Καταγγελίες από το Βελιγράδι για Τουρκικό δάκτυλο πίσω από τον άξονα Κροατίας–Αλβανίας–Κοσσυφοπεδίου: Η σκιά του «Στρατηγικού Βάθους», οι αιχμές Βούτσιτς και το γεωπολιτικό κενό που απειλεί να μετατρέψει τα Δυτικά Βαλκάνια σε “δορυφόρο” της Άγκυρας

Η συζήτηση γύρω από μια τριμερή στρατιωτική σύμπλευση μεταξύ Κροατία, Αλβανία και Κοσσυφοπέδιο έχει πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις στη Σερβία, με κυβερνητικούς κύκλους να αφήνουν αιχμές για έμμεση τουρκική επιρροή στο παρασκήνιο. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της σερβικής Danas, η Άγκυρα εμφανίζεται ως ένας από τους πιο δραστήριους εξωτερικούς παίκτες στα Δυτικά Βαλκάνια, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη θέση της σε μια περιοχή όπου όλες οι μεγάλες δυνάμεις ανταγωνίζονται για επιρροή.

Η τουρκική εξωτερική πολιτική, όπως επισημαίνεται, φέρει έντονα τα αποτυπώματα της στρατηγικής σκέψης του Αχμέτ Νταβούτογλου και της θεωρίας που ανέπτυξε στο βιβλίο του Στρατηγικό Βάθος. Η φιλοσοφία αυτή προκρίνει την ενεργητική παρουσία της Τουρκίας σε πρώην οθωμανικούς και γειτονικούς χώρους, αξιοποιώντας ιστορικούς, πολιτισμικούς και θρησκευτικούς δεσμούς. Στο βαλκανικό πεδίο, η Άγκυρα φαίνεται να επενδύει κυρίως στον αλβανικό παράγοντα, αποφεύγοντας ταυτόχρονα βαθιές στρατηγικές αγκυρώσεις με την Ελλάδα ή τη Σερβία.

Η επιρροή της δεν περιορίζεται στη λεγόμενη «ήπια ισχύ» — πολιτιστικές σχέσεις, επενδύσεις και διπλωματία — αλλά επεκτείνεται και στη «σκληρή ισχύ», μέσα από στρατιωτικές συνεργασίες και ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας σε φιλικές χώρες.

Ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, χαρακτήρισε τη συνεργασία Κροατίας–Αλβανίας–Κοσσυφοπεδίου ως σοβαρή απειλή για τα σερβικά συμφέροντα, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η σιωπή της Δύσης υποδηλώνει έγκριση ή τουλάχιστον ανοχή από κάποια ισχυρή δύναμη. Σε δηλώσεις του στο Μόναχο, απέφυγε να κατονομάσει τον παράγοντα που — όπως υπαινίχθηκε — κινεί τα νήματα, δηλώνοντας ότι το πράττει «για να προστατεύσει τη Σερβία».

Από την άλλη πλευρά, αναλυτές επιχειρούν να ρίξουν τους τόνους. Ο γεωπολιτικός σύμβουλος Νίκολα Λούνιτς εκτιμά ότι η συγκεκριμένη συμφωνία έχει περισσότερο συμβολικό και επικοινωνιακό χαρακτήρα παρά ουσιαστικό, καθώς δεν συνεπάγεται δεσμευτικές διεθνείς ή διακυβερνητικές υποχρεώσεις. Κατά την άποψή του, ο πραγματικός κίνδυνος για τη Σερβία δεν προέρχεται τόσο από μια τυπική τριμερή συνεργασία, όσο από το γεωπολιτικό κενό που η ίδια δημιουργεί στα Δυτικά Βαλκάνια.

Η αμφιθυμία της σερβικής εξωτερικής πολιτικής — ανάμεσα στην ευρωπαϊκή προοπτική και σε εναλλακτικά κέντρα ισχύος — καθώς και η απροθυμία πλήρους ευθυγράμμισης με την κοινή πολιτική ασφάλειας της ΕΕ, ενδέχεται να αφήνουν περιθώρια σε τρίτους παίκτες να ενισχύσουν την επιρροή τους.

Σύμφωνα με αναλύσεις που αναπαράγονται και από το Echedoros.blog, η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι τα Δυτικά Βαλκάνια παραμένουν μια εύθραυστη γεωπολιτική ζώνη. Η συσσώρευση εξωτερικών επιρροών, οι αλληλοεπικαλυπτόμενες στρατηγικές και οι ιστορικές εκκρεμότητες δημιουργούν ένα περιβάλλον υψηλής ρευστότητας.

Το κεντρικό ερώτημα για το Βελιγράδι είναι αν θα διαμορφώσει μια καθαρή, σταθερή και μακροπρόθεσμη στρατηγική πορεία ή αν θα συνεχίσει να ισορροπεί ανάμεσα σε ανταγωνιστικά κέντρα ισχύος, σε μια περιοχή όπου κάθε κενό ισχύος σπάνια μένει αναξιοποίητο.