Ρεκόρ θανάτων καταγράφηκε στην Ελλάδα το 2021, ένα καθόλου θριαμβευτικό, απεναντίας δραματικό αποτέλεσμα στον πιο σκληρό δείκτη (απ’ όλες τις απόψεις) της πανδημίας και των συνεπειών της, αυτόν της απώλειας ανθρώπινων ζωών. Το περασμένο έτος, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, καταγράφεται ένα άλμα των θανάτων στη χώρα μας, πολύ πάνω από τα επίπεδα των τελευταίων ετών πριν από την πανδημία. Το 2021 σημειώθηκαν 143.586 θάνατοι, ενώ ο μέσος όρος την πενταετία 2015-2019 ήταν 122.000.
Συγκεκριμένα, στις 52 εβδομάδες (4.1.2021 – 2.1.2022) οι θάνατοι στην Ελλάδα ανήλθαν σε 143.586 (73.243 άνδρες και 70.343 γυναίκες). Το 2020, πρώτο έτος της πανδημίας, είχαμε επίσης αύξηση των θανάτων σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια φτάνοντας τις 130.288 (στις 52 εβδομάδες) ή τις 132.966 σε 53 εβδομάδες (30.12.2019-3.1.2021). Οπως αναφέρει η ΕΛΣΤΑΤ, το 2021 σημειώθηκε αύξηση κατά 20.633 θανάτους (16,78%) συγκριτικά με τον μέσο όρο των πρώτων 52 εβδομάδων των ετών της εξαετίας 2015-2020 (122.953 θάνατοι). Ας σημειωθεί πως τα στοιχεία αυτά στηρίζονται σε όσα έχουν ήδη διαβιβαστεί από τα ληξιαρχεία των δημοτικών Αρχών. Συνήθως υπάρχουν και εκπρόθεσμες δηλώσεις θανάτων, που ενσωματώνονται στη συνέχεια.
Οι βασικές επισημάνσεις
Τρεις βασικές επισημάνσεις: Πρώτον, ο υψηλότατος αριθμός επιπλέον θανάτων που καταγράφηκαν το 2021 είναι συνέπεια και των μεγάλων αδυναμιών του συστήματος υγείας κι εν γένει της πολιτικής αντιμετώπισης της υγειονομικής εκτάκτου ανάγκης, κάτι που αποτυπώνεται και στην κατάταξη της Ελλάδας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ας σημειωθεί πως το 2021 παρατηρείται σημαντική αύξηση απωλειών σε σύγκριση με το 2020, όχι μόνο στις πιο μεγάλες ηλικίες, αλλά και στις ομάδες 50-69 ετών: Το 2021 χάθηκαν 23.153 άνδρες και γυναίκες αυτού του ηλικιακού φάσματος, έναντι 19.990 το 2020.
Δεύτερον, αποδεικνύεται με τον πιο τραγικό τρόπο πως πανδημία υπάρχει, η λοίμωξη COVID-19 είναι επικίνδυνη και στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους στην Ελλάδα: 15.960 το 2021, 4.840 το 2020, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ. Διαψεύδονται οι διάφορες σκοταδιστικές προσεγγίσεις και θεωρίες συνωμοσίας, σύμφωνα με τις οποίες θάνατοι από άλλες αιτίες αποδόθηκαν στον κορωνοϊό. Εάν ήταν έτσι, δεν θα ήταν εντυπωσιακά αυξημένος ο αριθμός των θανάτων το 2021, αλλά και το 2020. Δεν θα είχαν προστεθεί θάνατοι, απλώς θα είχαν αλλάξει αιτιολόγηση.
Τρίτον, η υψηλή τάση υπερβάλλουσας θνητότητας στην Ελλάδα το 2021 φέρνει στην επιφάνεια και μιαν άλλη πλευρά, που δεν έχει φωτιστεί ιδιαίτερα μέχρι τώρα. Τις απώλειες από άλλες ασθένειες, χωρίς ύπαρξη του ιού, λόγω της μειωμένης δυνατότητας των πολιτών να τις παρακολουθήσουν και του συστήματος υγείας να τις θεραπεύσει, συνέπεια της μετατροπής του ΕΣΥ σε σύστημα μιας νόσου. Η τάση αυτή μπορεί να εκδηλωθεί ακόμη πιο έντονα στο μέλλον.
«Το 2021 επισυνέβησαν περίπου 16.000 θάνατοι από COVID-19, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ. Με τόσο αυξημένο αριθμό είναι αναμενόμενο να έχουμε σημαντική αύξηση της πλεονάζουσας θνησιμότητας το 2021, δεν μας αιφνιδιάζει. Οσο για την ποσοστιαία σύγκριση, αυτή θα έπρεπε να γίνει όχι με τον μέσο όρο της περιόδου 2015-2020, που οδηγεί σε μια υποεκτίμηση της επιδείνωσης, αλλά με του 2015-2019, πριν από την έναρξη της πανδημίας. Οσον αφορά τις αιτίες της αυξημένης θνητότητας, δεν μπορούμε ακόμη να απαντήσουμε ως προς το ποιο ποσοστό της αύξησης οφείλεται σε COVID και ποιο σε no-COVID περιστατικά. Για να γίνει αυτό χρειάζονται λεπτομερή στοιχεία και, δυστυχώς, ο ΕΟΔΥ δεν τα παρέχει. Εχουμε απευθυνθεί επίσημα και πολλές φορές, αλλά χωρίς αποτέλεσμα», λέει στην «Κ» ο Ηλίας Κονδύλης, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Υγείας στην Ιατρική του ΑΠΘ και μέλος του επιστημονικού συμβουλίου του Κέντρου Ερευνας και Εκπαίδευσης Πολιτικών Υγείας (ΚΕΠΥ).
Τα ογκολογικά χειρουργεία
Σε μελέτη του ΚΕΠΥ για το 2020, το μερίδιο της πλεονάζουσας θνησιμότητας που δεν σχετίζεται με τον κορωνοϊό, αλλά με τη μη αντιμετώπιση των άλλων ασθενειών, έχει υπολογιστεί σε 45%. «Στην Ελλάδα, το 2021 έγιναν 9.000 λιγότερα ογκολογικά χειρουργεία, από τον μέσο όρο 2017-19. Πρόκειται για θορυβώδη ελάττωση, που θα τη βρούμε μπροστά μας. Υπάρχει μεγάλη δυσκολία του πληθυσμού όσον αφορά την πρόσβαση στις δομές υγείας. Μην ξεχνάμε πως το 2021 είχαμε lockdown στα νοσοκομεία τον Ιανουάριο μέχρι τις 4 Μαΐου και από τον Οκτώβριο για τους επόμενους μήνες», συμπληρώνει ο καθηγητής Ιατρικής του ΑΠΘ.
Οσον αφορά τις περιοχές, η μεγαλύτερη αύξηση φέτος συγκριτικά με πέρυσι, σε απόλυτες τιμές, παρουσιάζεται στις Περιφέρειες Αττικής, Κεντρικής Μακεδονίας και Θεσσαλίας κατά 5.785, 1.977 και 1.190 θανάτους, αντίστοιχα, ενώ μείωση παρατηρείται στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου κατά 24 θανάτους. Αξίζει να σημειωθεί πως η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας είχε παρουσιάσει και το 2020 πολύ μεγάλη αύξηση στους θανάτους, άρα η εμφάνιση του ίδιου φαινομένου για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά είναι ιδιαίτερα προβληματική.
Οι χώρες της Ε.Ε.
«Σε τρεις ομάδες μπορούν να χωριστούν οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όσον αφορά τους επιπλέον θανάτους το 2021 σε σχέση με τον μέσο όρο 2015-2020, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Eurostat. Στην αρνητική κορυφή βρίσκονται οι χώρες των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης, με τα πιο χτυπημένα συστήματα υγείας και τις αυξημένες ζώνες φτώχειας. Εκεί η υπέρβαση του 2021 φτάνει από τη Βουλγαρία με 32,4%, τη Σλοβακία με 32,1%, την Πολωνία με 24,5%, τη Ρουμανία με 21,9%, έως την Ουγγαρία με 16,8% και την Κροατία με 16,3%. Δυστυχώς, στο 16% καταγράφεται και η Ελλάδα, όπως και η Κύπρος, πολύ κοντά σε αυτή την ομάδα», λέει στην «Κ» ο Νίκος Καπιτσίνης, επίκουρος καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης. «Υπάρχει μια δεύτερη ομάδα, με χώρες που έχουν ποσοστά κάτω του 10%, όπως η Πορτογαλία 9,6%, η Αυστρία 8,2%, η Γαλλία 6,7%, η Δανία 5,7%, η Ισπανία 4,7%. Ορισμένες απ’ αυτές είχαν δοκιμαστεί ιδιαίτερα το 2020, όπως η Ισπανία και η Γαλλία. Τέλος, υπάρχει μια τρίτη ομάδα, που ακριβώς επειδή είχε μεγάλες απώλειες το 2020 εμφανίζει αρνητικό δείκτη το 2021, όπως το Βέλγιο με -0,5%, η Σουηδία με -1,9% και η Ιταλία με -5,2%», εξηγεί ο κ. Καπιτσίνης. Αξιοσημείωτο είναι πως η Ιταλία το 2021 επέστρεψε σχεδόν στα προ πανδημίας επίπεδα.
-
Η Ιερά μονή του Οσίου Δαβίδ: Στην “καρδιά” της Εύβοιας κρύβεται ένα από τα ιστορικότερα προσκυνήματα της Ορθοδοξίας – Η Θαυματουργή παράδοση και η συγκλονιστική ιστορία της
-
Έρχεται εφιάλτης στην Ευρώπη: Οικονομική ασφυξία, χρέη-“μαμούθ”, βιομηχανική κατάρρευση και σύννεφα πολέμου – Γιατί οι Κυβερνήσεις προετοιμάζουν τους πολίτες για επιστράτευση και πολεμική σύγκρουση; – «Οι γιοι και οι κόρες μας πρέπει να είναι έτοιμοι να πολεμήσουν»
-
Στοιχεία σοκ για τους αστέγους στην Αθήνα: Σχεδόν οι 7 στους 10 είναι Έλληνες – Το 72,2% έχασε το σπίτι του για οικονομικούς λόγους και ένας στους τρεις ζει χωρίς στέγη για πάνω από πέντε χρόνια – Η οικονομική ασφυξία οδηγεί ανθρώπους στον δρόμο και η Κυβέρνησης Μητσοτάκη μας “πουλάει”… “ανάπτυξη”
-
Ανατολική Μεσόγειος: Κοινές ναυτικές ασκήσεις Αιγύπτου – Τουρκίας στις αρχές Νοεμβρίου – Έμμεση αναγνώριση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου από το Κάιρο;- Η «Θάλασσα Φιλίας» και το διπλωματικό «πρέσινγκ» του Ερντογάν που φαίνεται να αποδίδει!- Προβληματίζεται κανένας στην Αθήνα ή μας αρκούν οι διαμαρτυρίες στον ΟΗΕ;
-
Εθνικό έγκλημα: Έθαψαν λιγνιτικά κοιτάσματα αξίας 400 δισεκατομμύριων ευρώ την ώρα πού η Ελλάδα «γονατίζει» από την ενεργειακή ακρίβεια – 201 ευρώ έφθασε η μεγαβατώρα την εβδομάδα πού πέρασε – 120 ευρώ θα μας κόστιζε εάν είχαμε λιγνιτική παραγωγή- Δείτε το συγκλονιστικό βίντεο από την καταστροφή των μηχανημάτων εξόρυξης του λιγνίτη στη Δυτική Μακεδονία
-
Διπλωματικό πόκερ στον ΟΗΕ: Ο Ερντογάν αλωνίζει σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο και η Ελληνική Κυβέρνηση στέλνει επιστολές διαμαρτυρίας για το Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο – Η αυταπάτη των «ήρεμων νερών» και της δήθεν «Ελληνο-Τουρκικής φιλίας» και τα Ελληνικά νησιά που κινδυνεύουν να “εξαφανιστούν” από τον χάρτη
-
Η Τουρκία “κόβει” και “ράβει” τη Λιβύη στα μέτρα της και η Ελλάδα παρακολουθεί για μια ακόμη φορά τις εξελίξεις: Υπό τις “ευλογίες” του Καλίν το “πάντρεμα” Τρίπολης και Βεγγάζης – Ποιός θα ελέγχει τον Λιβυκό Στρατό;
-
28η Οκτωβρίου 1940 : Ο λαμπρός Εορτασμός τής Εθνικής Επετείου από τό Νηπιαγωγείο τού Αρσακείου τής Εκάλης – Η εμπνευσμένη διοργάνωση από τήν Γενικη Διευθύντρια κα Γιώτα Παππά καί ο ενθουσιασμός τών νηπίων αλλά καί τών γονέων
-
Κρίσιμες εξελίξεις στο Ισραήλ: Η Τουρκία, τα τρία μεγάλα μέτωπα από τη Συρία μέχρι τη Συρία και την Αν. Μεσόγειο και τα ερωτήματα για την επόμενη ημέρα – Πως επηρεάζονται τα Εθνικά μας συμφέροντα εάν αποχωρήσει ο Νετανιάχου από την Πρωθυπουργία;
-
Αντώνης Σαμαράς – 28η Οκτωβρίου: «Η ελευθερία ενός λαού κρίνεται από όσα αρνείται να παραδώσει. Χρόνια πολλά, Ελλάδα» – Ηχηρή “παρέμβαση” του πρώην Πρωθυπουργού με πολλούς αποδέκτες για την Εθνική μας Επέτειο – Η φωτογραφία από το 1940 και το μήνυμα για την Ελευθερία
-
Γεωπολιτικές ανατροπές και εξελίξεις στη Λιβύη: Ο Σαντάμ Χαφτάρ “γλυκοκοιτάζει” την Προεδρία, η Τουρκία κερδίζει έδαφος και ο Τραμπ μπαίνει στο παιχνίδι – Τι γίνεται, όμως, με τα Ελληνικά συμφέροντα;
-
“Χείμαρρος” ο Αντώνης Σαμαράς κατά Μητσοτάκη – Γεραπετρίτη για Λιβύη, Τουρκία και τα Εθνικά θέματα: «Μην παίζετε με τη φωτιά… Ἡ πολιτική τῶν ὑποκλίσεων θίγει τήν ἀξιοπρέπεια τοῦ λαοῦ μας»
-
Ο Ερντογάν ανάβει “φωτιά” σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο με νόμο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» – Στο στόχαστρο θαλάσσιες ζώνες, ΑΟΖ και βραχονησίδες – Η Ελληνική Κυβέρνηση για μια ακόμη φορά θα δεχθεί τετελεσμένα;
-
Νέο ενεργειακό σοκ: Αυξήσεις “φωτιά” στο ρεύμα με τη βενζίνη να έχει “καρφωθεί” μόνιμα πλέον πάνω από τα 2,15 ευρώ – Οικονομική “θηλειά” “πνίγει” τα νοικοκυριά και η αγωνία για τον χειμώνα κορυφώνεται ενώ οι Ευρωπαϊκές Κυβερνήσεις τα δίνουν όλα για τον Ζελένσκι – Ανύπαρκτη η ουσιαστική στήριξη προς τους πολίτες
-
Θριαμβολογεί η Κυβέρνηση για δήθεν επιτυχή Συμφωνία με το Κάιρο για τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά αλλά κουβέντα δεν λέει για την κυριότητα – Η αρχαιότερη εν λειτουργία Χριστιανική κοινότητα του κόσμου μπροστά σε ένα πρωτοφανές ιστορικό και εκκλησιαστικό τετελεσμένο