ΗΠΑ: Παροπλίστηκε το USS San Juan μετά από 38 χρόνια και φούντωσαν οι φήμες για μεγάλη κρίση στον Αμερικανικό υποβρυχιακό στόλο

Μια ακόμη σημαντική αποχώρηση από τον αμερικανικό υποβρυχιακό στόλο καταγράφηκε στις 6 Αυγούστου 2026, καθώς το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ έθεσε εκτός υπηρεσίας το πυρηνοκίνητο επιθετικό υποβρύχιο USS San Juan (SSN-751), έπειτα από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες επιχειρησιακής δράσης.

Η τελετή πραγματοποιήθηκε στο Naval Undersea Museum στο Keyport της Ουάσινγκτον, ακριβώς 38 χρόνια μετά την ένταξη του υποβρυχίου σε ενεργό υπηρεσία. Η αποχώρησή του, ωστόσο, αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ΗΠΑ προσπαθούν να διαχειριστούν το αυξανόμενο χάσμα ανάμεσα στις αποσύρσεις παλαιότερων SSN και την παράδοση νέων υποβρυχίων κλάσης Virginia.

ΤΟ USS SAN JUAN ΠΟΥ ΕΓΡΑΨΕ ΙΣΤΟΡΙΑ

Το San Juan αποτέλεσε το πρώτο υποβρύχιο της βελτιωμένης έκδοσης της κλάσης Los Angeles, γνωστής ως 688i.

Η συγκεκριμένη παραλλαγή ενσωμάτωσε σειρά τεχνολογικών αλλαγών που σχεδιάστηκαν για να αυξήσουν την επιβιωσιμότητα, την επιχειρησιακή ευελιξία και τις δυνατότητες εντοπισμού εχθρικών υποβρυχίων.

Μεταξύ των χαρακτηριστικών που ενσωματώθηκαν ήταν τροποποιημένα πτερύγια κατάδυσης στην πλώρη, ενισχυμένη κατασκευή του ιστίου για επιχειρήσεις σε αρκτικές περιοχές, καθώς και προηγμένα συστήματα μάχης και αισθητήρων.

Οι τεχνολογικές λύσεις του San Juan αποτέλεσαν στη συνέχεια σημείο αναφοράς για την εξέλιξη των αμερικανικών πυρηνοκίνητων επιθετικών υποβρυχίων.

38 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Η ιστορία του υποβρυχίου ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Η σχετική σύμβαση για την κατασκευή του ανατέθηκε στη General Dynamics Electric Boat το 1982.

Η κατασκευή άρχισε στο Γκρότον του Κονέκτικατ, ενώ η καθέλκυση πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 1986. Στις 6 Αυγούστου 1988, το San Juan εντάχθηκε επίσημα στον αμερικανικό στόλο.

Με μήκος περίπου 110 μέτρα και εκτόπισμα άνω των 6.000 τόνων σε κατάδυση, το υποβρύχιο κινούνταν με τη βοήθεια πυρηνικού αντιδραστήρα και μπορούσε να πραγματοποιεί μακράς διάρκειας αποστολές χωρίς την ανάγκη συμβατικού ανεφοδιασμού καυσίμων.

Ο οπλισμός του περιλάμβανε τέσσερις τορπιλοσωλήνες των 533 χιλιοστών, ενώ διέθετε επίσης 12 κάθετες κυψέλες εκτόξευσης για πυραύλους Tomahawk.

Η τελευταία του επιχειρησιακή ανάπτυξη ολοκληρώθηκε το 2023, με το υποβρύχιο να έχει διανύσει συνολικά δεκάδες χιλιάδες ναυτικά μίλια κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας του.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΟΥΑΣΙΝΓΚΤΟΝ

Πίσω όμως από την απόσυρση ενός ακόμη παλαιού υποβρυχίου βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα.

Ο αμερικανικός στόλος επιθετικών πυρηνοκίνητων υποβρυχίων βρίσκεται αντιμέτωπος με σοβαρή πίεση ανανέωσης, καθώς πολλά από τα σκάφη της κλάσης Los Angeles έχουν πλέον ξεπεράσει τα 30 χρόνια υπηρεσίας.

Την ίδια στιγμή, η παραγωγή των νέων υποβρυχίων κλάσης Virginia δεν εξελίσσεται με ρυθμό αρκετό ώστε να αντισταθμίσει πλήρως τις αποσύρσεις.

Αυτό δημιουργεί ένα επικίνδυνο κενό: τα παλαιότερα υποβρύχια φεύγουν από τον στόλο ταχύτερα από όσο αντικαθίστανται από καινούργια.

ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΑΝΗΣΥΧΙΑ

Οι εκτιμήσεις που περιγράφονται στην ανάλυση δείχνουν ότι ο αριθμός των αμερικανικών επιθετικών υποβρυχίων μπορεί να υποχωρήσει σημαντικά τα επόμενα χρόνια.

Από περίπου 52 SSN το 2020, ο αριθμός είχε μειωθεί περίπου στα 49-50 το 2025 και προβλέπεται να κινηθεί προς τα 46-47 γύρω στο 2030.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο εάν συγκριθεί με τη μακροπρόθεσμη αμερικανική απαίτηση για περίπου 66 επιθετικά υποβρύχια.

Με άλλα λόγια, η Ουάσινγκτον κινδυνεύει να βρεθεί με έναν στόλο αισθητά μικρότερο από αυτόν που θεωρεί απαραίτητο για την κάλυψη των παγκόσμιων στρατηγικών της αναγκών.

Η «ΨΑΛΙΔΑ» ΜΕΤΑΞΥ VIRGINIA ΚΑΙ LOS ANGELES

Για να διατηρηθεί σταθερός ο αριθμός των SSN, θα απαιτούνταν η ένταξη περίπου δύο νέων Virginia κάθε χρόνο.

Ωστόσο, οι ανάγκες είναι ακόμη μεγαλύτερες λόγω των δεσμεύσεων των ΗΠΑ στο πλαίσιο της συμφωνίας AUKUS, αλλά και των απαιτήσεων που προκύπτουν από την παγκόσμια στρατιωτική παρουσία της Ουάσινγκτον.

Η πραγματική παραγωγή, σύμφωνα με την ανάλυση, παραμένει χαμηλότερη από τον απαιτούμενο ρυθμό.

Έτσι, εάν μέσα σε μία χρονιά αποσυρθούν δύο ή τρία Los Angeles και ενταχθεί μόλις ένα νέο Virginia, το συνολικό μέγεθος του στόλου μειώνεται παρά το γεγονός ότι η ναυπήγηση νέων υποβρυχίων συνεχίζεται.

ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΓΗΡΑΝΣΗΣ

Η διατήρηση ενός πυρηνοκίνητου υποβρυχίου σε υπηρεσία για περισσότερες από τρεις δεκαετίες δεν είναι απλή υπόθεση.

Τα παλαιότερα σκάφη χρειάζονται εκτεταμένες εργασίες σε συστήματα πρόωσης, σωληνώσεις, ηλεκτρολογικό εξοπλισμό, σόναρ και δομικά στοιχεία. Παράλληλα, η συντήρηση των πυρηνικών εγκαταστάσεων απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό και αυστηρές διαδικασίες.

Το ίδιο εξειδικευμένο ανθρώπινο και βιομηχανικό δυναμικό απαιτείται όμως και για την κατασκευή των νέων Virginia, δημιουργώντας πρόσθετη πίεση στην αμερικανική ναυπηγική βιομηχανία.

ΜΙΑ ΑΠΟΣΥΡΣΗ ΜΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΣΗΜΑΣΙΑ

Η αποχώρηση του USS San Juan δεν αποτελεί απλώς το τέλος της διαδρομής ενός υποβρυχίου που υπηρέτησε επί 38 χρόνια.

Αποτελεί ταυτόχρονα σύμβολο της μετάβασης από τον παλαιό στόλο Los Angeles στη νέα εποχή των Virginia, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσινγκτον καλείται να αυξήσει την υποβρύχια ισχύ της απέναντι στις αυξανόμενες απαιτήσεις σε Ευρώπη, Ειρηνικό και Ινδο-Ειρηνικό.

Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι εάν οι νέες ναυπηγήσεις θα μπορέσουν να καλύψουν εγκαίρως το κενό που δημιουργούν οι μαζικές αποσύρσεις των παλαιότερων σκαφών.

Για τις ΗΠΑ, η μάχη δεν βρίσκεται μόνο στην κατασκευή ενός καλύτερου υποβρυχίου. Βρίσκεται και στην ικανότητα να διατηρήσουν επαρκή αριθμό υποβρυχίων έτοιμων για επιχειρήσεις, τη στιγμή που ένα μεγάλο μέρος του υπάρχοντος στόλου γερνά ταυτόχρονα.