Ιράν : Οι Financial Times αποκαλύπτουν πως η Ρωσία βρίσκεται πίσω από το πυρηνικό του πρόγραμμα : Τα ταξίδια Ιρανών επιστημόνων στη Μόσχα, ο ρόλος της υπηρεσίας ασφαλείας των Ρώσων, η εταιρεία- «βιτρίνα» και η προμήθεια 3 ισότοπων που χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία σύγχρονων πυρηνικών κεφαλών

Μια σειρά μυστικών ταξιδιών Ιρανών πυρηνικών επιστημόνων στη Μόσχα και η πολύμηνη έρευνα που ξεκίνησαν οι Financial Times το καλοκαίρι του 2024, σκιαγραφούν ένα ανησυχητικό σκηνικό: η Ρωσία φαίνεται να μην είναι απλώς παρατηρητής, αλλά ενεργός αρωγός στις φιλοδοξίες του Ιράν για πυρηνική ισχύ.

Ιράν : Οι Financial Times αποκαλύπτουν πως η Ρωσία βρίσκεται πίσω από το πυρηνικό του πρόγραμμα : Τα ταξίδια Ιρανών επιστημόνων στη Μόσχα, ο ρόλος της υπηρεσίας ασφαλείας των Ρώσων, η εταιρεία- «βιτρίνα» και η προμήθεια 3 ισότοπων που χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία σύγχρονων πυρηνικών κεφαλών

Σύμφωνα με την ανάλυση της εφημερίδας, η συνεργασία Μόσχας–Τεχεράνης έρχεται σε μια περίοδο που η Μέση Ανατολή βρέθηκε ξανά στο χείλος της σύγκρουσης, με τον πρόσφατο αιματηρό «πόλεμο των 12 ημερών» ανάμεσα στο Ιράν και το Ισραήλ να υπενθυμίζει την εύθραυστη ισορροπία στην περιοχή.

Η έρευνα πυροδοτήθηκε από ένα ταξίδι που πραγματοποίησε στις 4 Αυγούστου 2024 ο 43χρονος πυρηνικός επιστήμονας Αλί Καλβάντ στη Ρωσία. Στο πλευρό του βρίσκονταν τέσσερα ακόμη άτομα, εμφανιζόμενα ως υπάλληλοι της DamavandTec, μιας φαινομενικά αθώας εταιρείας συμβούλων με έδρα την Τεχεράνη. Όμως τα διπλωματικά διαβατήρια –μερικά εκδοθέντα την ίδια ημέρα– και οι διασυνδέσεις τους με τον ιρανικό στρατιωτικό μηχανισμό, αποκαλύπτουν μια διαφορετική πραγματικότητα.

Μεταξύ τους βρέθηκε και επιστήμονας της SPND, του Οργανισμού Αμυντικής Καινοτομίας και Έρευνας του Ιράν – μιας μυστικής μονάδας που η Ουάσιγκτον θεωρεί τον άμεσο διάδοχο του προ του 2004 ιρανικού στρατιωτικού πυρηνικού προγράμματος. Άλλος συμμετέχων υπήρξε επικεφαλής εταιρείας υπό αμερικανικές κυρώσεις για δεσμούς με την SPND, ενώ στην αποστολή συμμετείχε και αξιωματικός της ιρανικής αντικατασκοπείας.

Κατά τη διάρκεια του τετραήμερου στη Ρωσία, η ομάδα επισκέφθηκε ερευνητικά κέντρα με διπλή τεχνολογική χρήση – εγκαταστάσεις που κατασκευάζουν εξαρτήματα για πολιτικές εφαρμογές, αλλά και για την ανάπτυξη προηγμένων πυρηνικών όπλων. Επιστολές που εξασφάλισαν οι FT αποκαλύπτουν ότι ο Καλβάντ ζήτησε από Ρώσο προμηθευτή την προμήθεια τριτίου, ενός ραδιενεργού ισοτόπου που μπορεί να αυξήσει δραματικά την ισχύ μιας πυρηνικής κεφαλής, και που τελεί υπό αυστηρότατους διεθνείς ελέγχους.

Ιράν : Οι Financial Times αποκαλύπτουν πως η Ρωσία βρίσκεται πίσω από το πυρηνικό του πρόγραμμα : Τα ταξίδια Ιρανών επιστημόνων στη Μόσχα, ο ρόλος της υπηρεσίας ασφαλείας των Ρώσων, η εταιρεία- «βιτρίνα» και η προμήθεια 3 ισότοπων που χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία σύγχρονων πυρηνικών κεφαλών

Η DamavandTec, παρότι παρουσιάζεται ως «πολιτιστική και επιστημονική» εταιρεία, φαίνεται να λειτουργεί ως δίαυλος του ιρανικού υπουργείου Άμυνας. Ο πρόεδρός της, Αλί Μπακούι, έχει μακρά ακαδημαϊκή και επαγγελματική πορεία στη Ρωσία, ενώ η διευθύντρια –και σύζυγος του Καλβάντ– Λαλέχ Χεσματί, ηγείται επίσης εταιρείας υπό αμερικανικές κυρώσεις για παράνομη προμήθεια τεχνολογίας βαλλιστικών πυραύλων.

Οι ειδικοί θεωρούν δεδομένο ότι τέτοιες επισκέψεις δεν θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν χωρίς την έγκριση της FSB, της ρωσικής υπηρεσίας ασφαλείας. «Δεν πας σε τέτοιες εγκαταστάσεις αν η FSB δεν το γνωρίζει», τονίζει ο Μάθιου Μπαν, πρώην σύμβουλος του Λευκού Οίκου σε θέματα πυρηνικής πολιτικής.

Στα τέλη Μαΐου 2025, νέα επιστολή του Καλβάντ σε ρωσική εταιρεία αποκάλυψε ακόμη πιο ανησυχητικές προθέσεις: εκτός από τρίτιο, η ιρανική πλευρά ενδιαφέρθηκε και για στροντίο-90 και νικέλιο-63 – ισότοπα με χρήσεις τόσο στην επιστήμη όσο και στα οπλικά συστήματα. Το τρίτιο, ωστόσο, θεωρείται από τους ειδικούς «κόκκινη σημαία» για διάδοση πυρηνικών όπλων.

Δυτικοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι ήδη από το 2024 υπήρχαν ενδείξεις για στενή συνεργασία SPND–Ρωσίας, με ανταλλαγή τεχνογνωσίας διπλής χρήσης και μεταφορά υλικών που θα μπορούσαν να τροφοδοτήσουν στρατιωτικά πυρηνικά προγράμματα. Οι αποκαλύψεις των Financial Times έρχονται να επιβεβαιώσουν τις χειρότερες υποψίες: σε έναν κόσμο όπου οι ισορροπίες αλλάζουν γρήγορα, το πυρηνικό χαρτί εξακολουθεί να παίζεται σε σκοτεινά παρασκήνια, μακριά από τα φώτα της διεθνούς διπλωματίας.