Ισραήλ: Γιατί όλο και περισσότερες χώρες προχωρούν στην αναγνώριση του κράτους της Παλαιστίνης-Τι θέλουν να πετύχουν-Συμβολική κίνηση ή πραγματική αλλαγή;

Η αναγνώριση της Παλαιστίνης ως ανεξάρτητου κράτους από ευρωπαϊκές χώρες αποτελεί ένα σημαντικό, έστω και συμβολικό, βήμα στη διεθνή διπλωματία.

Ισραήλ: Γιατί όλο και περισσότερες χώρες προχωρούν στην αναγνώριση του κράτους της Παλαιστίνης-Τι θέλουν να πετύχουν-Συμβολική κίνηση ή πραγματική αλλαγή;

Ενισχύει τη νομιμοποίηση των παλαιστινιακών δικαιωμάτων, αν και δεν εγγυάται τον τερματισμό της βίας ή την επίλυση της πολυετούς σύγκρουσης. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες φαίνεται να ετοιμάζονται για μια κίνηση που μπορεί να ανατρέψει ισορροπίες στη Μέση Ανατολή: την επίσημη αναγνώριση της Παλαιστίνης ως κράτους στα Ηνωμένα Έθνη. Η πρωτοβουλία έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις: το Ισραήλ και οι βασικοί σύμμαχοί του την απορρίπτουν ως «πολιτικό θέατρο», ενώ οι υποστηρικτές των παλαιστινιακών δικαιωμάτων την θεωρούν κρίσιμο πρώτο βήμα για την αποκατάσταση της δικαιοσύνης.

Τη Δευτέρα, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη θα φιλοξενήσει ειδική σύνοδο για την κρίση στη Λωρίδα της Γάζας, με πρωτοβουλία που συντονίζουν η Γαλλία και η Σαουδική Αραβία. Στόχος της συνόδου είναι η επαναφορά της λύσης των δύο κρατών, όπου Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι θα συνυπάρχουν ειρηνικά — ένα σχέδιο που παραμένει επίκαιρο παρά τις δεκαετίες συγκρούσεων.

Στη συνεδρίαση αναμένεται να συμμετάσχουν χώρες όπως η Γαλλία, ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο, η Αυστραλία, το Λουξεμβούργο και η Μάλτα, οι οποίες προτίθενται να προστεθούν στις περισσότερες από 145 χώρες-μέλη του ΟΗΕ που ήδη αναγνωρίζουν την Παλαιστίνη.

Η ώθηση για αναγνώριση δεν είναι τυχαία· σχετίζεται άμεσα με την επίμονη στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ, που έχει στοιχίσει τη ζωή σε πάνω από 65.000 ανθρώπους, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Υγείας της Χαμάς, ενώ ανεξάρτητες εκτιμήσεις υποδεικνύουν ακόμη υψηλότερο αριθμό. Η Ανεξάρτητη Διεθνής Εξεταστική Επιτροπή του ΟΗΕ κατέληξε πρόσφατα στο συμπέρασμα ότι το Ισραήλ διαπράττει γενοκτονία στη Γάζα.

Ισραήλ: Γιατί όλο και περισσότερες χώρες προχωρούν στην αναγνώριση του κράτους της Παλαιστίνης-Τι θέλουν να πετύχουν-Συμβολική κίνηση ή πραγματική αλλαγή;

Το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες απέρριψαν την έκθεση, κατηγορώντας οποιαδήποτε αναγνώριση της Παλαιστίνης ως «ανταμοιβή στην τρομοκρατία», επικαλούμενοι τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 που κόστισαν τη ζωή σε περίπου 1.200 ανθρώπους.

Ακόμη και υποστηρικτές της παλαιστινιακής υπόθεσης εκφράζουν επιφυλάξεις. Η Ινές Άμπντελ Ραζέκ, διευθύντρια στο Palestine Institute for Public Diplomacy, σημείωσε ότι «τα δυτικά κράτη περιορίζονται σε συμβολικές κινήσεις», αφήνοντας τους Παλαιστινίους χωρίς ουσιαστική δικαιοσύνη.

Ο δημοσιογράφος Όουεν Τζόουνς υποστήριξε ότι «κάθε ενέργεια κατά του Ισραήλ παραμένει επιφανειακή», σχεδιασμένη για να κατευνάσει την κοινή γνώμη, ενώ ο Ρίτσαρντ Γκόουαν του International Crisis Group προειδοποίησε ότι ο Νετανιάχου ενδέχεται να αντιδράσει με επίσημη προσάρτηση παλαιστινιακών εδαφών, επιδεινώνοντας περαιτέρω την κατάσταση.

Η αναγνώριση της Παλαιστίνης δεν επαρκεί για να σταματήσει τον πόλεμο. Ο αρθρογράφος Γκιντεόν Λέβι την περιέγραψε ως «λανθασμένο υποκατάστατο» πρακτικών μέτρων όπως οι κυρώσεις και το μποϊκοτάζ. Το διεθνές δίκαιο ήδη επιβάλλει την υποχρέωση των κρατών να δράσουν για την αποτροπή γενοκτονίας, ανεξαρτήτως της επίσημης κρατικής υπόστασης της Παλαιστίνης.

Ισραήλ: Γιατί όλο και περισσότερες χώρες προχωρούν στην αναγνώριση του κράτους της Παλαιστίνης-Τι θέλουν να πετύχουν-Συμβολική κίνηση ή πραγματική αλλαγή;

Η αναγνώριση ενισχύει τη θέση της Παλαιστίνης σε διεθνές επίπεδο. Η διαπραγματεύτρια ειρήνης Νόμι Μπαρ-Γιαακόβ τόνισε ότι «δίνει στους Παλαιστινίους ισχυρότερο διαπραγματευτικό χαρτί», καθώς οι συνομιλίες μεταξύ κρατών αποκτούν διαφορετική βαρύτητα.

Η διμερής αναγνώριση συνεπάγεται αναθεώρηση των σχέσεων με την Παλαιστίνη και ενδεχομένως με το Ισραήλ, όπως επισημαίνει ο Χιου Λόβατ του ECFR: «Η αναγνώριση δεν αποτελεί πολιτική απόφαση· είναι ένα άνοιγμα», ενώ η ουσιαστική δουλειά ξεκινά την επόμενη μέρα. Ο Άνας Ικτάιτ, λέκτορας πολιτικής οικονομίας, συμφωνεί ότι «η πραγματική δουλειά ξεκινά αμέσως μετά την αναγνώριση».

Η δύναμη του συμβολισμού
Παρά τον συμβολικό χαρακτήρα της, η αναγνώριση από χώρες όπως η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο επαναβεβαιώνει τα παλαιστινιακά δικαιώματα και την αρχή της αυτοδιάθεσης. Η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, ζήτησε αύξηση δασμών σε ισραηλινά προϊόντα και κυρώσεις σε εποίκους και πολιτικούς, ενώ η Ιταλία φαίνεται να επανεξετάζει τη στάση της σχετικά με τη χρηματοδότηση του Ισραήλ από την ΕΕ.

Ο Λόβατ τόνισε ότι η αναγνώριση δεν είναι το τέλος της ιστορίας, αλλά μέρος μιας ευρύτερης διαδικασίας. Η αλλαγή της διεθνούς κοινής γνώμης από το 2023 και μετά δείχνει ότι η πορεία είναι σαφής, ακόμα κι αν ο τελικός στόχος παραμένει αβέβαιος.