Ιράν: Ο Χαμενεΐ αντιμέτωπος με την σκληρή αλήθεια για το καθεστώς του.

Ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπος με μια πρωτόγνωρη και εξαιρετικά επικίνδυνη πρόκληση για την εξουσία του.

Ιράν: Ο Χαμενεΐ αντιμέτωπος με την σκληρή αλήθεια για το καθεστώς του.

Μετά από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες στο τιμόνι της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η συντονισμένη στρατιωτική πίεση από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες τον φέρνει σε θέση άμυνας, περιορίζοντας τις κινήσεις του και κλονίζοντας την ισορροπία ισχύος στην περιοχή.

Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, οι αποφάσεις που θα λάβει τις επόμενες εβδομάδες και μήνες θα είναι καθοριστικές όχι μόνο για τη σταθερότητα του ιρανικού καθεστώτος, αλλά και για το γεωπολιτικό μέλλον της Μέσης Ανατολής. Ωστόσο, οι πρόσφατες επιθέσεις προκάλεσαν σοβαρό κόστος, περιορίζοντας σημαντικά τα στρατηγικά περιθώρια του Χαμενεΐ.

Η ακριβής έκταση των καταστροφών παραμένει ασαφής, όμως τα πλήγματα ήταν βαθιά. Οι Φρουροί της Επανάστασης υπέστησαν βαριές απώλειες σε υψηλόβαθμους διοικητές, ενώ κρίσιμες πυρηνικές εγκαταστάσεις υπέστησαν εκτεταμένες ζημιές. Ακόμη πιο ανησυχητικό για την Τεχεράνη ήταν η δολοφονία κορυφαίων επιστημόνων του πυρηνικού προγράμματος, υπονομεύοντας δεκαετίες στρατηγικών επενδύσεων και τεχνογνωσίας.

Παράλληλα, οι ιρανόφιλοι ένοπλοι σχηματισμοί στην ευρύτερη περιοχή υπέστησαν σοβαρά πλήγματα από ισραηλινές επιθέσεις, αποδυναμώνοντας το δίκτυο επιρροής που η Ισλαμική Δημοκρατία είχε οικοδομήσει με τεράστιο οικονομικό και πολιτικό κόστος. Υπολογίζεται ότι δισεκατομμύρια δολάρια που είχαν διοχετευθεί στο πυρηνικό πρόγραμμα χάθηκαν μέσα σε λιγότερο από δύο εβδομάδες — την ώρα που η χώρα ήδη αγωνίζεται υπό βαρύτατες οικονομικές κυρώσεις και διογκούμενο πληθωρισμό.

Ιράν: Ο Χαμενεΐ αντιμέτωπος με την σκληρή αλήθεια για το καθεστώς του.

Η ένταση των επιθέσεων ήταν τέτοια που ο ίδιος ο Χαμενεΐ φέρεται να μιλούσε στον λαό από άγνωστη τοποθεσία, στοιχείο που φανερώνει πρωτοφανή ανησυχία για την προσωπική του ασφάλεια. Απέφυγε να παραστεί στις κηδείες στρατηγών και πυρηνικών επιστημόνων, ενώ χρειάστηκαν μέρες μετά την επίτευξη μιας εύθραυστης εκεχειρίας για να απευθύνει μήνυμα στο έθνος.

Σε μια από τις σπάνιες δημόσιες παρεμβάσεις του, ο Χαμενεΐ επέρριψε την ευθύνη των εντάσεων στις ΗΠΑ, λέγοντας: «Αυτός ο πρόεδρος (Ντόναλντ Τραμπ) αποκάλυψε την αλήθεια — ότι οι Αμερικανοί δεν θα ικανοποιηθούν με τίποτα λιγότερο από την πλήρη παράδοση του Ιράν.»

Η απάντηση του Τραμπ ήταν ωμή και περιφρονητική: «Πρέπει να πεις την αλήθεια. Σε κτύπησαν άγρια.»

Ο Χαμενεΐ ανήλθε στην εξουσία το 1989, κληρονομώντας ένα Ιράν ρημαγμένο από τον οκταετή πόλεμο με το Ιράκ. Στα χρόνια που ακολούθησαν επέβαλε αυστηρό εσωτερικό έλεγχο, αντιμετωπίζοντας διαρκείς οικονομικές κυρώσεις και εσωτερική δυσφορία.

Δεν δίστασε να καταστείλει με σκληρότητα μαζικά κινήματα αμφισβήτησης, όπως το Πράσινο Κίνημα του 2009 ή τις πρόσφατες διαδηλώσεις για τα δικαιώματα των γυναικών. Παράλληλα, οι μυστικές υπηρεσίες του Ισραήλ φέρονται να έχουν διεισδύσει στο εσωτερικό της χώρας, εκτελώντας επιστήμονες και εξαπολύοντας κυβερνοεπιθέσεις που παραλύουν υποδομές.

Ιράν: Ο Χαμενεΐ αντιμέτωπος με την σκληρή αλήθεια για το καθεστώς του.

Η αποκάλυψη του μυστικού πυρηνικού προγράμματος από αντικαθεστωτικούς εξόριστους και οι συνεχείς διαρροές έπληξαν περαιτέρω την αξιοπιστία του καθεστώτος.

Παρά τα προβλήματα, ο Χαμενεΐ παρέμενε μέχρι τώρα απόλυτος κυρίαρχος στο εσωτερικό, με βαθιές δομές εξουσίας και ισχυρή ιδεολογική βάση. Σήμερα, όμως, η απειλή που αντιμετωπίζει είναι πρωτοφανής.

Οι συντονισμένες επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ είναι η δεύτερη φορά από το 1979 που το Ιράν δέχεται άμεση στρατιωτική επίθεση από ξένη δύναμη. Η πρώτη ήταν η εισβολή του Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν τη δεκαετία του 1980.

Αυτή τη φορά, όμως, το Ιράν δεν έχει απέναντί του έναν περιφερειακό αντίπαλο, αλλά τις ισχυρότερες στρατιωτικές δυνάμεις του κόσμου. Τα βασικά όπλα αποτροπής του —το πυρηνικό πρόγραμμα και τα ένοπλα παρακλάδια του στην περιοχή— έχουν δεχτεί καταστροφικά πλήγματα.

Παρά την πίεση, ο Χαμενεΐ παραμένει ο ισχυρότερος παίκτης στο πολιτικό σύστημα του Ιράν, με μηχανισμούς ασφαλείας και πιστούς υποστηρικτές που είναι αποφασισμένοι να υπερασπιστούν το καθεστώς. Η φθορά, όμως, είναι εμφανής.

Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι το καθεστώς θα εντείνει την καταστολή στο εσωτερικό, προκειμένου να συσπειρώσει τη συντηρητική του βάση και να περιορίσει τις φωνές αμφισβήτησης. Όμως η κρίση έχει πυροδοτήσει ερωτήματα για τη διαδοχή του 85χρονου Χαμενεΐ, αυξάνοντας την πολιτική αβεβαιότητα.

Ιράν: Ο Χαμενεΐ αντιμέτωπος με την σκληρή αλήθεια για το καθεστώς του.

Στο στρατηγικό επίπεδο, οι επιλογές της Τεχεράνης φαίνεται να περιορίζονται. Παρά το γεγονός ότι στο παρελθόν ο Χαμενεΐ είχε εκδώσει φετβά αποκηρύσσοντας την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, η πίεση ίσως τον αναγκάσει να επανεξετάσει τη θέση του.

Ήδη το ιρανικό κοινοβούλιο άφησε να εννοηθεί ότι η χώρα μπορεί να αποχωρήσει από τις διεθνείς συμφωνίες και τη συνεργασία με τον ΟΗΕ στον τομέα της πυρηνικής επιθεώρησης. Το Ισραήλ, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι οι επιθέσεις του είχαν στόχο να αποτρέψουν την απόκτηση πυρηνικών όπλων από την Ισλαμική Δημοκρατία. Η Τεχεράνη, βέβαια, επιμένει πως το πρόγραμμά της έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.

Στην τελευταία του δημόσια παρέμβαση, ο Χαμενεΐ υιοθέτησε έναν αδιάλλακτο τόνο, διαβεβαιώνοντας πως το Ιράν δεν θα υποκύψει στις πιέσεις. Επιχείρησε να δείξει αντοχή και αποφασιστικότητα, στέλνοντας μήνυμα στις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι η στρατιωτική δράση δεν αρκεί για να γονατίσει την Ισλαμική Δημοκρατία.

Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι αμείλικτη: με μειωμένα στρατηγικά εργαλεία, σοβαρά πλήγματα στην οικονομία και αυξανόμενη εσωτερική πίεση, ο Ανώτατος Ηγέτης καλείται να διασφαλίσει όχι απλώς την ισχύ του, αλλά την ίδια την επιβίωση του καθεστώτος που οικοδόμησε.