ΗΠΑ: Το «μοιραίο λάθος» των Αμερικανών σε περίπτωση πολέμου με την Κίνα-Ποιος θα είχε «το πάνω χέρι» σε μια ενδεχόμενη σύγκρουση;

Κόντρα στην κυρίαρχη στρατιωτική αντίληψη στην Ουάσινγκτον, μια ανάλυση από τον Franz-Stefan Gady του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών σκιαγραφεί μια διαφορετική και δυνητικά πιο επικίνδυνη εξέλιξη σε περίπτωση ένοπλης αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.

ΗΠΑ: Το «μοιραίο λάθος» των Αμερικανών σε περίπτωση πολέμου με την Κίνα-Ποιος θα είχε «το πάνω χέρι» σε μια ενδεχόμενη σύγκρουση;

Στη δημόσια και στις περισσότερες στρατιωτικές εκτιμήσεις στις ΗΠΑ επικρατεί η πεποίθηση ότι, σε έναν πόλεμο με την Κίνα, οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν με γρήγορα, ακριβείας πλήγματα να εξουδετερώσουν κρίσιμες κινεζικές υποδομές — εκτοξευτές πυραύλων, κέντρα διοίκησης, δίκτυα επικοινωνιών — και έτσι να αποδομήσουν την ικανότητα αντίδρασης του Πεκίνου. Όμως, υποστηρίζει ο Gady, η ίδια αυτή τεχνολογική και επιχειρησιακή υπεροχή μπορεί να παραγάγει μια επικίνδυνη δυναμική: η Κίνα, μπροστά στον κίνδυνο ταχύτατης απομείωσης του οπλοστασίου της, μπορεί να επιλέξει ριζοσπαστική κλιμάκωση — ακόμη και χρήση πυρηνικών — για να αποφύγει την πλήρη αποψίλωση των δυνατοτήτων της.

Παρά την ταχύτατη επέκταση του κινεζικού πυρηνικού οπλοστασίου, αυτό παραμένει μικρότερο από το αμερικανικό — περίπου 600 επιχειρησιακές κεφαλές έναντι ~3.700 για τις ΗΠΑ (εκτιμήσεις 2024).

Αυτή η σχετική «συγκέντρωση» δυνάμεων — δηλαδή η μικρότερη, αλλά ευάλωτη, δομή αποτροπής — καθιστά το Πεκίνο πιο πιθανό να αντιδράσει νωρίς και αποφασιστικά εφόσον θεωρήσει ότι η ικανότητα του να απαντήσει εξουδετερώνεται.

Σύμφωνα με τον Gady, το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι αποκλειστικά το κινεζικό πυρηνικό δόγμα, αλλά ο τρόπος που οι ΗΠΑ σκέφτονται και οργανώνουν τη σύγκρουση: η αμερικανική τακτική «παραλύσεως» των αντιπάλων μπορεί να θεωρηθεί από το Πεκίνο ως άμεση απειλή κατά της δικής του πυρηνικής αποτροπής. Ιδιαίτερο ρόλο παίζουν τα κινεζικά συστήματα «διπλής ικανότητας» — εκτοξευτές που μπορούν να εκτοξεύσουν είτε συμβατικές είτε πυρηνικές κεφαλές (π.χ. DF‑21, DF‑26).

Εάν οι ΗΠΑ στοχεύσουν τέτοια συστήματα για να ελαχιστοποιήσουν απειλές κατά αμερικανικών ή συμμαχικών δυνάμεων, η κινεζική ηγεσία μπορεί να τα ερμηνεύσει ως προάγγελο πρώτου πυρηνικού πλήγματος, και υπό πίεση να αντιδράσει προληπτικά.

Ο Gady τονίζει ότι οι αμερικανικοί επιτελείς βρίσκονται παγιδευμένοι: αν επιμείνουν στο πρότυπο του γρήγορου, αποφασιστικού πλήγματος που σχεδιάζουν, αυξάνουν τον κίνδυνο πρόκλησης κλιμάκωσης. Από την άλλη, η πραγματικότητα των περιορισμένων πόρων και το κόστος μακρόχρονου πολέμου σημαίνει ότι αυτά τα επιχειρησιακά σχέδια ίσως και να μην είναι πρακτικά — στα πολεμικά παίγνια προβλέπεται εξάντληση κρίσιμων αποθεμάτων πυραύλων σε μέρες έως εβδομάδες.

Ο αναλυτής υπενθυμίζει ιστορικά παραδείγματα όπου παρά την απομάκρυνση ηγετών/διοικητών, οι δυνάμεις συνεχίζουν να πολεμούν — γεγονός που καταδεικνύει πόσο απατηρή είναι η υπόθεση ότι η εξουδετέρωση διοίκησης οδηγεί άμεσα σε παράδοξη ή άμεση κατάρρευση της μάχης.

ΗΠΑ: Το «μοιραίο λάθος» των Αμερικανών σε περίπτωση πολέμου με την Κίνα-Ποιος θα είχε «το πάνω χέρι» σε μια ενδεχόμενη σύγκρουση;

Ο κίνδυνος δεν είναι τοπικός. Η αμερικανική στρατιωτική αντίληψη επηρεάζει ευθέως τις σχετικές επιχειρησιακές έννοιες εντός του ΝΑΤΟ. Αν οι αμερικανικές πρακτικές ενέχουν ενσωματωμένους μηχανισμούς κλιμάκωσης που δεν κατανοούνται πλήρως εκτός συγκεκριμένων στρατιωτικών κύκλων, αυτό δημιουργεί «γεωμοιραία» ρίσκα για την Ευρώπη — ειδικά αν γίνει μεταφόρτωση προϋποθέσεων ή προσδοκιών για διαχείριση σύγκρουσης μεγάλης κλίμακας.

Συναντήσεις του Gady με αξιωματούχους του NATO και υψηλόβαθμους Γερμανούς δείχνουν ότι υπάρχει χάσμα ανάμεσα σε πολιτικές προσδοκίες και τα στρατιωτικά επιχειρησιακά σενάρια — χάσμα που μπορεί να αποβεί επικίνδυνο σε καιρό κρίσης.

Ως αντίδοτο, ο Gady προτείνει μια «έξυπνη φθορά» — δηλαδή μια στρατηγική που επαναφέρει την αποτροπή στον ρόλο της άμυνας μέσω άρνησης (denial) παρά στην επιδίωξη γρήγορης παράλυσης του αντιπάλου. Αυτό σημαίνει αποφυγή ευρείας, στοχευμένης καταστροφής υποδομών διοίκησης και ελέγχου που θα μπορούσαν να συνδεθούν με το κινεζικό πυρηνικό αποτρεπτικό — καθώς τέτοιες ενέργειες μπορεί να εκληφθούν ως απειλή για την «επιβίωση» του καθεστώτος και να προκαλέσουν δραστική αντίδραση.

Η «έξυπνη φθορά» δίνει προτεραιότητα σε ικανότητες που αντέχουν σε παρατεταμένη σύγκρουση: αυξημένη παραγωγή τορπιλών και πυρομαχικών για ναυτικές επιχειρήσεις, μεγάλης κλίμακας βραχύτερου βεληνεκούς ΜΕΑ για την εγγύς μάχη, καθώς και ενισχυμένα αντιαεροπορικά/αντιπυραυλικά συστήματα για την άμυνα απέναντι σε εισβολή. Δεν προτείνει την εγκατάλειψη ικανοτήτων βαθιών πληγμάτων, αλλά την επανατοποθέτησή τους ως εργαλεία διαμόρφωσης του πεδίου μάχης και όχι ως μοχλό για «μια και έξω» αποφασιστική νίκη.

Τέλος, ο Gady υπενθυμίζει την πιο σκληρή αλήθεια: ακόμα κι αν υιοθετηθεί μια πιο ρεαλιστική, φθαρτική προσέγγιση, οι ΗΠΑ πρέπει να απαντήσουν στο θεμελιώδες πολιτικό ερώτημα — τι είναι διατεθειμένες να θυσιάσουν για την υπεράσπιση της Ταϊβάν; Οι προβλέψεις περί πιθανών απωλειών (μέρος του αμερικανικού στόλου, αεροπορικά μέσα, χιλιάδες νεκροί) καθιστούν σαφές ότι κάθε στρατηγική απαιτεί ειλικρινή δημόσια και πολιτική συζήτηση για το κόστος — και για το όριο που δεν πρέπει να ξεπεραστεί ώστε να αποφευχθεί η καταστροφική πυρηνική κλιμάκωση.