Ιραν: Ο μεγαλύτερος γιος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, Μοζταμπά Χαμενεΐ, νέος ανώτατος ηγέτης της χώρας – Τι σημαίνει η εκλογή του για τη Δύση;

Ο Μοζταμπά Χαμενεΐ, Ιρανός πολιτικός και κληρικός και μεγαλύτερος γιος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, εξελέγη νέος Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν από τη Συνέλευση των Ειδικών, σύμφωνα με δημοσίευμα του καναλιού Iran International που επικαλείται ενημερωμένες πηγές.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι η επιλογή του 56χρονου κληρικού έγινε υπό ισχυρή πίεση και διαβήματα από την ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης, οι οποίοι επιδίωκαν να διασφαλίσουν τη συνέχεια της σκληρής γραμμής στην κορυφή του καθεστώτος. Η εκλογή του γιου του εκλιπόντος ηγέτη Αλί Χαμενεΐ ενισχύει τις εντυπώσεις περί «δυναστικής διαδοχής» στην Ισλαμική Δημοκρατία, παρά τις προβλέψεις του Συντάγματος που προβλέπουν ανεξάρτητη κρίση της Συνέλευσης των Ειδικών για την επιλογή Ανώτατου Ηγέτη.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι σχετικές διεργασίες στη Συνέλευση των Ειδικών επιταχύνθηκαν μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και το κενό εξουσίας που άφησε στην κορυφή του ιρανικού συστήματος. Η απόφαση για τον Μοζταμπά φαίνεται ότι «κλείδωσε» ύστερα από έντονες παρασκηνιακές διαβουλεύσεις, όπου καθοριστικό ρόλο φέρεται να έπαιξαν ανώτατοι αξιωματικοί των Φρουρών της Επανάστασης και πρόσωπα με στενούς δεσμούς με τα κέντρα ασφαλείας και τις παραστρατιωτικές δομές του καθεστώτος.

Δυτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η ανάδειξή του μπορεί να σηματοδοτήσει συνέχιση, ή και σκλήρυνση, της υφιστάμενης γραμμής έναντι της Δύσης, καθώς ο νέος ηγέτης θεωρείται στενά συνδεδεμένος με τους πιο συντηρητικούς κύκλους της ιρανικής εξουσίας.

Ποιος είναι ο Μοζταμπά Χαμενεΐ

Ο Μοζταμπά Χαμενεΐ γεννήθηκε στη Μασχάντ το 1969 και είναι γιος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και της Χαντιτζέ Μιρνταμαντί. Μεγάλωσε σε περιβάλλον βαθιάς θρησκευτικής παιδείας, ενώ μετά την Ισλαμική Επανάσταση η οικογένεια μετακόμισε στην Τεχεράνη, όπου φοίτησε στο ελιτίστικο σχολείο Alavi High School, «φυτώριο» στελεχών του καθεστώτος. Κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν–Ιράκ υπηρέτησε στους Φρουρούς της Επανάστασης, αποκτώντας στενές σχέσεις με μετέπειτα κορυφαία στελέχη της ιρανικής στρατιωτικής και ασφαλιστικής ελίτ.

Παρότι δεν έχει αναλάβει ποτέ εκλεγμένο ή επίσημο κυβερνητικό αξίωμα, θεωρείται επί χρόνια «σκιώδης ισχυρός άνδρας» στο γραφείο του Ανώτατου Ηγέτη, λειτουργώντας ως στενός συνεργάτης και άτυπος «φύλακας της πύλης» του πατέρα του. Διεθνείς αναφορές και αμερικανικές κυρώσεις το 2019 τον περιέγραψαν ως πρόσωπο στο οποίο ο Αλί Χαμενεΐ είχε εκχωρήσει σημαντικό μέρος της επιρροής του, ιδίως πάνω σε δίκτυα ασφαλείας, θρησκευτικά ιδρύματα και οικονομικούς πόρους συνδεδεμένους με το γραφείο του Ανώτατου Ηγέτη.

Το όνομά του συνδέεται με τη στήριξη σκληροπυρηνικών πολιτικών δυνάμεων, αλλά και με την καταστολή του Πράσινου Κινήματος διαμαρτυριών το 2009, μέσω στενής συνεργασίας με το παραστρατιωτικό σώμα Μπασίτζ και δομές του IRGC. Αυτό το προφίλ «σκιώδους οργανωτή» των μηχανισμών ασφαλείας εντός της Ισλαμικής Δημοκρατίας έχει ενισχύσει τους φόβους ότι η ηγεσία του θα συνεχίσει την παράδοση σκληρής εσωτερικής καταστολής και περιφερειακής αντιπαράθεσης.

Παρά την ισχυρή επιρροή του, η ανάδειξή του στην κορυφή του κράτους θεωρούνταν μέχρι πρόσφατα αμφιλεγόμενη, λόγω του ότι είναι μεσαίου βαθμού κληρικός και όχι κορυφαίας θρησκευτικής βαθμίδας, όπως παραδοσιακά απαιτείται για τον Ανώτατο Ηγέτη. Επιπλέον, η προοπτική διαδοχής από γιο σε πατέρα προκαλούσε επιφυλάξεις ακόμα και σε συντηρητικούς κύκλους, ως κίνηση που ενισχύει τη δυναστική, και όχι θεσμική, διάσταση του ιρανικού συστήματος. Ωστόσο, η ισχυρή στήριξη από τμήματα των Φρουρών της Επανάστασης και τα δίκτυα εξουσίας γύρω από το γραφείο του Ανώτατου Ηγέτη φαίνεται ότι υπερίσχυσε αυτών των επιφυλάξεων στη σημερινή συγκυρία.