Κόκκινα δάνεια: Αλλάζουν οι κανόνες για χιλιάδες δανειολήπτες – Οι διευκρινίσεις για τους servicers και οι νέες ρυθμίσεις για τους πλειστηριασμούς

Νέο πλαίσιο για τη διαχείριση των «κόκκινων» δανείων προωθεί η κυβέρνηση, επιχειρώντας να αλλάξει τις ισορροπίες ανάμεσα στους οφειλέτες, τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) και τους πιστωτές. Οι προωθούμενες παρεμβάσεις προβλέπουν μεγαλύτερη διαφάνεια, αυστηρότερες προθεσμίες για την εξέταση αιτημάτων ρύθμισης και πρόσθετες δικλίδες προστασίας για όσους προσπαθούν να εξυπηρετήσουν τις οφειλές τους.

Οι αλλαγές έχουν προκαλέσει συζητήσεις και αντιδράσεις, κυρίως εξαιτίας της πρόβλεψης που αφορά τις συμφωνίες ρύθμισης και τη δυνατότητα να αποτελούν εκτελεστούς τίτλους. Η κυβέρνηση επιχειρεί να καθησυχάσει τους δανειολήπτες, υποστηρίζοντας ότι δεν παρέχεται στους servicers η δυνατότητα να προχωρούν μονομερώς σε τέτοιες ενέργειες.

Τι ισχύει με τις συμφωνίες ρύθμισης και τους εκτελεστούς τίτλους

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία μια συμφωνία για τη ρύθμιση οφειλής μπορεί να αποκτά ισχύ εκτελεστού τίτλου, χωρίς να απαιτείται πρόσθετη δικαστική διαδικασία για την απόκτησή της.

Η κυβερνητική διευκρίνιση είναι ότι αυτό δεν σημαίνει πως οι εταιρείες διαχείρισης θα μπορούν να δημιουργούν μονομερώς εκτελεστούς τίτλους. Η συγκεκριμένη δυνατότητα αφορά συμφωνίες που έχουν προηγουμένως γίνει αποδεκτές τόσο από τον πιστωτή όσο και από τον οφειλέτη. Επίσης, σύμφωνα με την κυβέρνηση, δεν καταργείται η δυνατότητα δικαστικού ελέγχου.

Δωρεάν πρόσβαση σε όλα τα στοιχεία της οφειλής

Μία από τις σημαντικές προβλέψεις αφορά την ενημέρωση των δανειοληπτών. Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι θα μπορούν να ζητούν χωρίς οικονομική επιβάρυνση αναλυτικά στοιχεία για το χρέος τους.

Στα δεδομένα που θα πρέπει να είναι διαθέσιμα περιλαμβάνονται:

• Οι αρχικές δανειακές συμβάσεις και οι μεταγενέστερες τροποποιήσεις τους.

• Το ιστορικό των πληρωμών που έχουν πραγματοποιηθεί.

• Η ανάλυση του αρχικού κεφαλαίου και των τόκων.

• Τα επιτόκια, οι προμήθειες και οι υπόλοιπες χρεώσεις.

Στόχος είναι κάθε οφειλέτης να μπορεί να ελέγχει πώς διαμορφώθηκε το ποσό που του ζητείται και εάν έχουν καταγραφεί σωστά οι καταβολές του.

Νέες δυνατότητες διαπραγμάτευσης με τους servicers

Παράλληλα, προβλέπεται αυστηρότερο χρονοδιάγραμμα για τις διμερείς διαπραγματεύσεις. Όταν ο δανειολήπτης υποβάλλει πλήρη φάκελο για ρύθμιση, ο πιστωτής θα πρέπει να απαντήσει μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ενώ η συνολική διαδικασία προβλέπεται να ολοκληρώνεται εντός έξι μηνών.

Οι προτάσεις ρύθμισης θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την πραγματική οικονομική και περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη και να συνοδεύονται από τεκμηρίωση. Εφόσον δεν υπάρξει συμφωνία μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, προβλέπονται επιπλέον δυνατότητες διμερούς διαπραγμάτευσης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για την προκαταβολή σε απευθείας ρυθμίσεις, η οποία, σύμφωνα με το υπό συζήτηση πλαίσιο, περιορίζεται κατά κανόνα στο 15% της οφειλής, με δυνατότητα διαφοροποίησης σε ειδικές περιπτώσεις.

Τι προβλέπεται για την πρώτη κατοικία και τους ευάλωτους οφειλέτες

Ξεχωριστή ενότητα των αλλαγών αφορά την προστασία της κύριας κατοικίας. Προβλέπονται δυνατότητες ρύθμισης με βάση την αξία του ακινήτου και την οικονομική κατάσταση του οφειλέτη, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Για τα ευάλωτα νοικοκυριά προβλέπεται επίσης η αξιοποίηση του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Μέχρι να τεθεί πλήρως σε λειτουργία, το ενδιάμεσο πρόγραμμα στήριξης προβλέπει, για όσους πληρούν τα κριτήρια, κρατική επιδότηση και αναστολή διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται πρόσθετες δυνατότητες για νοικοκυριά που κινδυνεύουν να χάσουν την κατοικία τους.

Τι αλλάζει όταν ο δανειολήπτης τηρεί τη ρύθμιση

Σημαντική είναι και η πρόβλεψη για όσους έχουν ήδη συμφωνήσει σε διακανονισμό και πληρώνουν κανονικά τις δόσεις τους. Το προωθούμενο πλαίσιο προβλέπει ότι όσο η ρύθμιση εξυπηρετείται, δεν θα μπορούν να προχωρούν σε βάρος τους μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης κατά παράβαση της συμφωνίας.

Παράλληλα, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η επιτάχυνση των διαδικασιών μπορεί να αποτρέψει τη συσσώρευση πρόσθετων τόκων και εξόδων, που συχνά επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τις ήδη δύσκολες οικονομικές συνθήκες των οφειλετών.

Το μεγάλο ζητούμενο για χιλιάδες νοικοκυριά

Οι παρεμβάσεις παρουσιάζονται από την κυβέρνηση ως προσπάθεια ενίσχυσης της διαφάνειας και της προστασίας των δανειοληπτών. Ωστόσο, οι αντιδράσεις επικεντρώνονται στο κατά πόσο οι νέες διαδικασίες θα διασφαλίζουν ουσιαστική δικαστική προστασία και πραγματικά βιώσιμες λύσεις για όσους αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.

Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τη νομοθετική επεξεργασία και την ψήφιση των διατάξεων, αλλά και από τον τρόπο εφαρμογής τους στην πράξη. Για χιλιάδες πολίτες με οφειλές σε καθυστέρηση, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει εάν οι νέοι κανόνες θα οδηγήσουν σε ρυθμίσεις που μπορούν πράγματι να τηρηθούν και θα περιορίσουν τον κίνδυνο απώλειας περιουσίας.

Οι παραπάνω προβλέψεις αφορούν το προωθούμενο νομοθετικό πλαίσιο και τις διευκρινίσεις της κυβέρνησης· δεν πρέπει να θεωρούνται όλες ήδη εφαρμοστέες.