις εκλογές. Αντίθετα, μόλις το 20% θεωρεί την εξωτερική πολιτική εξίσου σημαντικό ζήτημα.

Ακόμη πιο ανησυχητικό για την κυβέρνηση είναι ότι σχεδόν οι μισοί Αμερικανοί περιμένουν επιδείνωση της οικονομίας μέσα στον επόμενο χρόνο, ενώ μόλις ένας στους πέντε προβλέπει βελτίωση.

Οι χαμηλότερες εισοδηματικές ομάδες εμφανίζονται ιδιαίτερα πιεσμένες. Το 82% όσων έχουν ετήσιο εισόδημα κάτω από 50.000 δολάρια θεωρεί ότι το κόστος των τροφίμων έχει καταστεί μη προσιτό, ποσοστό αισθητά υψηλότερο από εκείνο των υψηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων.

Από το «κόστος του Μπάιντεν» στο πολιτικό κόστος του Τραμπ

Η ακρίβεια αποτέλεσε το βασικό όπλο του Τραμπ κατά την προεκλογική εκστρατεία του 2024 απέναντι στον Τζο Μπάιντεν.

Οι υψηλές τιμές σε τρόφιμα, καύσιμα και βασικά αγαθά χρησιμοποιήθηκαν ως βασικό επιχείρημα κατά των Δημοκρατικών. Ωστόσο, σήμερα η ίδια ακριβώς συζήτηση φαίνεται να επιστρέφει ως μπούμερανγκ στον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο.

Παρότι η αύξηση των τιμών των τροφίμων κατά τη δεύτερη θητεία του Τραμπ είναι χαμηλότερη από εκείνη που είχε καταγραφεί στην αρχή της προεδρίας Μπάιντεν, οι καταναλωτές εξακολουθούν να βλέπουν ακριβά προϊόντα στα ράφια των σούπερ μάρκετ και υψηλό κόστος διαβίωσης.

Και στην πολιτική, συχνά μεγαλύτερη σημασία έχει το πώς νιώθουν οι πολίτες παρά οι ίδιοι οι οικονομικοί δείκτες.

Ο πόλεμος με το Ιράν μετατρέπεται σε εσωτερικό πολιτικό πρόβλημα

Την πίεση στην οικονομία ενισχύει και η κρίση με το Ιράν.

Η παρατεταμένη στρατιωτική αντιπαράθεση έχει προκαλέσει ανησυχία στις αγορές ενέργειας, ενώ η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ συνεχίζει να τροφοδοτεί φόβους για τις τιμές του πετρελαίου.

Σύμφωνα με έρευνα των Washington Post/Ipsos, το 59% των Αμερικανών δεν πιστεύει ότι οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου θα οδηγήσουν σε ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών της βενζίνης.

Ακόμη χειρότερα για τον πρόεδρο, δημοσκόπηση του Fox News καταγράφει μόλις 34% θετικές γνώμες για τον χειρισμό του ζητήματος του Ιράν, με το 66% να εκφράζει αρνητική άποψη.

Η εξωτερική πολιτική, επομένως, δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα απομονωμένο θέμα. Οι ψηφοφόροι τη συνδέουν άμεσα με το κόστος καυσίμων, μεταφορών και αγαθών, μετατρέποντας μια διεθνή κρίση σε καθημερινή οικονομική ανησυχία.

Οι αριθμοί του Fox News εκπέμπουν συναγερμό

Οι τελευταίες μετρήσεις του Fox News αποτυπώνουν με σαφήνεια τη δυσκολία που αντιμετωπίζει ο Τραμπ.

Μόλις το 39% αξιολογεί θετικά το συνολικό έργο του, έναντι 60% που εκφράζει αρνητική γνώμη. Στην οικονομία οι θετικές αξιολογήσεις περιορίζονται στο 33%, ενώ στο ζήτημα του πληθωρισμού μόλις το 27% εγκρίνει τους χειρισμούς του προέδρου.

Ταυτόχρονα, τρία στα τέσσερα αμερικανικά νοικοκυριά δηλώνουν ότι ο πληθωρισμός έχει επηρεάσει αρνητικά τα οικονομικά τους, ενώ περισσότεροι από τους μισούς πολίτες αναμένουν νέα επιδείνωση μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες.

Η Βουλή παραμένει ο πιο αδύναμος κρίκος των Ρεπουμπλικανών

Οι Ρεπουμπλικανοί εξακολουθούν να ελέγχουν το Κογκρέσο, όμως η πλειοψηφία τους στη Βουλή των Αντιπροσώπων είναι εξαιρετικά οριακή.

Οι περισσότερες πολιτικές αναλύσεις συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι οι Δημοκρατικοί έχουν πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να ανακτήσουν τη Βουλή απ’ ό,τι να κερδίσουν τη Γερουσία, όπου η σημερινή αριθμητική σύνθεση ευνοεί τους Ρεπουμπλικανούς.

Αυτός είναι και ο λόγος που οι εκλογές του 2026 αντιμετωπίζονται ήδη ως μια κρίσιμη δοκιμασία για την προεδρία Τραμπ.

Υπάρχει ακόμη χρόνος για ανατροπή;

Παρά τη δύσκολη εικόνα, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει χάσει κάθε περιθώριο πολιτικής ανάκαμψης.

Η δημοσκόπηση του Marquette Law School κατέγραψε μικρή βελτίωση στα ποσοστά αποδοχής του κατά τους τελευταίους μήνες, εξέλιξη που συνδέεται κυρίως με την αποκλιμάκωση των τιμών σε καύσιμα και τρόφιμα.

Μια περαιτέρω υποχώρηση του πληθωρισμού, η μείωση των τιμών ενέργειας ή μια διπλωματική εξέλιξη στο μέτωπο του Ιράν θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν το πολιτικό σκηνικό πριν από τον Νοέμβριο.

Ωστόσο, ο χρόνος για τον Λευκό Οίκο περιορίζεται.

Οι εκλογές θα γίνουν δημοψήφισμα για τον Τραμπ;

Παρότι ο Τραμπ δεν είναι υποψήφιος στις ενδιάμεσες εκλογές, η προσωπική του δημοτικότητα αναμένεται να παίξει καθοριστικό ρόλο στο τελικό αποτέλεσμα.

Οι Δημοκρατικοί επιδιώκουν να μετατρέψουν την αναμέτρηση σε κρίση για την οικονομία, την ακρίβεια, τις τιμές των καυσίμων και τον πόλεμο με το Ιράν.
Από την άλλη πλευρά, οι Ρεπουμπλικανοί επιχειρούν να στρέψουν τη συζήτηση σε θέματα όπου εξακολουθούν να διατηρούν πλεονέκτημα, όπως η εγκληματικότητα, η μετανάστευση και η εθνική ασφάλεια.
Η μάχη των επόμενων μηνών δεν θα κριθεί μόνο από τα δημοσκοπικά ποσοστά. Θα κριθεί κυρίως από το ποια παράταξη θα καταφέρει να επιβάλει τη δική της ατζέντα στην προεκλογική συζήτηση.

Η εικόνα τρεις μήνες πριν από τις κάλπες

Αν οι σημερινές τάσεις παραμείνουν αμετάβλητες έως τις 3 Νοεμβρίου, οι Ρεπουμπλικανοί θα βρεθούν αντιμέτωποι με μία από τις πιο δύσκολες εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών.

Η οικονομία και το κόστος ζωής κυριαρχούν στις ανησυχίες των ψηφοφόρων, οι Δημοκρατικοί εμφανίζουν αυξανόμενη δυναμική και ο Τραμπ βλέπει το βασικό πολιτικό του πλεονέκτημα να μετατρέπεται στη μεγαλύτερη αδυναμία του.

Για έναν πρόεδρο που επέστρεψε στον Λευκό Οίκο υποσχόμενος να μειώσει την ακρίβεια και να ελαφρύνει τα αμερικανικά νοικοκυριά, η δυσαρέσκεια γύρω από το κόστος ζωής ίσως αποδειχθεί ο πιο επικίνδυνος αντίπαλος στην πορεία προς τις κάλπες.