Ιράν: Για πάντα στο διαδικτυακό «σκοτάδι» θα κρατήσουν οι Μουλλάδες τον ιρανικό λαό αν χρειαστεί!

Το Ιράν συνεχίζει να επιβάλλει αυστηρό έλεγχο στο διαδίκτυο εδώ και χρόνια, με πολλές δυτικές πλατφόρμες και εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης να παραμένουν αποκλεισμένες.

Ιράν: Για πάντα στο διαδικτυακό «σκοτάδι» θα κρατήσουν οι Μουλλάδες τον ιρανικό λαό αν χρειαστεί!

Την ίδια στιγμή, η πρόσβαση σε εξωτερικές ιστοσελίδες ειδήσεων περιορίζεται δραστικά, διαμορφώνοντας ένα ψηφιακό περιβάλλον υπό συνεχή παρακολούθηση και λογοκρισία.

Η χώρα βρίσκεται για δέκατη συνεχόμενη ημέρα σε ένα από τα πιο εκτεταμένα «shutdown» διαδικτυακών υπηρεσιών στην ιστορία της, αφήνοντας 92 εκατομμύρια πολίτες αποκομμένους από κάθε σύνδεση, ακόμη και από τις βασικές τηλεφωνικές κλήσεις και μηνύματα κειμένου. Το μπλοκάρισμα ξεκίνησε στις 8 Ιανουαρίου, σε μια κίνηση που η κυβέρνηση φαίνεται να δικαιολογεί ως μέτρο καταστολής της κοινωνικής δυσαρέσκειας και για να εμποδίσει τη διεθνή παρακολούθηση των ενεργειών της κατά των διαδηλωτών.

Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αράγκτσι, υποστήριξε ότι η διακοπή του διαδικτύου ήταν αναγκαία ως αντίδραση σε «τρομοκρατικές επιχειρήσεις καθοδηγούμενες από το εξωτερικό». Ωστόσο, η κυβέρνηση δεν έχει ανακοινώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα επαναφοράς των υπηρεσιών, ενώ πληροφορίες από τον τύπο υποδηλώνουν ότι ενδέχεται να σχεδιάζεται μια μόνιμη απομόνωση της χώρας από το διεθνές διαδίκτυο.

Σύμφωνα με το IranWire, στις 15 Ιανουαρίου η κυβερνητική εκπρόσωπος Fatemeh Mohajerani δήλωσε ότι η διεθνής πρόσβαση στο διαδίκτυο πιθανώς δεν θα επανέλθει πριν από το Ιρανικό Νέο Έτος, στα τέλη Μαρτίου. Παρατηρητές από την οργάνωση FilterWatch εκτιμούν ότι η κυβέρνηση βιάζεται να εγκαταστήσει νέα συστήματα και κανονισμούς για να απομονώσει τη χώρα, δημιουργώντας ένα «ελεγχόμενο διαδικτυακό περιβάλλον».

«Δεν θα πρέπει να περιμένουμε την πλήρη αποκατάσταση της διεθνούς πρόσβασης στο διαδίκτυο, και ακόμη και αν αυτή γίνει, δεν θα επανέλθει ποτέ στην προηγούμενη μορφή της», ανέφεραν οι πηγές του FilterWatch.

Από προσωρινή διακοπή σε «μαύρη τρύπα επικοινωνίας»

Η ιρανική κυβέρνηση χρησιμοποιεί συστηματικά τα μπλοκαρίσματα για να καλύπτει εκτεταμένες βίαιες καταστολές, όπως συνέβη κατά τις διαδηλώσεις του Νοεμβρίου 2019 και του Σεπτεμβρίου 2022, ενώ προσωρινές διακοπές είχαν επιβληθεί και κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης Ιράν-Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025. Η τρέχουσα διακοπή, ωστόσο, υπερβαίνει κάθε προηγούμενο μπλοκάρισμα σε διάρκεια και ένταση.

Παρά τον περιορισμό, πολλοί Ιρανοί κατάφεραν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν εφαρμογές όπως το Instagram μέσω Virtual Private Networks (VPNs). Η οργάνωση Access Now υπογραμμίζει ότι η πλήρης επαναφορά της πρόσβασης στο διαδίκτυο είναι κρίσιμη για την προστασία της ζωής των πολιτών και την αποτροπή συγκάλυψης παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η ίδια οργάνωση επισημαίνει ότι ήδη πλήττονται τα μέσα διαβίωσης, με ιδιαίτερη ζημιά στο ηλεκτρονικό εμπόριο.

Ιράν: Για πάντα στο διαδικτυακό «σκοτάδι» θα κρατήσουν οι Μουλλάδες τον ιρανικό λαό αν χρειαστεί!

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της HRANA, μέχρι τις 18 Ιανουαρίου έχουν καταγραφεί περισσότεροι από 3.300 επιβεβαιωμένοι θάνατοι διαδηλωτών, ενώ περισσότερες από 24.000 συλλήψεις έχουν πραγματοποιηθεί σε 187 πόλεις, αριθμοί που θεωρούνται πιθανότατα υποεκτιμημένοι λόγω της έλλειψης ανεξάρτητης πληροφόρησης.

Το FilterWatch θεωρεί ότι η πρόσφατη διακοπή σηματοδοτεί μια στροφή προς μόνιμη «ψηφιακή απομόνωση», με αυστηρότερο έλεγχο όσων λέγονται και διακινούνται στο διαδίκτυο. Ο Amir Rashidi, διευθυντής κυβερνοασφάλειας στην ομάδα Miaan, εξηγεί ότι οι αρχές σχεδιάζουν ένα σύστημα ιεραρχημένης πρόσβασης, όπου η σύνδεση στο παγκόσμιο διαδίκτυο θα χορηγείται μόνο μετά από έγκριση και εγγραφή, με ήδη υπάρχουσα τεχνική υποδομή να επιτρέπει κάτι τέτοιο.

Ποιος ελέγχει το Διαδίκτυο στο Ιράν;

Οι αποφάσεις φαίνεται να λαμβάνονται όλο και περισσότερο από σώματα ασφαλείας αντί για πολιτικά υπουργεία, ενώ η προστασία από κυβερνοεπιθέσεις αποτελεί πρόσθετο κίνητρο για τα ακραία μέτρα. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι η εφαρμογή των σχεδίων μπορεί να είναι άνιση λόγω εσωτερικών πολιτικών και τεχνικών περιορισμών, καθώς και της ικανότητας των χρηστών να προσαρμοστούν ή να χρησιμοποιήσουν εναλλακτικές πλατφόρμες.

Αν υλοποιηθούν πλήρως, τα σχέδια του Ιράν θα μιμούνται σε μεγάλο βαθμό τα συστήματα ελέγχου της Κίνας και της Ρωσίας. Η Κίνα, μέσω του Μεγάλου Τείχους της (Great Firewall), περιορίζει την πρόσβαση των πολιτών στο παγκόσμιο διαδίκτυο, ενώ η Ρωσία επιχειρεί να δημιουργήσει ένα «κλειστό» εθνικό διαδίκτυο (Ru-net) με δυνατότητα πλήρους αποσύνδεσης από το εξωτερικό σε περιόδους κρίσης.

Στο Ιράν, φαίνεται ότι προωθείται ένας υβριδικός έλεγχος, συνδυάζοντας τα μοντέλα Ρωσίας και Κίνας, με απόλυτη έγκριση της κυβέρνησης για κάθε διαδικτυακή πρόσβαση. Ο καθηγητής Alan Woodward από το Πανεπιστήμιο του Surrey σημειώνει ότι η τρέχουσα διακοπή πιθανώς χρησιμοποιείται για να εφαρμοστούν τώρα οι τεχνικές αλλαγές που προορίζονταν για μακροπρόθεσμη υλοποίηση.

Οι υπηρεσίες διαδικτύου από το διάστημα (Low Earth Orbit, LEO), όπως το Starlink, προσφέρουν στους Ιρανούς τρόπους παράκαμψης της λογοκρισίας, επιτρέποντας σύνδεση ακόμα και όταν το επίγειο δίκτυο είναι εκτός λειτουργίας. Παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης να μπλοκάρει ορισμένους χρήστες, πολλά τερματικά παραμένουν ενεργά, παρέχοντας σημαντική δυνατότητα επικοινωνίας.

Ο Woodward παραμένει αισιόδοξος: η πρόσβαση στο διαδίκτυο αναμένεται τελικά να γίνει καθολική, με νέα τεχνολογικά εργαλεία όπως mesh networks και δορυφορικά μηνύματα SOS να εξασφαλίζουν επικοινωνία ακόμη και κάτω από τα πιο καταπιεστικά καθεστώτα. Ωστόσο, για τις κυβερνήσεις που προσπαθούν να ελέγξουν το διαδίκτυο, το παιχνίδι γάτας-ποντικιού θα συνεχίζεται.