Η παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα ετοιμάζεται να αλλάξει σελίδα, καθώς τρεις από τους ισχυρότερους ηγέτες του πλανήτη ετοιμάζονται να βρεθούν πρόσωπο με πρόσωπο στην Κίνα. Ντόναλντ Τραμπ, Βλαντιμίρ Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ στην ίδια διπλωματική σκηνή, σε μια συνάντηση με τεράστιο συμβολισμό και απρόβλεπτες συνέπειες για τη διεθνή ισορροπία δυνάμεων.
Το βλέμμα της Ευρώπης είναι στραμμένο στη Σενζέν, όπου η προγραμματισμένη τριμερής της 19ης Νοεμβρίου προκαλεί έντονη ανησυχία. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Ουκρανία και το ενδεχόμενο οι μεγάλες δυνάμεις να συζητήσουν το μέλλον της χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή του Κιέβου και των Ευρωπαίων συμμάχων του.
Το φάντασμα της ιστορικής Διάσκεψης της Γιάλτας επιστρέφει στη διεθνή συζήτηση. Μπορεί οι σημερινές συνθήκες να διαφέρουν ριζικά από το 1945, ωστόσο η εικόνα τριών ηγετών να συζητούν για ζητήματα παγκόσμιας ασφάλειας πίσω από κλειστές διπλωματικές πόρτες αρκεί για να προκαλέσει συναγερμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Η σύνοδος που προκαλεί τρόμο στην Ευρώπη
Η συνάντηση των τριών ηγετών θεωρείται ιδιαίτερα ασυνήθιστη, καθώς συγκεντρώνει στο ίδιο τραπέζι τις ηγεσίες των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας, δηλαδή τριών χωρών που κατέχουν τεράστιο μέρος της παγκόσμιας πυρηνικής ισχύος.
Επισήμως, βασικό θέμα των συνομιλιών είναι ο περιορισμός των πυρηνικών εξοπλισμών και η διατήρηση της διεθνούς σταθερότητας. Ωστόσο, το περιεχόμενο των συζητήσεων ενδέχεται να επεκταθεί σε πολύ περισσότερα ζητήματα.
Ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να συζητηθούν τόσο ο πόλεμος στην Ουκρανία όσο και η κρίση με το Ιράν. Έχει επίσης αναφερθεί στην πιθανότητα προσωπικών επαφών με τον Πούτιν, ενώ στο διπλωματικό παρασκήνιο έχει εμφανιστεί και το ενδεχόμενο συνάντησης με τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν.
Η απουσία μιας ξεκάθαρης και λεπτομερούς ατζέντας είναι ακριβώς εκείνη που ενισχύει την αβεβαιότητα. Κανείς στην Ευρώπη δεν γνωρίζει με βεβαιότητα τι μπορεί να συμφωνηθεί ή ποιες δεσμεύσεις ενδέχεται να αναληφθούν.
Ο μεγαλύτερος εφιάλτης του Κιέβου – Το ενδεχόμενο συμφωνίας χωρίς την Ουκρανία
Για την ουκρανική πλευρά, το σημαντικότερο διακύβευμα είναι να μη μετατραπεί η συνάντηση σε μια διαδικασία διαπραγμάτευσης για το μέλλον της χώρας χωρίς τη δική της συμμετοχή.
Ευρωπαίοι διπλωμάτες φοβούνται ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα μπορούσε να υιοθετήσει μια προσέγγιση που θα ευνοούσε τις ρωσικές επιδιώξεις, ασκώντας παράλληλα νέες πιέσεις στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι για εδαφικές και πολιτικές υποχωρήσεις.
Οι ανησυχίες δεν περιορίζονται μόνο στις επίσημες ανακοινώσεις. Ακόμη μεγαλύτερη σημασία αποδίδεται στις ιδιωτικές συνομιλίες και στις πιθανές συνεννοήσεις που μπορεί να πραγματοποιηθούν μακριά από τις κάμερες.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που μεταφέρει το CNN, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αντιμετωπίζουν τη συγκεκριμένη σύνοδο με ιδιαίτερη επιφυλακτικότητα, καθώς θεωρούν ότι η παρουσία του Πούτιν δίπλα στον Αμερικανό και τον Κινέζο πρόεδρο αποτελεί σημαντική διπλωματική επιτυχία για τη Μόσχα.
Κούσνερ και Γουίτκοφ στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών ανησυχιών
Το κλίμα δυσπιστίας έχει ενισχυθεί από τις προηγούμενες διπλωματικές κινήσεις της αμερικανικής πλευράς.
Ιδιαίτερη συζήτηση έχουν προκαλέσει οι επαφές του Τζάρεντ Κούσνερ και του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ με τη ρωσική ηγεσία.
Οι Ευρωπαίοι παρακολουθούν με ανησυχία τις πληροφορίες για πιθανές αλλαγές στην αμερικανική πολιτική απέναντι στη Μόσχα, μεταξύ των οποίων αναφορές για ενεργειακές συμφωνίες, περιορισμούς στην ανταλλαγή πληροφοριών και ζητήματα που αφορούν την τεχνολογική υποστήριξη της Ουκρανίας.
Παράλληλα, ιδιαίτερη αίσθηση έχουν προκαλέσει οι αναφορές γύρω από τις συζητήσεις για τις εγγυήσεις ασφαλείας προς το Κίεβο.
Σύμφωνα με όσα έχει υποστηρίξει ο Ζελένσκι, στο τραπέζι φέρεται να έχει τεθεί το ενδεχόμενο παροχής εγγυήσεων αντίστοιχων με εκείνες του ΝΑΤΟ, με αντάλλαγμα την παραχώρηση του υπόλοιπου τμήματος του Ντονμπάς που εξακολουθεί να βρίσκεται υπό ουκρανικό έλεγχο.
Πρόκειται για ένα εξαιρετικά ευαίσθητο ζήτημα, καθώς αγγίζει τον πυρήνα της ουκρανικής κυριαρχίας και των όρων με τους οποίους θα μπορούσε να τερματιστεί ο πόλεμος.
Ο Σι Τζινπίνγκ δεν είναι ουδέτερος παρατηρητής
Ο τρίτος πρωταγωνιστής της συνόδου, ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη διπλωματική εξίσωση.
Το Πεκίνο επιδιώκει να εμφανίζεται ως δύναμη που προωθεί τη διεθνή σταθερότητα και τον διάλογο. Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξακολουθούν να θεωρούν ότι η Κίνα θα μπορούσε να συμβάλει στην αποκλιμάκωση της ουκρανικής σύγκρουσης.
Ωστόσο, υπάρχουν σοβαρά εμπόδια σε αυτή την προσδοκία.
Η Ρωσία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους στρατηγικούς εταίρους της Κίνας και μια ενδεχόμενη μεγάλη ήττα της Μόσχας θα μπορούσε να ανατρέψει ισορροπίες που εξυπηρετούν τα κινεζικά συμφέροντα.
Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση της Ουάσινγκτον με χώρες όπως το Ιράν και η Βενεζουέλα δημιουργεί πρόσθετες εντάσεις, καθώς το Πεκίνο διατηρεί σημαντικές σχέσεις μαζί τους.
Επομένως, η Κίνα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη διεθνή εικόνα της ως δύναμης ειρήνης και στην ανάγκη να προστατεύσει τις στρατηγικές της συμμαχίες.
Γιατί επιστρέφει το σενάριο μιας νέας Γιάλτας
Η ιστορική αναφορά στη Γιάλτα δεν είναι τυχαία.
Το 1945, οι ηγέτες των νικητριών δυνάμεων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου συναντήθηκαν και καθόρισαν βασικές παραμέτρους της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων.
Σήμερα, η εικόνα Τραμπ, Πούτιν και Σι στο ίδιο τραπέζι αναζωπυρώνει τους φόβους ότι οι ισχυρότεροι παίκτες του πλανήτη θα μπορούσαν να επιχειρήσουν μια νέα κατανομή επιρροής.
Βεβαίως, οι σημερινές συνθήκες είναι διαφορετικές και δεν υπάρχουν οι ίδιες προϋποθέσεις για την επιβολή ενός νέου παγκόσμιου συστήματος. Ωστόσο, η συμβολική διάσταση της συνάντησης είναι τεράστια.
Για τον Πούτιν, ειδικότερα, η παρουσία του δίπλα στους ηγέτες των ΗΠΑ και της Κίνας αποτελεί ευκαιρία να προβάλει τη Ρωσία ως πρωταγωνιστή της διεθνούς πολιτικής, παρά τις δυτικές κυρώσεις και τη συνεχιζόμενη πολεμική σύγκρουση.
Το επικίνδυνο σενάριο: Να κερδίσει χρόνο η Μόσχα
Ο μεγαλύτερος φόβος για την Ουκρανία δεν είναι απαραίτητα μια θεαματική συμφωνία που θα ανακοινωθεί αμέσως μετά τη σύνοδο.
Είναι το ενδεχόμενο να μη ληφθεί καμία ουσιαστική απόφαση για τον τερματισμό των εχθροπραξιών και, αντίθετα, να συνεχιστούν οι πιέσεις προς το Κίεβο για νέες παραχωρήσεις.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αφήσει στη Ρωσία πολύτιμο χρόνο για να συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της και να επιδιώξει περαιτέρω εδαφικά κέρδη στο Ντονμπάς.
Την ίδια ώρα, η Ουκρανία θα εξακολουθούσε να αντιμετωπίζει τις συνέπειες ενός εξαντλητικού πολέμου, με τον πληθυσμό της να εισέρχεται σε ακόμη έναν δύσκολο χειμώνα υπό την απειλή νέων επιθέσεων.
Η σύνοδος της Σενζέν μπορεί να μην αποτελέσει μια νέα Γιάλτα, αλλά σίγουρα είναι μια στιγμή με τεράστια γεωπολιτική βαρύτητα. Τραμπ, Πούτιν και Σι έχουν διαφορετικές επιδιώξεις και φιλοδοξίες, όμως όλοι θέλουν να αφήσουν το δικό τους αποτύπωμα στη διεθνή ιστορία.
Για την Ευρώπη και την Ουκρανία, το κρίσιμο ερώτημα είναι ένα: Θα αποτελέσει αυτή η συνάντηση την αφετηρία μιας πραγματικής ειρηνευτικής προσπάθειας ή θα δημιουργήσει νέες συνθήκες που θα ενισχύσουν τη διαπραγματευτική θέση της Μόσχας;
Και κυρίως, πόσο μεγάλο λόγο θα έχουν τελικά οι ίδιοι οι Ουκρανοί στις αποφάσεις που αφορούν το μέλλον της πατρίδας τους;

Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα