Kατεχόμενα: Τι σηματοδοτεί η νίκη Ερχιουρμάν στο ψευδοκράτος- Η σαρωτική ήττα του Τατάρ, τα μηνύματα προς τον Ερντογάν και οι προσδοκίες της Λευκωσίας- Θα υπάρξει πραγματική αλλαγή σελίδας;

Η επικράτηση του Τουφάν Ερχιουρμάν με ποσοστό 62,76% έναντι του Ερσίν Τατάρ στις παράνομες «εκλογές» στα κατεχόμενα, με συμμετοχή που προσέγγισε το 65%, συνιστά ανατροπή με πολλαπλές αναγνώσεις.

Kατεχόμενα: Τι σηματοδοτεί η νίκη Ερχιουρμάν στο ψευδοκράτος- Η σαρωτική ήττα του Τατάρ, τα μηνύματα προς τον Ερντογάν και οι προσδοκίες της Λευκωσίας- Θα υπάρξει πραγματική αλλαγή σελίδας;

Πέρα από την αλλαγή φρουράς στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας, το αποτέλεσμα εκλαμβάνεται ως σαφές μήνυμα αποδοκιμασίας προς τον Τατάρ — έναν ηγέτη που ταυτίστηκε πλήρως με την πολιτική της Άγκυρας και την προώθηση της λύσης «δύο κρατών».

Κατά τη διάρκεια της θητείας του, ο Ερσίν Τατάρ λειτούργησε ως πολιτικός εντολοδόχος της Τουρκίας, ευθυγραμμίζοντας πλήρως το ψευδοκράτος με τις επιλογές της Άγκυρας. Η πολιτική του στηρίχθηκε στην απόρριψη κάθε ομοσπονδιακής προοπτικής, στη διοικητική και οικονομική εξάρτηση από την Τουρκία και στην καλλιέργεια μιας αδιάλλακτης ρητορικής που απομόνωσε ακόμη περισσότερο την τουρκοκυπριακή κοινότητα από τον διεθνή περίγυρο.

Η νίκη Ερχιουρμάν ερμηνεύεται ως αντίδραση απέναντι σε αυτό το καθεστώς κηδεμονίας, ως έκφραση επιθυμίας για θεσμική κανονικότητα, πολιτική αυτονομία και αξιοπρέπεια. Ξένα μέσα χαρακτήρισαν το αποτέλεσμα «αλλαγή προσδοκιών», αφήνοντας να εννοηθεί ότι μπορεί να ανοίξει παράθυρο για επανεκκίνηση των συνομιλιών στο Κυπριακό.

Τι είπε και τι απέφυγε να πει ο Ερχιουρμάν

Στην πρώτη του δημόσια εμφάνιση στο πάρκο Κιζιλμπάς της κατεχόμενης Λευκωσίας, ο Ερχιουρμάν έκανε λόγο για «νίκη όλων» και για «αδελφοσύνη όλων των πολιτών, ανεξάρτητα από το πού γεννήθηκαν οι ίδιοι ή οι γονείς τους». Η αναφορά αυτή συνιστά πολιτική αποδοχή των εποίκων ως «πολιτών» του κατοχικού μορφώματος — εξέλιξη που περιπλέκει το μέλλον των συνομιλιών, καθώς ο εποικισμός αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο έγκλημα πολέμου.

Παράλληλα, ο νέος ηγέτης απέφυγε προσεκτικά να τοποθετηθεί για το μοντέλο λύσης, περιοριζόμενος να δηλώσει ότι σε θέματα «εξωτερικής πολιτικής» θα ενεργεί «σε συνεννόηση με την Τουρκία», όπως «έπρατταν και οι προκάτοχοί του». Πρόκειται για σαφή ένδειξη συνέχισης της εξάρτησης, παρά τις όποιες ενωτικές ρητορικές.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ήταν από τους πρώτους που συνεχάρησαν τον Ερχιουρμάν, μιλώντας για «ωφέλεια για τις χώρες και την περιοχή μας». Παρόμοιες δηλώσεις στήριξης ήρθαν από το τουρκικό ΥΠΕΞ και τον αντιπρόεδρο Γιλμάζ, επιβεβαιώνοντας τη βούληση της Άγκυρας να διατηρήσει τον έλεγχο του παιχνιδιού.
Αντίθετα, ο εθνικιστής Ντεβλέτ Μπαχτσελί κινήθηκε σε εντελώς διαφορετικό τόνο, ζητώντας ουσιαστικά απόρριψη του αποτελέσματος και επαναφορά της συζήτησης περί «ένταξης» του ψευδοκράτους στην Τουρκία. Η αντίθεση αυτή προδίδει τη διττή στρατηγική της Άγκυρας: ήπιους τόνους για τη διεθνή εικόνα, αλλά διαρκή πολιτικό έλεγχο στο εσωτερικό.

Ο απερχόμενος ηγέτης παραδέχθηκε την ήττα του, αφήνοντας ωστόσο αιχμές για «παράγοντες» που επηρέασαν το αποτέλεσμα. Μίλησε για «περίοδο αναστοχασμού», αποφεύγοντας την αυτοκριτική. Οι δηλώσεις του περισσότερο μεταθέτουν ευθύνες παρά αναλαμβάνουν πολιτικό κόστος.

Kατεχόμενα: Τι σηματοδοτεί η νίκη Ερχιουρμάν στο ψευδοκράτος- Η σαρωτική ήττα του Τατάρ, τα μηνύματα προς τον Ερντογάν και οι προσδοκίες της Λευκωσίας- Θα υπάρξει πραγματική αλλαγή σελίδας;

Από την πλευρά της, η Λευκωσία αντέδρασε με μετρημένη αισιοδοξία. Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης συνεχάρη τον Ερχιουρμάν και δήλωσε έτοιμος για συνάντηση υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Παρόμοια στάση κράτησαν η Πρόεδρος της Βουλής Αννίτα Δημητρίου και ο ΓΓ του ΑΚΕΛ Στέφανος Στεφάνου, που είδαν στο αποτέλεσμα σήμα επαναπροσέγγισης και πιθανή επιστροφή στη συζήτηση για ομοσπονδιακή λύση.

Το κλειδί εξακολουθεί να βρίσκεται στην Άγκυρα

Η συγκυρία θυμίζει τις περιόδους εκλογής του Ταλάτ (2005) και του Ακιντζί (2015), όταν είχε δημιουργηθεί αίσθηση «παραθύρου ευκαιρίας». Ωστόσο, τότε όπως και τώρα, η Άγκυρα κρατά τα κλειδιά. Η ουσία θα φανεί όχι από τις δηλώσεις Ερχιουρμάν, αλλά από το κατά πόσο η Τουρκία θα επιτρέψει ουσιαστική επανέναρξη των συνομιλιών.

Η Άγκυρα ίσως αξιοποιήσει την αλλαγή προσώπων στα κατεχόμενα ως επικοινωνιακό άλλοθι για να «μαλακώσει» τη στάση της, χωρίς να αλλάξει στρατηγική. Παράλληλα, διατηρεί στόχους που συνδέονται με τη δική της γεωπολιτική ατζέντα:

• Επαναπροσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, κυρίως για πρόσβαση σε χρηματοδοτικά και αμυντικά προγράμματα.

• Ρόλο στις ενεργειακές εξελίξεις της Ανατολικής Μεσογείου.

• Ομαλοποίηση σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με βλέμμα στα εξοπλιστικά.

Σε αυτό το πλαίσιο, ένας «μετριοπαθής» Τουρκοκύπριος ηγέτης εξυπηρετεί την τουρκική διπλωματία, προβάλλοντας την εικόνα της «εποικοδομητικής» δύναμης, χωρίς ουσιαστικές παραχωρήσεις.

Ο Ερχιουρμάν απέφυγε επιμελώς να μιλήσει για τη μορφή λύσης, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης της εξάρτησης από την Άγκυρα. Την ίδια στιγμή, με το σύνθημα της «αδελφοσύνης όλων», αποδέχεται την πολιτική νομιμοποίηση των εποίκων, γεγονός που ενδέχεται να αποτελέσει κρίσιμο αγκάθι σε μελλοντικές συνομιλίες.

Η εκλογή του μπορεί να λειτουργήσει ως αφορμή για νέα διερευνητική πρωτοβουλία του ΟΗΕ. Η απεσταλμένη του ΓΓ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν Κουεγιάρ, αναμένεται να καλέσει σε ανεπίσημη συνάντηση των δύο ηγετών για να διαπιστωθεί αν υπάρχει κοινό έδαφος για επανεκκίνηση διαλόγου.
Αν δεν υπάρξει δέσμευση σε ομοσπονδιακή βάση, εφαρμογή μέτρων εμπιστοσύνης και σαφές χρονοδιάγραμμα, οι νέες προσπάθειες κινδυνεύουν να μείνουν στα φωτογραφικά στιγμιότυπα.

Η ψήφος των Τουρκοκυπρίων αποτελεί πολιτικό μήνυμα κατά της απόλυτης κηδεμονίας της Τουρκίας, όχι όμως αυτόματο διαβατήριο για λύση. Ο Ερχιουρμάν εμφανίζεται ενωτικός στο εσωτερικό, αλλά προσεκτικός απέναντι στην Άγκυρα.
Η Τουρκία, από την πλευρά της, συγχαίρει, αλλά δεν αλλάζει ρότα.
Η Λευκωσία δείχνει διάθεση διαλόγου, ωστόσο το ερώτημα παραμένει:
Άλλαξε απλώς ο φύλακας στα κατεχόμενα ή αλλάζει η ίδια η πολιτική της Τουρκίας;
Μέχρι να αποδειχθεί το δεύτερο, αισιοδοξία με μέτρο και χειροκροτήματα με φειδώ.