Κωνσταντινούπολη: Το ιστορικό Ελληνικό Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου μετατρέπεται σε πολυτελές ξενοδοχείο

Μια νέα σελίδα ανοίγει για το εμβληματικό Ορθόδοξο Ελληνικό Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου – το μεγαλύτερο ξύλινο κτίσμα σε ολόκληρη την Ευρώπη – καθώς το Οικουμενικό Πατριαρχείο ανακοίνωσε την απόφασή του για τη μετατροπή του σε ξενοδοχειακή μονάδα, μετά από πολυετείς – αλλά άκαρπες – προσπάθειες εξεύρεσης πόρων για την αποκατάστασή του.

Κωνσταντινούπολη: Το ιστορικό Ελληνικό Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου μετατρέπεται σε πολυτελές ξενοδοχείο

Το μνημειώδες οικοδόμημα, το οποίο δεσπόζει στα Πριγκηπόννησα στα ανοικτά της Κωνσταντινούπολης, υπήρξε για περισσότερο από πέντε δεκαετίες ένας φάρος ελπίδας και φροντίδας για χιλιάδες παιδιά, έως το 1964, οπότε και οι τουρκικές αρχές διέταξαν την παύση της λειτουργίας του. Από τότε, το πενταώροφο κτίριο υπέστη σημαντικές φθορές – με πολλά σημεία του να έχουν καταρρεύσει – δίχως να υπάρξει οργανωμένη προσπάθεια διάσωσής του.

Το 2010, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αναγνώρισε το δίκαιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου επί του κτιρίου, διατάσσοντας την επιστροφή της ιδιοκτησίας του. Παρά την ιστορική αυτή δικαίωση, το ζήτημα της αναστήλωσης του ορφανοτροφείου παρέμεινε άλυτο, καθώς τα απαιτούμενα κονδύλια για μια πλήρη αποκατάσταση αποδείχθηκαν απροσπέλαστα.

Σε πρόσφατη συνεδρίαση της Αγίας και Ιεράς Συνόδου, υπό την προεδρία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, αποφασίστηκε ομόφωνα η τουριστική αξιοποίηση του κτιρίου. Όπως σημειώνεται στην επίσημη ανακοίνωση, στόχος είναι «η προώθηση σχεδίων ανάπτυξης με σεβασμό στην ιστορική και κοινωνική ταυτότητα του νησιού, με περιβαλλοντική συνείδηση και ακολουθώντας τις αρχές της βιώσιμης και οικολογικής δόμησης».

Κωνσταντινούπολη: Το ιστορικό Ελληνικό Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου μετατρέπεται σε πολυτελές ξενοδοχείο

Παρά τις πολυάριθμες πρωτοβουλίες κατά τις τελευταίες δεκαετίες για την εξασφάλιση χρηματοδότησης, καμία δεν ευοδώθηκε. Το Πατριαρχείο τόνισε ότι η απόφαση αυτή λαμβάνεται με απόλυτο σεβασμό στην ιστορική παρακαταθήκη του κτιρίου, και εξέφρασε την ελπίδα ότι το έργο θα αποτελέσει μοχλό πολιτιστικής, οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης για την ευρύτερη περιοχή των Πριγκηποννήσων (Adalar).

Σύμφωνα με πληροφορίες της εφημερίδας Καθημερινή, εξετάζονται σενάρια μακροχρόνιας μίσθωσης με επενδυτικά σχήματα από την Ελλάδα, την Τουρκία και τον διεθνή ξενοδοχειακό χώρο. Οι πιο πρόσφατες εκτιμήσεις ανεβάζουν το κόστος αποκατάστασης σε τουλάχιστον 60 εκατομμύρια ευρώ – ποσό που αντανακλά την πρόκληση της επαναφοράς ενός τόσο εμβληματικού, αλλά κατεστραμμένου, μνημείου.

Το αρχιτεκτονικό στολίδι της Πριγκήπου ανεγέρθηκε το 1898 από τον φημισμένο γαλλοοθωμανό αρχιτέκτονα Αλεξάντρ Βαλωρύ. Είχε σχεδιαστεί ως πολυτελές ξενοδοχείο με την ονομασία «Prinkipo Palace», αλλά ουδέποτε λειτούργησε ως τέτοιο, καθώς δεν εξασφαλίστηκε σχετική άδεια από τον Σουλτάνο Αμπντούλ Χαμίτ Β΄. Το 1903, η Ελένη Ζαρίφη, σύζυγος του Έλληνα τραπεζίτη Χαρίλαου Ζαρίφη, αγόρασε το κτίριο και το δώρισε στο Πατριαρχείο για να μετατραπεί σε ορφανοτροφείο.

Το εντυπωσιακό πενταώροφο ξύλινο συγκρότημα, με τις πολλαπλές πτέρυγες και τα 206 δωμάτια, αποτελεί μοναδικό δείγμα ξύλινης αρχιτεκτονικής και ιστορικής μνήμης της ελληνικής παρουσίας στην Κωνσταντινούπολη.

Το 2019, η Europa Nostra και το Ινστιτούτο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων χαρακτήρισαν την αποκατάσταση του ορφανοτροφείου ως έργο υψίστης πολιτιστικής σημασίας. Οι ειδικοί εκτιμούσαν τότε ότι απαιτούνταν τουλάχιστον 40 εκατομμύρια ευρώ και 4-5 χρόνια εντατικών εργασιών για την ολοκλήρωσή του. Τεχνικές αναλύσεις, μεταξύ άλλων από τον ειδικό μηχανικό Clive Dawson, κατέδειξαν την ανάγκη άμεσης προληπτικής παρέμβασης, ώστε να αποτραπεί περαιτέρω κατάρρευση του οικοδομήματος.

Τόσο η Europa Nostra όσο και η ΕΤΕπ επισήμαναν ότι το Πατριαρχείο φέρει την ευθύνη για την ανεύρεση των αναγκαίων κεφαλαίων και τη συνολική διαχείριση του έργου. Έκτοτε, ωστόσο, η έλλειψη πόρων εμπόδισε την εξέλιξη του σχεδίου, οδηγώντας τελικά στη σημερινή απόφαση μετατροπής του σε τουριστική μονάδα.

Παρά τις αντιδράσεις που πιθανόν θα προκαλέσει αυτή η στροφή στη χρήση, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι η τουριστική αξιοποίηση ενδέχεται να αποτελέσει τη μοναδική βιώσιμη λύση για τη διάσωση ενός ιστορικού μνημείου που κινδυνεύει να χαθεί οριστικά.