Καύσιμα: Γιατί η αμόλυβδη επιμένει στα 2 ευρώ στην Ελληνική αγορά παρά την υποχώρηση του Brent κάτω από τα 80 δολάρια

Έντονο προβληματισμό και πολιτική αντιπαράθεση προκαλεί η διατήρηση της μέσης τιμής της αμόλυβδης βενζίνης κοντά στο ψυχολογικό όριο των 2 ευρώ ανά λίτρο στην ελληνική αγορά, την ίδια στιγμή που οι διεθνείς τιμές του αργού πετρελαίου (Brent) καταγράφουν σημαντική υποχώρηση, υποχωρώντας κάτω από το επίπεδο των 80 δολαρίων το βαρέλι. Το φαινόμενο της ασύμμετρης προσαρμογής των τιμών στην αντλία επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τη διάρθρωση της αγοράς καυσίμων και το βάρος της εγχώριας φορολογίας.

Οι παράγοντες πίσω από την «ακαμψία» των τιμών

Η απόκλιση ανάμεσα στη διεθνή πτώση του πετρελαίου και την τελική τιμή που πληρώνει ο Έλληνας καταναλωτής αποδίδεται από παράγοντες της αγοράς σε τρεις κύριους λόγους:

• Υψηλή φορολογική επιβάρυνση: Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) και ο ΦΠΑ 24% αποτελούν σταθερά το μεγαλύτερο μέρος της τελικής τιμής της βενζίνης. Καθώς οι φόροι αυτοί είναι οριζόντιοι ή ποσοστιαίοι επί της αξίας, λειτουργούν ως «ανάχωμα» που εμποδίζει τη γενναία αποκλιμάκωση της τιμής στην αντλία, ακόμη και αν το αργό πετρέλαιο υποχωρήσει κατακόρυφα.

• Το φαινόμενο «ρουκέτες και φτερά» (Rockets and Feathers): Πρόκειται για τη διεθνή οικονομική ορολογία που περιγράφει την τάση των λιανικών τιμών των καυσίμων να αυξάνονται με ταχύτητα «ρουκέτας» όταν το πετρέλαιο ανεβαίνει, αλλά να μειώνονται με ρυθμό «φτερού» (πολύ αργά) όταν οι διεθνείς τιμές υποχωρούν.

• Αποθέματα διυλιστηρίων: Οι εταιρείες εμπορίας και τα πρατήρια διαθέτουν καύσιμα που αγοράστηκαν τις προηγούμενες εβδομάδες σε υψηλότερες τιμές (όταν το Brent βρισκόταν κοντά στα 86-90 δολάρια), με αποτέλεσμα η πτώση να χρειάζεται χρόνο για να κυλήσει σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα.

Η διαδρομή της τιμής από το βαρέλι στην αντλία

Η γεωγραφική ανισότητα των τιμών

Ενώ στα μεγάλα αστικά κέντρα (Αθήνα, Θεσσαλονίκη) η μέση τιμή της αμόλυβδης παρουσιάζει μικρά σημάδια αποκλιμάκωσης, υποχωρώντας οριακά κάτω από τα 2 ευρώ (γύρω στο 1,99), η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά επιβαρυμένη στην επαρχία και ιδιαίτερα στις νησιωτικές περιοχές. Στις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα, το αυξημένο κόστος μεταφοράς διατηρεί τις τιμές σταθερά πάνω από τα 2,10 έως και 2,18 ευρώ το λίτρο.

Οικονομική επισήμανση: Η Ελλάδα κατατάσσεται σταθερά μεταξύ των ακριβότερων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη λιανική τιμή της βενζίνης, γεγονός που οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στο ότι οι φόροι και τα τέλη αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 50-60% του συνολικού κόστους που καταβάλλει ο οδηγός.