Καταρρέει η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων: Αυξάνονται τα νοικοκυριά που δεν βγάζουν τον μήνα – Τα παιχνίδια με τον πληθωρισμό και το πραγματικό κόστος ζωής

Η ανακοίνωση ότι ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 1,8% τον Σεπτέμβριο, χαμηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης (2,2%), δεν αποτυπώνει την καθημερινή οικονομική πίεση που βιώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά, τα οποία συχνά ξεμένουν από χρήματα πριν τελειώσει ο μήνας.

Οι χαμηλοσυνταξιούχοι που μετρούν και το τελευταίο ευρώ για να καλύψουν τις βασικές ανάγκες και οι ενοικιαστές που δαπανούν σχεδόν ολόκληρο μισθό για ένα τριάρι διαμέρισμα δύσκολα θα δουν θετικά τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat. Παρότι ο ρυθμός αύξησης του πληθωρισμού υποχώρησε από το 3,1% τον Αύγουστο, αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι τα τελευταία πέντε χρόνια οι τιμές αγαθών και υπηρεσιών έχουν αυξηθεί σωρευτικά κατά περισσότερο από 21%.

Η πίεση της ακρίβειας φαίνεται και στα στοιχεία που δείχνουν πως το 65% των νοικοκυριών «μόλις τα βγάζουν πέρα» τον Σεπτέμβριο, ποσοστό αυξημένο από 59% τον Αύγουστο.

Τι μετρά ο εναρμονισμένος πληθωρισμός

Ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή βασίζεται σε κοινά ευρωπαϊκά πρότυπα, ώστε να παρέχει συγκρίσιμα στοιχεία για τις χώρες της Ευρωζώνης. Όπως επισημαίνει η Eurostat, δεν αποτελεί μέτρο του κόστους ζωής. Ο εθνικός δείκτης τιμών καταναλωτή, αντίθετα, εστιάζει στις δαπάνες των μόνιμων κατοίκων, ενώ ο εναρμονισμένος περιλαμβάνει και τις δαπάνες των τουριστών. Συνεπώς, οι δύο δείκτες είναι συμπληρωματικοί εργαλεία παρακολούθησης της πορείας των τιμών, χωρίς να ταυτίζονται με την ακρίβεια.

Ενέργεια, τρόφιμα και υπηρεσίες

Η αποκλιμάκωση του ενεργειακού κόστους (-3,7% σε ετήσια βάση) ήταν ο βασικός λόγος της μείωσης του πληθωρισμού, κυρίως λόγω της πτώσης των τιμών του πετρελαίου. Αντίθετα, οι τιμές του ρεύματος παραμένουν σε ανοδική τροχιά.

Στα τρόφιμα, οι ανατιμήσεις συνεχίζονται με ετήσια αύξηση 1,4%, παρά την επιβράδυνση σε σχέση με τους προηγούμενους μήνες. Στις υπηρεσίες οι αυξήσεις είναι ακόμα υψηλότερες, στο 3,4%, ενώ στα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά σημειώνεται μικρότερη άνοδος (0,5%).

Δομικός και μηνιαίος πληθωρισμός

Ο δομικός πληθωρισμός (χωρίς τρόφιμα και ενέργεια) παραμένει στο 2,6%, υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης (2,3%), γεγονός που δείχνει επίμονες πιέσεις στον πυρήνα των τιμών. Παράλληλα, σε μηνιαία βάση ο πληθωρισμός στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 0,6% τον Σεπτέμβριο, από τις υψηλότερες αυξήσεις στην Ευρωζώνη.

Το «φαινόμενο βάσης» και οι προοπτικές

Οι ετήσιες συγκρίσεις επηρεάζονται και από το λεγόμενο «φαινόμενο βάσης» — όταν οι τιμές ενός μήνα του προηγούμενου έτους ήταν ήδη πολύ υψηλές, οι νέες αυξήσεις μπορεί να φαίνονται μικρότερες στατιστικά.

Η Τράπεζα της Ελλάδας έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα πάνω την πρόβλεψή της για τον εναρμονισμένο πληθωρισμό του 2025 στο 3,1%. Αν οι τιμές της ενέργειας συνεχίσουν να μειώνονται, μπορεί να υπάρξει αποκλιμάκωση, ωστόσο η εξέλιξη αυτή μένει να φανεί. Ρόλο αναμένεται να παίξει και η πρωτοβουλία εθελοντικών μειώσεων τιμών σε 1.000 προϊόντα στα σούπερ μάρκετ από τον Οκτώβριο.

Συμπερασματικά, η επιβράδυνση του πληθωρισμού είναι μια θετική εξέλιξη σε επίπεδο δεικτών, όχι όμως επαρκής για να ανακουφίσει άμεσα τα νοικοκυριά από το βάρος της ακρίβειας.