ΗΠΑ vs Ευρώπη: Ο εμπορικός πόλεμος φουντώνει – Επιστρέφουμε στον προστατευτισμό;

Σε ένα ολοένα και πιο πολωμένο παγκόσμιο περιβάλλον, οι φωνές υπέρ της ελευθερίας στο εμπόριο φαίνεται να υποχωρούν μπροστά σε ένα κύμα προστατευτισμού που θυμίζει έντονα τις πρακτικές του μεσοπολέμου.

Από την Ουάσιγκτον ως τη Μόσχα και από τις Βρυξέλλες ως το Ανόι, κυβερνήσεις ανασχηματίζουν την εμπορική τους πολιτική, αυξάνοντας τους δασμούς και επιβάλλοντας περιορισμούς, σε μια εξέλιξη που θυμίζει επικίνδυνα τη δεκαετία του 1930. Αν και οι οικονομικές συνθήκες του σήμερα διαφέρουν, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι διαρκείας και βαθιές.

Σε όλο τον πλανήτη, οι φραγμοί στο διεθνές εμπόριο αυξάνονται με ρυθμό που είχε να παρατηρηθεί εδώ και δεκαετίες. Το νέο κύμα προστατευτισμού φαίνεται να επιστρέφει σε πρακτικές που συνέβαλαν στην εμβάθυνση της Μεγάλης Ύφεσης του 1930. Η επανεμφάνιση του Ντόναλντ Τραμπ στο πολιτικό προσκήνιο των ΗΠΑ συνοδεύεται από νέες απειλές δασμολογικών μέτρων, αλλά ακόμα και χωρίς την επίσημη επιστροφή του, πολλές χώρες ενίσχυαν ήδη τους δικούς τους εμπορικούς φραγμούς – ιδιαίτερα απέναντι στην Κίνα.

Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στους αμερικανικούς δασμούς: από την Ευρώπη ως την Ασία, κράτη σπεύδουν να προστατέψουν τις εγχώριες βιομηχανίες τους από την αύξηση των φθηνών εισαγωγών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, για παράδειγμα, ανακοίνωσε νέα μέτρα για να προστατεύσει τις βιομηχανίες χάλυβα και αλουμινίου από τις παρενέργειες των αμερικανικών δασμών.

Οικονομολόγοι υπογραμμίζουν ότι η σημερινή κατάσταση δεν είναι εντελώς συγκρίσιμη με τη Μεγάλη Ύφεση. Οι δασμοί παγκοσμίως είναι ακόμη σε χαμηλότερα επίπεδα συγκριτικά με εκείνη την περίοδο. Ωστόσο, η άνοδος των εμπορικών φραγμών ενέχει σημαντικούς κινδύνους όπως η αναχαίτιση της ανάπτυξης, αύξηση του κόστους ζωής και επιδείνωση των διεθνών σχέσεων.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, που δημιουργήθηκε για να αποτρέψει τέτοιες καταστάσεις, έχει πλέον χάσει μεγάλο μέρος της επιρροής του, ιδιαίτερα μετά την απόφαση των ΗΠΑ να μπλοκάρουν τον διορισμό δικαστών στο ανώτατο όργανο επίλυσης διαφορών του.

Ο εμπορικός πόλεμος φουντώνει – Τα νούμερα είναι αποκαλυπτικά

Η εμπορική πολιτική του Τραμπ, βασισμένη στο δόγμα ότι το ελεύθερο εμπόριο ζημιώνει τις ΗΠΑ, απειλεί να κλιμακωθεί περαιτέρω, καθώς σχεδιάζει να επιβάλει επιπλέον δασμούς σε κρίσιμους τομείς, όπως τα φαρμακευτικά, οι ημιαγωγοί και τα αυτοκίνητα. Αυτό πυροδοτεί ένα κύμα ανταποδοτικών μέτρων από χώρες όπως ο Καναδάς, η Νότια Κορέα, το Βιετνάμ, η Ινδονησία και η Ρωσία, με στόχο συχνά τις εισαγωγές από την Κίνα.

Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Σύμφωνα με τον οργανισμό Global Trade Alert, στις αρχές Μαρτίου υπήρχαν 4.650 ενεργοί περιορισμοί εισαγωγών μεταξύ των 20 μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου – σχεδόν 10πλάσιοι από το 2008. Στις ΗΠΑ, πάνω από το 90% των κατηγοριών προϊόντων υπόκεινται πλέον σε περιοριστικά μέτρα.