Ιράν: Πώς ο Ντόναλντ Τραμπ πήρε πίσω την επίθεση στο καθεστώς του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ– Οι διπλωματικές πιέσεις, το μήνυμα του Γουίτκοφ και το μεγάλο κόστος- Κρίσιμες οι επόμενες ημέρες

Ήταν αργά το πρωί της Τετάρτης όταν μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής και η επίσημη Ουάσιγκτον προεξοφλούσαν ότι ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών θα έδινε εντολή για αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν.

Ιράν: Πώς ο Ντόναλντ Τραμπ πήρε πίσω την επίθεση στο καθεστώς του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ– Οι διπλωματικές πιέσεις, το μήνυμα του Γουίτκοφ και το μεγάλο κόστος- Κρίσιμες οι επόμενες ημέρες

Ήταν η δεύτερη σημαντική επίδειξη στρατιωτικής ισχύος της Αμερικής μέσα σε λίγες εβδομάδες, μετά την τολμηρή επιχείρηση της Delta Force στη Βενεζουέλα για τη σύλληψη του Νίκολας Μαδούρο και της συζύγου του και πολύ ισχυρότερη από την επίθεση του καλοκαιριού στα πυρηνικά εργοστάσια της Φορντό.

Την ίδια ημέρα, το Πεντάγωνο ανακοίνωσε ότι το αντιτορπιλικό USS Roosevelt, εξοπλισμένο με κατευθυνόμενα βλήματα, είχε εισέλθει στον Περσικό Κόλπο. Σύμμαχοι των ΗΠΑ είχαν ενημερωθεί για τον πιθανό κίνδυνο αμερικανικής επίθεσης, ενώ το προσωπικό της αεροπορικής βάσης Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ έλαβε εντολή να εκκενώσει την περιοχή. Παράλληλα, ο Πρόεδρος Τραμπ απηύθυνε μήνυμα στους Ιρανούς διαδηλωτές, διαβεβαιώνοντάς τους ότι «η βοήθεια έρχεται».

Η πρώτη μεταβολή στην κατάσταση ήρθε με την ενημέρωση από τον Στιβ Γούιτκοφ, που ανέφερε στον Τραμπ ότι η ιρανική κυβέρνηση είχε ακυρώσει τις προγραμματισμένες εκτελέσεις 800 ατόμων — πληροφορία που επιβεβαιώθηκε την επόμενη μέρα από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα της Washington Post, το οποίο επικαλείται 12 νυν και πρώην αξιωματούχους των ΗΠΑ και της Μέσης Ανατολής, η ξαφνική αλλαγή στάσης του Τραμπ αντανακλούσε τις έντονες πιέσεις τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Ο πρόεδρος συνειδητοποίησε την απρόβλεπτη δυνατότητα αποσταθεροποίησης μιας άλλης χώρας της περιοχής, καθώς και τα όρια ακόμη και του ισχυρού αμερικανικού στρατιωτικού μηχανισμού.

Το Πεντάγωνο εξέφραζε ανησυχίες ότι μια αμερικανική επίθεση θα μπορούσε να προκαλέσει μια «φωτιά» στη Μέση Ανατολή, δύσκολα διαχειρίσιμη, ενώ παρόμοιες επιφυλάξεις εξέφραζαν και σύμμαχοι όπως το Ισραήλ, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και η Αίγυπτος, οι οποίοι ζητούσαν διπλωματία και αυτοσυγκράτηση. Ο βασικός φόβος δεν ήταν μόνο η ιρανική αντίδραση, αλλά η γενικότερη αστάθεια στην περιοχή, που θα μπορούσε να επηρεάσει οικονομίες και στρατιωτικές ισορροπίες.

Σημαντικό στοιχείο στην απόφαση του Τραμπ φαίνεται πως ήταν η επίγνωση ότι μια πλήρης επίθεση θα μπορούσε να προκαλέσει χάος, ευρύτερο πόλεμο και άμεσες απειλές για τους 30.000 Αμερικανούς στρατιώτες στη Μέση Ανατολή — σε αντίθεση με τις προηγούμενες «εφάπαξ» στρατιωτικές επιχειρήσεις, όπως η σύλληψη του Μαδούρο, οι επιδρομές εναντίον μαχητών του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία ή η περιορισμένη επίθεση στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Ιράν: Πώς ο Ντόναλντ Τραμπ πήρε πίσω την επίθεση στο καθεστώς του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ– Οι διπλωματικές πιέσεις, το μήνυμα του Γουίτκοφ και το μεγάλο κόστος- Κρίσιμες οι επόμενες ημέρες

Ένας πρώην αξιωματούχος τόνισε: «Ο Τραμπ θέλει επιχειρήσεις όπως στη Βενεζουέλα. Αυτό θα ήταν πολύ πιο χαοτικό». Παρά την προσωρινή αναστολή, ο Πρόεδρος και οι σύμβουλοί του διατηρούν ανοικτές επιλογές, καθώς το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln κατευθύνεται στη Μέση Ανατολή.

Η Washington Post αναφέρει επίσης τις διαφορετικές απόψεις εντός του επιτελείου του Τραμπ. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, παρότι γενικά επιφυλακτικός σε εξωτερικές εμπλοκές, υποστήριξε την επίθεση, επικαλούμενος την ανάγκη επιβολής του ορίου που είχε θέσει ο Τραμπ στο Ιράν. Ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ παρουσίασε στον πρόεδρο βίντεο που έδειχναν τη βία του ιρανικού καθεστώτος κατά διαδηλωτών, ενώ άλλοι σύμβουλοι, όπως ο Στιβ Γουίτκοφ και η προσωπάρχης Σούζι Γουάιλς, πρότειναν προσεκτικές κινήσεις. Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ τόνισε ότι οι οικονομικές κυρώσεις θα μπορούσαν να αποδώσουν εάν έμεναν σε ισχύ.

Τελικά, η ανάλυση των στρατιωτικών επιλογών και των συνεπειών τους οδήγησε τον Τραμπ στο συμπέρασμα ότι τα αρνητικά υπερέβαιναν τα οφέλη. «Θα είχε οδηγήσει μια επίθεση σε αλλαγή καθεστώτος; Η απάντηση είναι σαφώς όχι. Οι αρνητικές συνέπειες υπερέβαιναν τα οφέλη όσον αφορά την τιμωρία του καθεστώτος», ανέφερε αξιωματούχος.

Περαιτέρω αποσυμπίεση προήλθε από διπλωματικές κινήσεις: μήνυμα του Ιρανού ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί στον Γουίτκοφ και τηλεφωνική επικοινωνία του πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν με τον Τραμπ, που υπογράμμιζαν τις σοβαρές επιπτώσεις οποιασδήποτε στρατιωτικής δράσης στην ασφάλεια και την οικονομία της περιοχής. Η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Ομάν και η Αίγυπτος συνέκλιναν στο μήνυμα προς τον Λευκό Οίκο για αυτοσυγκράτηση.

Αντίστοιχες ανησυχίες εκφράστηκαν και από το Ισραήλ. Ο πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου επικοινώνησε προσωπικά με τον Τραμπ ζητώντας να μην εκδηλωθεί επίθεση, δεδομένου ότι η χώρα του δεν ήταν πλήρως προετοιμασμένη για πιθανή ιρανική αντεπίθεση.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της Τετάρτης, η κατάσταση παρέμενε αβέβαιη. Παρά την υποχώρηση της άμεσης απειλής, το Πεντάγωνο διατήρησε υψηλό επίπεδο ετοιμότητας, προγραμματίζοντας 24ωρη υποστήριξη για τις επόμενες εβδομάδες.

Στο μεταξύ, ο Τραμπ επανέφερε την πίεση στο Ιράν με δηλώσεις που ζήτησαν το τέλος της 37χρονης διακυβέρνησης του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, την ώρα που οι εκτεταμένες διαδηλώσεις και η καταστολή τους είχαν ήδη στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες, σύμφωνα με ιρανικές πηγές.

Η κρίση, όπως φαίνεται, παραμένει ενεργή. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ διατηρεί τις στρατιωτικές επιλογές ανοικτές, ενώ οι περιφερειακές και διεθνείς ισορροπίες συνεχίζουν να παίζουν κρίσιμο ρόλο στις αποφάσεις που θα ληφθούν τις επόμενες εβδομάδες.