Κατάργηση του αυτοδιοίκητου καταγγέλλουν οι δικαστές – Ο Φλωρίδης παρατείνει με νόμο τη θητεία των διοικήσεων δικαστηρίων

Σε ευθεία σύγκρουση με τον νομικό κόσμο της χώρας οδηγείται η κυβέρνηση, με αφορμή τη νέα τροπολογία που κατέθεσε αιφνιδιαστικά στο κοινοβούλιο ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης.

Η επίμαχη ρύθμιση ερμηνεύεται από νομικούς κύκλους ως ωμή παρέμβαση στον πυρήνα του κράτους Δικαίου, καθώς καταργεί στην πράξη το αυτοδιοίκητο των δικαστηρίων, «κλειδώνοντας» για έναν ακόμη χρόνο τις υφιστάμενες διοικήσεις στα τρία μεγαλύτερα δικαστήρια της επικράτειας.

Κατάργηση του αυτοδιοίκητου καταγγέλλουν οι δικαστές – Ο Φλωρίδης παρατείνει με νόμο τη θητεία των διοικήσεων δικαστηρίων

Βάσει της επίμαχης μεταβατικής διάταξης, το τοπίο στη Δικαιοσύνη παγιώνεται, καθώς προβλέπεται ρητά ότι «η θητεία των τριμελών συμβουλίων διοίκησης των πολιτικών δικαστηρίων Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πειραιώς, τόσο του Πρωτοδικείου όσο και του Εφετείου καθώς και οι διευθύνσεις των Εισαγγελιών Εφετών Αθηνών και των Εισαγγελιών Πρωτοδικών Αθηνών και Θεσσαλονίκης παρατείνεται μέχρι την 30.09.2027».

Ερωτήματα για τις σκοπιμότητες και τα «φωτογραφικά» χαρακτηριστικά

Το σκεπτικό πίσω από την κατάθεση της συγκεκριμένης νομοθετικής πρωτοβουλίας καλύπτεται από πέπλο μυστηρίου, τροφοδοτώντας έντονη φημολογία. Οι επικριτές της ρύθμισης κάνουν ανοιχτά λόγο για μια απόλυτα «φωτογραφική» παρέμβαση, η οποία στοχεύει στα πλέον νευραλγικά δικαστήρια, εκείνα δηλαδή που έχουν επωμιστεί τη διαχείριση υποθέσεων με τεράστιο κοινωνικό, αλλά και πολιτικό βάρος.

Το γεγονός ότι κρίσιμες δικαστικές έρευνες βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε οριακό σημείο καμπής, ενώ άλλες μεγάλες δικογραφίες παίρνουν τον δρόμο για το ακροατήριο, πολλαπλασιάζει τα ερωτήματα για το τι πραγματικά επιδιώκει το υπουργείο Δικαιοσύνης με αυτή την καθυστέρηση στην εναλλαγή των προσώπων.

Η οργή των συνδικαλιστικών ενώσεων

Η ενέργεια του υπουργείου έχει προκαλέσει ντόμινο αντιδράσεων. Υπενθυμίζεται ότι είχε προηγηθεί η παρέμβαση από πλευράς ΕΛ.ΑΣ., με τους συνδικαλιστές να στηλιτεύουν τη ρύθμιση χαρακτηρίζοντάς την προκλητική και υπογραμμίζοντας ότι είναι μια κίνηση «που δυναμιτίζει το αυτοδιοίκητο των δικαστηρίων». Τη σκυτάλη των αντιδράσεων πήραν πλέον οι ίδιοι οι δικαστικοί λειτουργοί.

Η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων εξέφρασε τον απόλυτο αιφνιδιασμό της για την παράκαμψη της διαδικασίας διαβούλευσης. Στην ανακοίνωσή της υπενθυμίζει ότι η παράταση θητειών τείνει να γίνει επικίνδυνη συνήθεια τη διετία που πέρασε και απαιτεί από την ηγεσία του υπουργείου ρητή δέσμευση ότι αυτή η μεθόδευση δεν θα επαναληφθεί.

Ολόκληρη η ανακοίνωση-καταπέλτης της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων

Ακολουθεί αυτούσιο το κείμενο της ανακοίνωσης:

«Η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων οφείλει να επισημάνει τα σημαντικότερα ζητήματα που αναφύονται από τις διατάξεις που περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης με τίτλο «Μέτρα για την προστασία από στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού σύμφωνα με την Οδηγία (ΕΕ) 2024/1069 – Νέο πλαίσιο για τη συμμόρφωση της Διοίκησης στις δικαστικές αποφάσεις – Λοιπές διατάξεις».

Όπως θα εκτεθεί και ειδικότερα παρακάτω, κάποιες πολύ σημαντικές αλλαγές που προτείνονται με το προς συζήτηση νομοσχέδιο και αφορούν στο αυτοδιοίκητο των δικαστηρίων και την κατάσταση των δικαστικών λειτουργών, δεν διήλθαν το αναγκαίο στάδιο της διαβούλευσης, ώστε να συμπεριληφθούν στον θεσμικά αναγκαίο και επιβαλλόμενο από τις αρχές της καλής νομοθέτησης διάλογο αλλά εισάγονται απευθείας προς συζήτηση στη Βουλή κατά μη δικαιολογημένη παρέκκλιση από τις αρχές της καλής νομοθέτησης.
Ειδικότερα:

Άρθρο 37 ΣχΝ (Τροποποιήσεις του ΚΟΔΚΚΔΛ για διοικήσεις δικαστηρίων)
Με το υπ΄ αριθ. 37 άρθρο του ΣχΝ με τίτλο «Επανακαθορισμός του χρόνου θητείας των διοικήσεων των δικαστηρίων – Μεταβατική ρύθμιση – Τροποποίηση παρ. 4, 5 και 10 άρθρου 17 και παρ. 2 και 3 άρθρου 18 ΚΟΔΚΚΔΛ», το οποίο δεν περιλαμβανόταν στον κείμενο του νομοσχεδίου που εισήχθη προς διαβούλευση, αλλάζει η διάρκεια της θητείας των Διοικήσεων των Δικαστηρίων από τα δύο έτη και αυξάνεται στα τρία έτη, ρύθμιση η οποία αφορά τόσο τις αιρετές διοικήσεις των μεγάλων δικαστηρίων, όσο και εκείνες που ορίζονται με βάση την αρχαιότητα στα μικρότερα δικαστήρια. Περαιτέρω, εισάγεται νέα μεταβατική διάταξη με την οποία ορίζεται ότι η θητεία των τριμελών συμβουλίων διοίκησης των πολιτικών δικαστηρίων Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πειραιώς, τόσο του Πρωτοδικείου όσο και του Εφετείου καθώς και οι διευθύνσεις των Εισαγγελιών Εφετών Αθηνών και των Εισαγγελιών Πρωτοδικών Αθηνών και Θεσσαλονίκης παρατείνεται μέχρι την 30.09.2027.

Είναι η πολλοστή πλέον φορά, που αναγκαζόμαστε να επαναλάβουμε ότι αυτή η πρακτική της ανανέωσης των θητειών των διοικήσεων, έχει ξεπεράσει κατά πολύ τα όρια της εξαίρεσης και διαμορφώνει τα χαρακτηριστικά ενός νέου κανόνα, ουσιαστικής κατάργησης του αυτοδιοίκητου. Το αυτοδιοίκητο των Δικαστηρίων, όμως, είναι ουσιώδες κεφάλαιο της δικαστικής ανεξαρτησίας. Οι δικαστικοί λειτουργοί, καλούνται, σύμφωνα με τον νόμο, σε τακτά χρονικά διαστήματα στα πολυπληθέστερα των δικαστηρίων της χώρας, να επιλέγουν τις διοικήσεις τους, γεγονός που εδώ και χρόνια διασφαλίζει την ομαλή λειτουργία τους, στη βάση της επιλογής των καταλληλότερων, μεταξύ ίσων, με προσδιορισμένο ορίζοντα θητείας, ώστε να εξασφαλίζεται η εναλλαγή και να μη διαταράσσονται οι υπηρεσιακές ισορροπίες. Παράλληλα και η διετής διάρκεια της θητείας των Διοικήσεων, της οποίας η αλλαγή σε τρία έτη προτείνεται, αποτέλεσε πρόσφατη επιλογή του ίδιου του νομοθέτη του ν.4938/2022, ο οποίος ταυτόχρονα κατάργησε τη δυνατότητα επανεκλογής της ίδιας διοίκησης για δύο συνεχείς θητείες, ως ίσχυε μέχρι τη θέση του σε ισχύ (κατά το άρθρο 15 ν.1756/1988 ως ίσχυε πριν την θέση σε ισχύ του νέου ΚΟΔΚΔΛ – ν.4938/2022), ακριβώς γιατί κρίθηκε ότι η θητεία δύο ετών ισορροπεί τη σχέση μεταξύ δικαστικών και διοικητικών καθηκόντων του δικαστικού λειτουργού.

Ήδη από την πρώτη φορά που έλαβε χώρα παράταση της θητείας των τριμελών συμβουλίων διεύθυνσης με το άρθρο 51 ν.5108/2024 όπως η παρ. 1 τροποποιήθηκε με το άρθρο 42 παρ.2 Ν.5130/2024 (ΦΕΚ Α`127/01.08.2024), αλλά και στη συνέχεια, εκφράσαμε την αντίθεσή μας, τόσο με παρατηρήσεις επί των συγκεκριμένων νομοσχεδίων, όσο και με παρεμβάσεις μας στην ακρόαση των φορέων της Βουλής. Με κάθε σεβασμό σε όλους τους συναδέλφους που άσκησαν όλο αυτό το διάστημα καθήκοντα διοίκησης, θεωρούμε ότι αυτή η διαδικασία παρατάσεων πρέπει πλέον να σταματήσει.

Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη ότι ήδη δυνάμει του ν.5108/2024 για την ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας, στα Πρωτοδικεία Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πειραιώς υπηρετούν και όλοι οι πρώην Ειρηνοδίκες, αποτελεί σοβαρή παραβίαση των δικαιωμάτων τους στην επιλογή των διοικήσεων το γεγονός ότι μέχρι σήμερα, δύο έτη μετά τη θέση σε ισχύ του νόμου για την ενοποίηση, δεν είχαν την ευκαιρία να ασκήσουν το δικαίωμά τους για συμμετοχή στις αρχαιρεσίες των συμβουλίων διοίκησης των δικαστηρίων στα οποία υπηρετούν.
Σημειώνουμε, ότι μεταξύ των συναδέλφων που υπηρετούν στα παραπάνω Δικαστήρια, υπάρχουν πολλοί ικανοί για να αναλάβουν τη διοίκηση, εισφέροντας ικανότητες και νέα διάθεση, γεγονός που θα βελτιώσει την υπηρεσιακή λειτουργία και θα αποσοβήσει κινδύνους τυχόν διαχειριστικής κόπωσης. Άλλωστε, λαμβάνοντας υπόψη ότι η ανάληψη καθηκόντων των νέων διοικήσεων εκκινά την 01.10.2026, είναι δεδομένο πως όλη η αναγκαία προετοιμασία και οι δέουσες προσαρμογές θα έχουν υλοποιηθεί έγκαιρα από τις παρούσες διοικήσεις.
Για το λόγο αυτό δηλώνουμε την σαφή αντίθεσή μας με την προωθούμενη διάταξη. Σε κάθε περίπτωση, ζητούμε να λάβει χώρα ρητή δέσμευση του Υπουργείου (είτε στην ίδια τη ρύθμιση, είτε στην αιτιολογική έκθεση) ότι καμία άλλη παράταση δεν θα λάβει χώρα στο εξής και ότι η προτεινόμενη θα είναι η τελευταία».