Κραυγή αγωνίας από τον Πρόεδρο του χωριού Ωλένη: Ανακοίνωσε χορήγηση 1000 ευρώ σε κάθε γυναίκα που θα γεννήσει και θα μεγαλώσει το παιδιά της εκεί – Μετά το νηπιαγωγείο απιελείται με λουκέτο και το δημοτικό του χωριού – Τι κάνει η κυβέρνηση για να μην πεθάνει η Ελληνική επαρχία;

Όταν πριν από λίγες ημέρες, στην κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας, ο πρόεδρος της κοινότητας Ωλένης, Γιώργος Δημητρόπουλος, ανακοίνωσε πως θα δίνει εφάπαξ 1.000 ευρώ σε κάθε γυναίκα που θα φέρνει στον κόσμο παιδί και θα το μεγαλώνει στο χωριό, αρκετοί από τους παλαιότερους χαμογέλασαν με μια δόση νοσταλγίας. Το μυαλό τους πήγε αυτόματα σε μια άλλη, σχεδόν θρυλική ιστορία τοπικής αυτοδιοίκησης: εκείνη του αείμνηστου δημάρχου Ζαχάρως, Πανταζή Χρονόπουλου.

Του ανθρώπου που, βλέποντας τους άντρες της πόλης του να μένουν ανύπαντροι επειδή «δεν υπήρχαν γυναίκες», αποφάσισε να πάρει την κατάσταση στα χέρια του και να αναζητήσει λύση… εκτός συνόρων. Οι οργανωμένες εκδρομές στην Ουκρανία, οι γνωριμίες με υποψήφιες νύφες και η πρόσκλησή τους να επισκεφθούν τη Ζαχάρω έγιναν θέμα διεθνώς, έφτασαν μέχρι το BBC και αποτυπώθηκαν στο ντοκιμαντέρ «Sugar Town».

Ωστόσο, η περίπτωση της μικρής Ωλένης δεν έχει τον χαρακτήρα εκείνης της εντυπωσιακής –και για πολλούς αμφιλεγόμενης– πρωτοβουλίας. Εδώ δεν υπάρχει προεκλογικό τέχνασμα ούτε διάθεση εντυπωσιασμού. Υπάρχει αγωνία. Καθαρή και αμείλικτη.

Το νηπιαγωγείο του χωριού έχει ήδη βάλει λουκέτο. Το δημοτικό σχολείο στέκεται κυριολεκτικά στο χείλος του γκρεμού: σήμερα φοιτούν μόλις εννέα παιδιά, από τα οποία τα τρία είναι στην έκτη τάξη. Σε λίγο καιρό θα φύγουν για το γυμνάσιο και πίσω θα μείνουν έξι μαθητές. «Δεν ξέρω αν μπορεί να λειτουργήσει σχολείο με τέτοιους αριθμούς», λέει χωρίς περιστροφές ο πρόεδρος.

Το ποσό των 1.000 ευρώ, όπως ξεκαθαρίζει, δεν παρουσιάζεται ως μαγική λύση στο τεράστιο πρόβλημα της υπογεννητικότητας – ούτε καν ως σοβαρό οικονομικό στήριγμα. Είναι, όπως ο ίδιος το περιγράφει, ένα μικρό κίνητρο, ένα συμβολικό «λιθαράκι». Ένα εφάπαξ βοήθημα για τα πρώτα έξοδα, αλλά κυρίως ένα μήνυμα: ότι η τοπική κοινωνία δεν μένει άπραγη, ότι προσπαθεί να αντισταθεί στην αργή, σιωπηλή ερήμωση.

Οι όροι είναι ξεκάθαροι και αυστηροί. Το παιδί πρέπει όχι μόνο να γεννηθεί, αλλά και να μεγαλώσει στο χωριό, να πάει σχολείο εκεί. «Δεν θέλω να γεννηθεί και την επόμενη μέρα να φύγει η οικογένεια», τονίζει ο κ. Δημητρόπουλος. Ο στόχος είναι διπλός: πρώτα να κρατηθεί ανοιχτό το δημοτικό σχολείο και, σε βάθος χρόνου, να αυξηθεί ο μόνιμος πληθυσμός. Όσο για τα σχόλια και την κριτική; «Δεν με απασχολούν. Δεν μου αρέσει να τάζω αν δεν σκοπεύω να το κάνω», απαντά λακωνικά.

Κάπως έτσι, η σκέψη γυρίζει πίσω στον Πανταζή Χρονόπουλο. Εκείνον που έλεγε πως είχε «παντρευτεί» τη Ζαχάρω από έρωτα και που, όταν του ζήτησαν λύση για τους ανύπαντρους άντρες της πόλης, απάντησε χωρίς δισταγμό: «Θα φέρουμε και γυναίκες». Οι πολιτικοί του αντίπαλοι τον χλεύασαν. Κανείς δεν πίστευε ότι θα τολμούσε – και πολύ περισσότερο ότι θα το κατάφερνε.

Κι όμως, το έκανε. Οι εκδρομές στην Ουκρανία, οι επισκέψεις των γυναικών στη Ζαχάρω, οι γνωριμίες που άλλοτε έμειναν στα λόγια και άλλοτε κατέληξαν σε γάμους, έγραψαν ιστορία. Συνολικά έγιναν 45 γάμοι και γεννήθηκαν 20 παιδιά. Άλλες οικογένειες άντεξαν στον χρόνο, άλλες διαλύθηκαν. Ο ίδιος δέχθηκε σφοδρή κριτική ότι μετέτρεψε τον Δήμο σε «γραφείο συνοικεσίων». Όμως, κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα.

Δύο διαφορετικές εποχές, δύο διαφορετικές προσεγγίσεις, αλλά το ίδιο αγωνιώδες ερώτημα στο βάθος: πώς κρατάς ζωντανό έναν τόπο όταν οι φωνές λιγοστεύουν, τα σχολεία αδειάζουν και τα φώτα σβήνουν ένα-ένα; Στην Ωλένη, η απάντηση ξεκινά με ένα χιλιάρικο και μια πεισματική άρνηση να αφεθεί το χωριό στη σιωπή.