«Καλπάζει» η ακρίβεια στα τρόφιμα: Γιατί το μοσχαρίσιο κρέας ξεπέρασε τα 20 ευρώ ενώ η ευλογιά αφανίζει κοπάδια και κτηνοτρόφους

Η αγορά του κρέατος φαίνεται να βρίσκεται σε αδιέξοδο. Την ώρα που οι τιμές του μοσχαρίσιου και του αιγοπρόβειου κρέατος εκτοξεύονται, επιβαρύνοντας σημαντικά το «καλάθι της νοικοκυράς», πολλοί κτηνοτρόφοι παλεύουν να κρατήσουν όρθια την παραγωγή τους.

«Καλπάζει» η ακρίβεια στα τρόφιμα: Γιατί το μοσχαρίσιο κρέας ξεπέρασε τα 20 ευρώ ενώ η ευλογιά αφανίζει κοπάδια και κτηνοτρόφους

Οι επιταγές της λεγόμενης «Πράσινης Συμφωνίας» της Ευρωπαϊκής Ένωσης οδηγούν σε μείωση της παραγωγής μοσχαρίσιου κρέατος, ενώ η εξάπλωση ζωονόσων, όπως η πανώλη και η ευλογιά των αιγοπροβάτων, καταστρέφει ολόκληρα κοπάδια, μειώνει δραστικά την προσφορά ντόπιου αρνιού και κατσικιού και ανεβάζει παράλληλα την τιμή τους. Οι συνέπειες δεν περιορίζονται μόνο στις τιμές του κρέατος, αλλά φτάνουν και στη φέτα, καθώς η συζήτηση για τον εμβολιασμό των ζώων εγείρει ανησυχίες για την εξαγωγική της προοπτική.

Μόνο 12% ελληνικό

Η Ελλάδα παρουσιάζει πολύ χαμηλή αυτάρκεια στο μοσχαρίσιο κρέας. Όπως σημειώνει ο αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας Κεντρικής Μακεδονίας και κτηνοτρόφος Γιώργος Κεφαλάς, εννιά στις δέκα μπριζόλες που καταναλώνουμε προέρχονται από άλλες χώρες της Ε.Ε., κυρίως τη Γαλλία, την Ολλανδία και τη Γερμανία. Η εξάρτηση από εισαγωγές χρονολογείται ήδη από τη δεκαετία του ’80, όταν πολιτικές επιλογές κατέστησαν το εισαγόμενο κρέας τεχνηέντως φθηνότερο. Σήμερα, η εγχώρια παραγωγή καλύπτει μόλις το 12% των αναγκών της ελληνικής αγοράς.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε από το 2019, με την εφαρμογή του Green Deal, που στοχεύει στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και ειδικότερα του μεθανίου από τις αγελάδες. Η επίτευξη των στόχων αυτών προϋποθέτει μείωση της παραγωγής, χωρίς να μειώνεται η ζήτηση, γεγονός που εκ των πραγμάτων οδηγεί σε αύξηση των τιμών. Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας Πειραιώς, οι τιμές του βόειου κρέατος έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα και η ανοδική τάση αναμένεται να συνεχιστεί.

Παράλληλα, οι ηλικιακές τάσεις στην κτηνοτροφία, με γήρανση των παραγωγών και μειωμένη προσέλευση νέων, επιδεινώνουν την προσφορά, ενώ η έλλειψη εργατικού δυναμικού στα σφαγεία μετά την πανδημία προσθέτει νέες δυσκολίες. Την ίδια στιγμή, οι εισαγωγές από χώρες εκτός Ε.Ε., όπως προβλέπεται και από τη συμφωνία Mercosur, αυξάνουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και εγείρουν ηθικά ζητήματα, καθώς η εκτροφή σε ορισμένες χώρες γίνεται με χρήση ορμονών, αυξητικών παραγόντων και ακόμη και παιδικής εργασίας.

«Καλπάζει» η ακρίβεια στα τρόφιμα: Γιατί το μοσχαρίσιο κρέας ξεπέρασε τα 20 ευρώ ενώ η ευλογιά αφανίζει κοπάδια και κτηνοτρόφους

Η ευλογιά θερίζει τα κοπάδια

Οι ζωονόσοι έχουν σημαντικό αντίκτυπο και στο αιγοπρόβειο κρέας. Η ευλογιά έχει οδηγήσει σε θανάτωση πάνω από 220.000 ζώων, περίπου το 5% του συνολικού ζωικού κεφαλαίου, ενώ οι ελλείψεις οδήγησαν σε αυξημένες εισαγωγές κατεψυγμένου κρέατος από τη Νέα Ζηλανδία, με συνέπεια την περαιτέρω άνοδο των τιμών, ιδιαίτερα σε περίοδο τουριστικής αιχμής.

Οι κτηνοτρόφοι βιώνουν δραματικές απώλειες. Ο Αναστάσιος Αγγελής από τη Λάρισα, για παράδειγμα, αναγκάστηκε να θανατώσει τα 590 ζώα του, ενώ η αποζημίωση δεν επαρκεί ούτε για την επανεγκατάσταση μισού αριθμού ζώων. Ταυτόχρονα, το κόστος συντήρησης των ζώων παραμένει υψηλό, δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο οικονομικής πίεσης και μείωσης παραγωγής.

Η πρόκληση των εμβολίων και η φέτα

Η μαζική θανάτωση των ζώων έθεσε στο τραπέζι τη συζήτηση για τον εμβολιασμό, ο οποίος όμως δεν αποτελεί λύση στην Ελλάδα. Τα διαθέσιμα εμβόλια δεν είναι DIVA, δηλαδή δεν επιτρέπουν τη διάκριση μεταξύ φυσικής μόλυνσης και εμβολιασμού, με αποτέλεσμα να παραμένει υποχρεωτική η θανάτωση ολόκληρων κοπαδιών σε περίπτωση έξαρσης. Παράλληλα, ο κίνδυνος απώλειας αγορών για τη φέτα και τα ελληνικά τυροκομικά προϊόντα καθιστά την επιλογή αυτή πρακτικά αυτοκτονική.

Προς μια σύγχρονη κτηνοτροφία

Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Κτηνιατρικής Γιώργος Αρσένος, η ελληνική κτηνοτροφία μπορεί να ανακάμψει σε πενταετή ορίζοντα, αρκεί να ενισχυθούν οι παραγωγοί και να εκπαιδευτούν στη σωστή διαχείριση και στον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων. Η απογραφή των ζώων, η χρήση βόλων με GPS, η τήρηση υγειονομικών πρωτοκόλλων και η γενετική βελτίωση των ζώων είναι απαραίτητα βήματα για μια βιώσιμη κτηνοτροφία. Όπως τονίζει ο κ. Κεφαλάς, «η κτηνοτροφία έχει εισόδημα, αρκεί να κινηθείς με σύγχρονα μέσα».

Η κατάσταση παραμένει κρίσιμη, αλλά με στρατηγικό σχεδιασμό, επενδύσεις και σωστή καθοδήγηση των παραγωγών, υπάρχει δυνατότητα ανάκαμψης και σταθεροποίησης της ελληνικής αγοράς κρέατος, χωρίς να θυσιάζεται η ποιότητα και η ασφάλεια των προϊόντων.