Ισπανία: Η ανθρωπιστική κρίση στη Θέουτα διχάζει τους Ευρωπαίους και δοκιμάζει την ενότητα της Ευρώπης- «Τρίζει» η Σένγκεν- Η Ελλάδα στις 22 χώρες που ζητούν αυστηρότερα μέτρα από την Ισπανία

Η ένταση στον ισπανικό θύλακα εξελίσσεται σε μείζον ευρωπαϊκό ζήτημα, προκαλώντας βαθύ ρήγμα στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ισπανία: Η ανθρωπιστική κρίση στη Θέουτα διχάζει τους Ευρωπαίους και δοκιμάζει την ενότητα της Ευρώπης- «Τρίζει» η Σένγκεν- Η Ελλάδα στις 22 χώρες που ζητούν αυστηρότερα μέτρα από την Ισπανία

Ανάμεσα στις 22 χώρες που ζητούν αυστηρότερη διαχείριση της μεταναστευτικής κρίσης βρίσκεται και η Ελλάδα, ενώ στο τραπέζι επανέρχεται ακόμη και η συζήτηση για προσωρινούς ελέγχους στη Σένγκεν. Ο Πέδρο Σάντσεθ απαντά με σφοδρή κριτική, κάνοντας λόγο για «εγωιστική» και «παράνομη» στάση των Ευρωπαίων εταίρων του.

Η πρωτοφανής μαζική είσοδος μεταναστών στη Θέουτα δεν συνιστά πλέον μόνο μια εσωτερική πρόκληση για την Ισπανία. Οι εξελίξεις στον ισπανικό θύλακα μετατρέπονται με ταχύτητα σε ένα ακόμη κρίσιμο τεστ για τη συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναζωπυρώνοντας τη διαμάχη γύρω από τη μεταναστευτική πολιτική και τη λειτουργία του χώρου Σένγκεν.

Οι αυξημένες μεταναστευτικές ροές έχουν πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις σε μεγάλο αριθμό κρατών-μελών, τα οποία εκφράζουν ανησυχία ότι οι επιλογές της Μαδρίτης ενδέχεται να λειτουργήσουν ως κίνητρο για νέες παράτυπες αφίξεις. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η πολιτική αντιπαράθεση έχει ξεπεράσει τα όρια μιας απλής διαφωνίας και έχει εξελιχθεί σε ανοιχτή σύγκρουση ανάμεσα στην ισπανική κυβέρνηση και ένα μεγάλο μέρος των Ευρωπαίων εταίρων της.

Η επιστολή των «22» και η συμμετοχή της Ελλάδας

Σε κοινή επιστολή που απηύθυναν προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και τον Ιρλανδό πρωθυπουργό Μίχολ Μάρτιν, οι ηγέτες 22 κρατών-μελών εκφράζουν τη βαθιά ανησυχία τους για τις εξελίξεις στη Θέουτα και ζητούν άμεσο ευρωπαϊκό συντονισμό απέναντι στην κρίση.

Την πρωτοβουλία ανέλαβαν η Ιταλία και η Δανία, ενώ την επιστολή συνυπογράφουν, μεταξύ άλλων, η Ελλάδα, η Γερμανία, η Αυστρία, το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Κροατία, η Κύπρος, η Τσεχία, η Εσθονία, η Φινλανδία, η Ουγγαρία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Μάλτα, η Ολλανδία, η Πολωνία, η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Σλοβενία και η Σουηδία.

Οι υπογράφοντες επισημαίνουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να ενισχύσει την προστασία των εξωτερικών της συνόρων, να αποτρέψει την παράτυπη μετανάστευση και να αποφύγει πολιτικές που ενδέχεται να ενθαρρύνουν νέες μεταναστευτικές ροές.

«Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε οι ανεξέλεγκτες μαζικές διελεύσεις, η εργαλειοποίηση της μετανάστευσης ή άλλες υβριδικές απειλές να δημιουργούν την εντύπωση ότι η παράνομη είσοδος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι εφικτή», αναφέρουν χαρακτηριστικά.

Στο επίκεντρο η πολιτική νομιμοποιήσεων της Μαδρίτης

Κεντρικό σημείο της αντιπαράθεσης αποτελεί η απόφαση της κυβέρνησης Σάντσεθ να προχωρήσει στη νομιμοποίηση έως και 1,2 εκατομμυρίων παράτυπων μεταναστών.

Οι 22 ηγέτες εκτιμούν ότι ένα τόσο εκτεταμένο πρόγραμμα μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρός «παράγοντας έλξης», καλλιεργώντας την προσδοκία πως η παράνομη είσοδος στην Ευρώπη ενδέχεται τελικά να οδηγήσει σε νόμιμη εγκατάσταση.

Η κυβέρνηση της Ισπανίας απορρίπτει κατηγορηματικά αυτόν τον συσχετισμό. Εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών διευκρίνισε ότι όσοι εισήλθαν πρόσφατα στη Θέουτα δεν μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα νομιμοποίησης, καθώς οι προϋποθέσεις προβλέπουν αποδεδειγμένη παρουσία στην Ισπανία πριν από την 1η Ιανουαρίου 2026, καθώς και συνεχή διαμονή τουλάχιστον πέντε μηνών κατά την υποβολή της αίτησης. Επιπλέον, η σχετική προθεσμία είχε ήδη λήξει τον Ιούνιο.

Παρά τις διευκρινίσεις της Μαδρίτης, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιμένουν ότι οι εθνικές αποφάσεις στο μεταναστευτικό δεν μπορούν να λαμβάνονται αποκομμένες από τις συνέπειες που έχουν για το σύνολο του χώρου Σένγκεν.

Επανέρχεται η συζήτηση για ελέγχους στη Σένγκεν

Οι εξελίξεις επαναφέρουν στο προσκήνιο ακόμη και το ενδεχόμενο προσωρινής επαναφοράς ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι χώρες που υπέγραψαν την κοινή επιστολή δηλώνουν έτοιμες να εξετάσουν πρόσθετα μέτρα εφόσον διαπιστωθεί ότι οι ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές απειλούν τη λειτουργία της Σένγκεν και την ελεύθερη κυκλοφορία εντός της Ένωσης.

Παράλληλα, ζητούν τη σύγκληση τηλεδιάσκεψης των υπουργών Εσωτερικών, με στόχο τη διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής και τον καθορισμό των επόμενων κινήσεων.

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι ήταν η πρώτη που έθεσε δημόσια το ζήτημα της προσωρινής αναστολής της συμμετοχής της Ισπανίας στη Σένγκεν. Στη συνέχεια, η Ρώμη προχώρησε στην επιβολή περιορισμών στις αφίξεις από την Ισπανία προς ιταλικά λιμάνια και αεροδρόμια, ενώ και η Γαλλία ενίσχυσε τους συνοριακούς ελέγχους.

Οι Βρυξέλλες απορρίπτουν την αποπομπή της Ισπανίας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε ενδεχόμενο αναστολής της συμμετοχής της Ισπανίας στη ζώνη Σένγκεν.

Παρότι η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε «απαράδεκτες» τις εικόνες από τη Θέουτα, ευρωπαίος αξιωματούχος ξεκαθάρισε ότι η απάντηση στην κρίση δεν μπορεί να είναι η αποπομπή ενός κράτους-μέλους από τον χώρο Σένγκεν.

«Κατανοούμε τις ανησυχίες ορισμένων κυβερνήσεων, όμως προτεραιότητα αποτελεί η προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης», ανέφερε.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι μέχρι στιγμής η κρίση περιορίζεται στη Θέουτα και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι μετανάστες έχουν κινηθεί προς την υπόλοιπη Ευρώπη.

«Δεν είναι σαν να προσγειώθηκαν στην Ισπανία και να κυκλοφορούν ελεύθερα μέχρι τη Γαλλία», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ισπανία: Η ανθρωπιστική κρίση στη Θέουτα διχάζει τους Ευρωπαίους και δοκιμάζει την ενότητα της Ευρώπης- «Τρίζει» η Σένγκεν- Η Ελλάδα στις 22 χώρες που ζητούν αυστηρότερα μέτρα από την Ισπανία

Η αιχμηρή απάντηση του Πέδρο Σάντσεθ

Με ιδιαίτερα υψηλούς τόνους απάντησε ο Ισπανός πρωθυπουργός, κατηγορώντας τους Ευρωπαίους ομολόγους του ότι επέλεξαν να στοχοποιήσουν την Ισπανία και να θέσουν ζήτημα αποκλεισμού της από τη Σένγκεν.

Στη δική του επιστολή προς τη φον ντερ Λάιεν, τον Κόστα και τον Μάρτιν, ο Πέδρο Σάντσεθ υποστηρίζει ότι οι σχετικές εισηγήσεις συγκρούονται τόσο με το ευρωπαϊκό όσο και με το ανθρωπιστικό δίκαιο, ενώ παραβιάζουν και τις θεμελιώδεις αρχές αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Στο σημερινό διεθνές περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει την πολυτέλεια να υιοθετεί τέτοιου είδους εγωιστικές, διχαστικές και παράνομες αντιδράσεις», ανέφερε, αποδίδοντας τη στάση ορισμένων κυβερνήσεων σε «προκαταλήψεις, ψευδείς ειδήσεις, άγνοια ή πολιτικό συμφέρον».

Παράλληλα, απορρίπτει τις αιτιάσεις ότι η χώρα του απέτυχε να προστατεύσει τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επισημαίνοντας πως την περίοδο 2021-2026 η Ισπανία κατέγραψε περίπου τις μισές παράτυπες αφίξεις σε σύγκριση με την Ιταλία.

Υπενθυμίζει ακόμη ότι η εργαλειοποίηση της μετανάστευσης δεν αποτελεί νέο φαινόμενο, παραπέμποντας στην κρίση του 2021, όταν η Λευκορωσία διευκόλυνε τη μεταφορά μεταναστών προς τα σύνορα της Πολωνίας και των χωρών της Βαλτικής.

Δραματικός απολογισμός: 50.000 αφίξεις και 67 νεκροί

Σύμφωνα με το ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών, περίπου 50.000 άνθρωποι πέρασαν από το Μαρόκο στη Θέουτα από το πρωί της Πέμπτης, ενώ περισσότεροι από 48.000 έχουν ήδη επιστρέψει στο μαροκινό έδαφος.

Η επιχείρηση μαζικής εισόδου συνοδεύτηκε από βαρύ ανθρώπινο τίμημα. Τουλάχιστον 67 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην ισπανική πλευρά των συνόρων, ενώ οι αρχές δεν αποκλείουν να υπάρχουν επιπλέον θύματα και στη μαροκινή πλευρά. Άλλοι πνίγηκαν στην προσπάθειά τους να φτάσουν στον ισπανικό θύλακα και άλλοι σκοτώθηκαν από τον συνωστισμό κοντά στον συνοριακό φράχτη και τον κυματοθραύστη.

Οι μαροκινές δυνάμεις ασφαλείας επιχείρησαν να ανακόψουν την προέλαση των μεταναστών χρησιμοποιώντας γκλομπ και δακρυγόνα, ενώ ισπανικές στρατιωτικές δυνάμεις αναπτύχθηκαν κατά μήκος των συνόρων.

Ο Πέδρο Σάντσεθ χαρακτήρισε τη μαζική διέλευση «παραβίαση της εδαφικής κυριαρχίας της Ισπανίας» και διαβεβαίωσε ότι οι διαδικασίες επαναπατρισμού επιταχύνονται σε στενή συνεργασία με τις αρχές του Μαρόκου.

Η Θέουτα στο επίκεντρο μιας νέας ευρωπαϊκής αντιπαράθεσης

Η Θέουτα, μαζί με τη Μελίγια, αποτελούν τα μοναδικά χερσαία σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την αφρικανική ήπειρο και διαχρονικά βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των μεταναστευτικών πιέσεων.

Ωστόσο, η ένταση και η έκταση της τελευταίας κρίσης θεωρούνται πρωτοφανείς, μετατρέποντας ένα συνοριακό επεισόδιο σε μείζον ευρωπαϊκό πολιτικό ζήτημα. Πλέον, η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο τη διαχείριση των αφίξεων, αλλά επεκτείνεται στον ίδιο τον πυρήνα της κοινής μεταναστευτικής πολιτικής, στη λειτουργία της Σένγκεν και στα όρια της εθνικής ευχέρειας λήψης αποφάσεων όταν αυτές επηρεάζουν ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.